Cegły w Obozie Zagłady Treblinka - Komory Gazowe i Zbrojownia.

Komin huty w Małkinie Górnej i SS-man Erwin Lambert z Treblinki odpowiedzialny za budowę nowych komór gazowych (1943).

Walący się komin huty w Małkinie Górnej. Wszystkie fotografie zostały zrobione przez SS-mana Kurta Franza, który został mianowany ostatnim komendantem obozu zagłady Treblinka. Był odpowiedzialny za prace Sonderkomando 1005.

Istnieje duża różnica w składzie chemicznym cegieł. Jeśli cegły w budynku, gdzie mieściły się (nowe) komory gazowe, pochodziły z komina przemysłowego w Małkini, badania chemiczne, np. "X-ray microanalys" pozostałości cegieł w Treblince mogłyby to potwierdzić, wykazując obecność minerałów typowych dla ceramiki ogniotrwałej, a nie budowlanej. To kwestia sekundy, żeby zrobić taką analizę, do której nie potrzeba rzadych poprzedzających preparacji i gdzie wystarczają kawałki cegły poniżej 1 mm sześciennego. Używałem tej metody w latach 70. analizując monety z Getta Lódzkiego, które dostałem od Natka Zonabenda.

Istnieją różnice w składzie chemicznym cegiel - aluminium vs. żelazo.
Cegły z rozebranego komina huty w Małkini to najprawdopodobniej cegły szamotowe lub klinkierowe o wysokiej gęstości i zawartości glinu od 25% do nawet 45% (tlenku glinu \(Al_{2}O_{3}\)). Glin sprawia, że cegła jest ogniotrwała i stabilna termicznie. Analiza chemiczna wykazała wysoką zawartość aluminium (Al) i niską zawartość żelaza. W zwykłych czerwonych cegłach budowlanych żelazo – Fe (tzn. tlenki żelaza) odpowiada za kolor i działa jako topnik. W kominach hutniczych żelazo jest niepożądane, bo obniża odporność na wysoką temperaturę.

Dlaczego i do czego użyto cegieł z komina huty w Małkinie Górnej w obozie zagłady Treblinka?
Historycznie wiadomo, że podczas modernizacji obozu zagłady Treblinka (jesień 1942), gdy budowano "nowe" komory gazowe (większy budynek z 10 komorami), Niemcy z obozu w Treblince sprowadzili materiał budowlany z okolicy. Użycie cegły kominowej z huty w Małkinie Górnej miało sens z dwóch powodów. Cegły z kominów przemysłowych zapewniały trwałość i szczelność, albowiem były znacznie mniej porowate niż zwykłe cegły budowlane. W komorach gazowych, gdzie ściany były narażone na wilgoć, parę i czyszczenie, materiał o niskiej nasiąkliwości był "praktyczniejszy" dla oprawców. Znalezienie i transport nowych materiałów budowlanych w czasie wojny były trudne. Rozbiórka wysokiego komina w Małkini dawała tysiące gotowych, twardych cegieł niemal na miejscu. Cegły były prawdopodobnie z cegelni w Malkini, oznaczone "MAŁKINIA SZAMOT", "MAŁKINIA" lub "MALKINIA", często pisane wielkimi, drukowanymi literami. Specjalne szamotowe cegły zaokrąglone służą do budowy okrągłych przewodów kominowych, albowiem pozwalają na układanie łuków i okręgów. Do budowy zewnętrznej części komina można używać pełnej, normalnej cegły, a nie szamotowej. Dlatego jest możliwość odnalezienia obydwu rodzajów cegły.

Kwestia Zbrojowni (Magazynu broni)
W przypadku zbrojowni lub magazynów amunicji (które znajdowały się w północnej części tzw. strefy administracyjnej obozu), użycie cegły klinkierowej lub kominowej zapewniało izolację od wilgoci. Granaty, karabiny i amunicja wymagają suchych warunków, a cegła o wysokiej zawartości aluminium/krzemionki (typu przemysłowego) lepiej chroni przed przenikaniem wilgoci z gruntu i atmosfery niż zwykła, "miękka" cegła budowlana. Prawdopodobnie poszukiwanie cegły kominowej, "MAŁKINIA SZAMOT", na terenie Treblinki daje możliwość odnalezienia i lokalizacji zbrojowni, gdzieś wzdłuż północno-zachodniej granicy obozu.

Odnalezienie cegły kominowej wzdłuż północno-zachodniej granicy obozu zagłady Treblinki daje możliwość lokalizacji zbrojowni.

Rodzaje oznakowań przedwojennych cegieł ogniotrwałych
Przedwojenne cegły ogniotrwałe (szamotowe) produkowane w rejonie Małkini Górnej były sygnowane w celu identyfikacji producenta oraz jakości materiału. Najczęściej spotykane rodzaje oznakowań na cegłach z tego rejonu z okresu międzywojennego (i wcześniejszego) to napisy stemplowane wklęsłe (żabki). Najpopularniejsza forma, zawierająca nazwę miejscowości, często w języku polskim lub rosyjskim (w przypadku produkcji przed 1918 r.)."MAŁKINIA" lub "MALKINIA" (często pisane wielkimi, drukowanymi literami). "MAŁKINIA SZAMOT" – nazwa wskazująca bezpośrednio na ogniotrwały charakter cegły. Cegły ogniotrwałe z Małkini słynęły z trwałości i były szeroko stosowane do budowy pieców przemysłowych, kominów i kotłów. Przedwojenna cegielnia w Małkini, znana jako Cegielnia Małkinia, była znaczącym producentem materiałów budowlanych, w tym wysokiej jakości cegieł ogniotrwałych. W okresie międzywojennym jej produkty były cenione i szeroko stosowane. [tu reklama].Oprócz cegieł ogniotrwałych, cegielnia ta wytwarzała cegły kominowe, dziurawki, licówki oraz dachówki glazurowane. Oferowane produkty charakteryzowały się pierwszorzędną jakością i były reklamowane jako bezkonkurencyjne pod względem trwałości.

Poprzednio w tzw. „strefie śmierci” znaleziono materiał budowlany pochodzący najprawdopodobniej z komór gazowych, były to m.in. płytki podłogowe lub ścienne z wybitym na spodniej stronie monogramem przedstawiającym gwiazdę Dawida i inicjałami D L. Pochodzą one z fabryki „Dziewulski i Lange” z Opoczna. Znaleziono również cegły z napisem WŁOCHY pochodzące ze starych komór gazowych. Cegielnia Włochy istniała pod Pruszkowem i miała swój zarząd na ul. Elektoralnej w Warszawie.