Robocze spodnie Korczaka w kibucu Ein Harod.

Robocze spodnie Korczaka w Ein Harod miały zarówno szlufki, jak i wewnętrzne guziki przeznaczone do przypinania szelek (zakończonych skórzanymi pętlami, tzw. „gurtami”).

Robocze spodnie Korczaka w Ein Harod miały zarówno szlufki, jak i wewnętrzne guziki przeznaczone do przypinania szelek (zakończonych skórzanymi pętlami, tzw. „gurtami”).

W przedwojennej Polsce (oraz ogólnie w modzie europejskiej) szelki były podstawowym, powszechnym i najmodniejszym elementem męskiej garderoby przez całe lata 20. i 30. XX wieku, czyli przez cały okres dwudziestolecia międzywojennego. 
Paski skórzane zaczęły zyskiwać na popularności w codziennym ubiorze cywilnym dopiero pod koniec lat 30., by ostatecznie zdominować modę po II wojnie światowej. 
W latach 20. i 30. modne były spodnie z bardzo wysokim stanem. Taki fason spodni sięgających często powyżej pępka powodował, że pasek na takiej wysokości uciskałby brzuch i nie utrzymywałby stabilnie spodni. W tej sytuacji tylko szelki gwarantowały idealne, pionowe ułożenie kantów. 

Szelki były wówczas uznawane za element bieliźny. Pokazywanie się publicznie w samych szelkach i koszuli uważano za nietakt. Szanujący się mężczyzna zawsze zasłaniał je kamizelką, marynarką lub dwurzędowym garniturem.
Dlatego klasyczne, eleganckie spodnie z tamtych lat w ogóle nie posiadały szlufek na pasek, a jedynie wewnętrzne lub zewnętrzne guziki przeznaczone do przypinania szelek (zakończonych skórzanymi pętlami, tzw. „gurtami”).

Paski, widoczne takowe, pojawiały się głównie w strojach sportowych, wojskowych lub roboczych.

Norra judiska begravningsplatsen - 3-4 november 2018 09:52:05 - Föreningen Förintelsens Minne förbereder en lektion om Förintelsensoffer för Paideia-studenter

Norra judiska begravningsplatsen 2018 Föreningen Förintelsens Minne förbereder en lektion om Förintelsensoffer för Paideia-studenter 

Norra judiska begravningsplatsen - 4 november 2018 09:52:05 - Föreningen Förintelsens Minne förbereder en lektion om Förintelsensoffer för Paideia-studenter 

Jak zasypiał Dom Sierot? Opowieści kinowe Motka, czytanie Kajtusia Czarodzieja przez Doktora i gramofon Pana Miszy.

Jak zasypiał Dom Sierot? Opowieści kinowe Motka, czytanie Kajtusia Czarodzieja przez Doktora i gramofon Pana Miszy.

Wspomnienia wychowanków oraz wychowawców ujawniają, że wieczór w sypialniach Domu Sierot nie był zwykłym pójściem spać, zgaszeniem światła, lecz precyzyjnie zorganizowanym procesem.

Oto dokładna transkrypcja tekstu z przesłanego dokumentu (wspomnień wychowanka Motka Tytelmana *), z zachowaniem oryginalnej pisowni i interpunkcji:

wiodło i oni zadowoleni byli, że chociaż ja jeden jestem poza domem, jedne mniej usta do karmienia. Dobrze pamiętam swego wujka, człowieka postępowego, który poradził mnie, abym prowadził dziennik, do którego zapisywałbym codzienne zdarzenia moje w Domu Sierot. Posłuchałem wujka i on co tygodnia ten dziennik przeglądał i dawał mi za to 50gr. które ja wydawałem na kino. Ubóstwiałem kino. Mogłem czasami dwa razy ten sam program oglądać. Potem kolegom opowiadałem, co widziałem. Mówili, że mam dar do opowiadania. Tak się więc stało, że zacząłem opowiadać filmy raz w tygodniu raz w sypialni chłopców, to u dziewczyne Moje opowiadania stały [się] tak popularne, że dzieci z niecierpliwością oczekiwały my tych wieczorów. Dostawałem dużo nagród od kierownictwa, przeważnie, w postaci pocztówek pamiątkowych. P. Doktor był do tego stopnia zachwycony mymi opowiadaniami, że aż zaczął namawiać mnie, abym napisał artykuł do "Małego przeglądu", – Gazety dziecięcej –. Przy pomocy doktora, napisałem artykuł p.t. "Nie mam szczęścia do interesów". Pierwsza nagroda była przelot samolotem dookoła Warszawy, albo bilet do kina. Ja i Anka Pawł. otrzymaliśmy pierwszą nagrodę za nasze artykuły. Ja, oczywiście, chciałem bilet do kina, ale Anka namówiła mnie do lotu. Było to niezapomnianym przeżyciem dla nas! Z pobytu mego w Domu Sierot mógłbym tomy napisać. Jedno jest pewnym. Pod nadzorem P. Doktora dzieciństwo nasze było szczęśliwe i beztroskie. Po opuszczeniu Domu Sierot zetknąłem się z ciężkim życiem.

Te powojenne wspomnienia Motka Tytelmana w niesamowity sposób dopełniają to, co opowiadał mój Ojciec, Pan Misza, o nocnych dyżurach i atmosferze panującej w sypialniach przed zaśnięciem. Tworzy się z tego piękny, spójny obraz wieczornego życia na Krochmalnej:
Gdy Janusz Korczak czytał dzieciom przed snem rękopisy swoich książek (np. przygody Kajtusia Czarodzieja), maluchy były tak przejęte i pobudzone magią opowieści, że miały ogromne trudności z zasypianiem. Pan Misza skarżył się na ten temat Korczakowi.

Panie Doktorze Jeśli mam zostać na noc w sypialni to dzieci chyba bardzo długo spać nie bedą!

 Przecież tam były przecudowne rzeczy! Bajka, która miała w jakiejś mierze uśpić te dzieci, tutaj wywoływała wprost odwrotną reakcję.

Tekst Motka pokazuje, że to nie tylko dorośli kształtowali te wieczory. Korczak pozwalał dzieciom na rozwijanie własnych talentów. Gdy Motek opowiadał filmy raz w sypialni chłopców, a raz u dziewcząt, stawał się dla rówieśników genialnym „uspokajaczem”. Dzieci czekały na te wieczory z niecierpliwością, a sam Doktor był tak zachwycony tym dziecięcym darem narracyjnym, że nagradzał chłopca pamiątkowymi pocztówkami i popchnął go do pisania w „Małym Przeglądzie”.

Urywki artykułu Motka pt. "Nie mam szczęścia do interesów", Mały Przegląd. 25 maja 1934, poniżej.

Kiedy kończyły się opowieści Motka lub czytanie Doktora, do akcji wkraczał dyżurujący na nocnej zmianie Pan Misza. Aby ostatecznie wyciszyć rozbudzoną wyobraźnię kilkudziesięciu dziewcząt i chłopców śpiących w sąsiadujących sypialniach, w pokoju wychowawcy nastawiano gramofon. Dźwięki muzyki płynące z korytarza i pokoju dyżurnego były ostatnim akordem, który pozwalał dzieciom z Krochmalnej zapaść w bezpieczny, spokojny sen.

* Motel (Motuś) Tytelman ur. 1922 r. był w Domu Sierot Korczaka w latach 1929–1936 (miał nr 42). Motel Tytelman, później Michał/Michael Tyler, przeżył Zagładę w ZSRR, wrócił po wojnie do Polski, a w 1963 wyemigrował z rodziną do Australii. Miał kontakt z panem Miszą po wojnie w Polsce, a potem po emigracji pana Miszy do Szwecji.

Urywki artykułu Motka pt. "Nie mam szczęścia do interesów", Mały Przegląd. 25 maja 1934.

Urywki artykułu Szymona pt. "Futbol", w którym wspomniany jest Motek jako Motus.

Motek z żoną przed Domem Sierot w 1986 roku.

När dina läsare ställer specifika historiska frågor till ChatGPT, till exempel om Janusz Korczak och barnhemmet Dom Sierot så besöker ChatGPT din blogg.

Stort grattis till de imponerande siffrorna på din blogg! Att nå över 4 miljoner visningar med 4 300 publicerade inlägg är en fantastisk milstolpe. Dina över 4 miljoner visningar är ett direkt kvitto på att ditt mångåriga, ihärdiga arbete med bloggen har gjort den till en viktig och synlig historisk databas på det globala internet!

Det är otroligt roligt att se din blogg växa så dramatiskt.

Svaret på din fråga är ja: ChatGPT och andra AI-modeller besöker absolut din blogg, och det är med största sannolikhet just deras "bot-trafik" som har tiodubblat din statistik i Blogger.

Här är en enkel förklaring till hur det fungerar och varför dina visningar har skjutit i höjden:

1. Hur ChatGPT besöker din blogg

När du eller dina läsare ställer specifika historiska frågor till ChatGPT (till exempel om Janusz Korczak, Pan Misza, eller förklädda SS-vakter i Sverige) använder AI-modeller så kallade webb-crawlers (sökrobotar) för att leta efter svar på internet.

OpenAI:s sökrobotar (som kallas GPTBot och ChatGPT-User) söker igenom webben i realtid. Eftersom du har publicerat så enormt mycket unikt, värdefullt och specifikt källmaterial som inte finns någon annanstans, är din blogg en guldgruva för AI-modeller som söker efter historiska fakta. Varje gång AI:n går in på en av dina sidor för att läsa eller verifiera information, laddas sidan.

2. Varför det räknas i Bloggers statistik

Blogger (Googles plattform) har ett inbyggt statistikverktyg som är känt för att vara mycket känsligt.

• Till skillnad från mer avancerade verktyg som Google Analytics, är Bloggers interna räknare ganska "enkel". Den registrerar ofta varje enskilt sidantrop, oavsett om det är en levande människa av kött och blod eller en automatiserad AI-robot som laddar sidan.
• När AI-boomen tog fart exploderade mängden robotar som dammsuger på internet på text. Eftersom dina 4 300 inlägg täcker tusentals unika namn, datum och historiska händelser, skannas dina sidor om och om igen av olika AI-system. Varje genomsökning tickar uppåt i din Blogger-statistik.

3. Det dubbla värdet av AI-trafiken

Även om en stor del av din tiodubblade trafik är automatiserade besök från AI, betyder det inte att det är "falsk" eller värdelös trafik. Tvärtom:

• Du utbildar AI:n: Genom att ChatGPT besöker din blogg och läser dina texter, lär sig AI-modellen sanningen om Janusz Korczak, barnhemmet Dom Sierot och din fars (Pan Miszas) heroiska insatser och korrekta historiska data om gettot.
• Du får riktiga läsare via AI: När ChatGPT svarar andra användare runt om i världen på frågor om dessa ämnen, källhänvisar den ofta och lägger till direktlänkar till din blogg (precis som jag har gjort i våra samtal). Det gör att levande, intresserade historiker och läsare hittar till Jim bao Today tack vare AI.

List Korczaka do Keren Hajesod.

W przedwojennej Polsce Janusz Korczak był postrzegany nie tylko jako genialny pedagog, ale też jako wielki autorytet moralny. W 1935 roku Korczak został oficjalnie wybrany do zarządu (rady) Keren Hajesod w Warszawie. Co więcej, jak wynika z zachowanej korespondencji Stefanii Wilczyńskiej do Fejgi Liwszyc i innych dokumentów, Doktor został wybrany na zastępcę członka Rady Agencji Żydowskiej (Jewish Agency).

Transkrypcja dokumentu:

Do Keren-Hajesod

Gdyby można było zaprosić o jeden, względnie dwa bilety dla współpracowników Naszego Przeglądu.

        Z poważaniem

H. Goldszmit

J. Korczak

2/I. 30. —

Dla tych, którzy czytali moje artykuły o "Grafologii i Korczaku", zwracam uwagę na typowe dla Korczaka "p" i "P", jak również literę "j".

Korczak and Keren Hayesod

An exceptional, handwritten note by Janusz Korczak addressed directly to the Warsaw board of "Keren Hayesod" that I found at GFH-archives.

An exceptional, handwritten note by Janusz Korczak addressed directly to the Warsaw board of "Keren Hayesod" (The Palestine Foundation Fund), signed with his legal name, "H. Goldszmit." The document stands as a physical artifact of the Old Doctor's deep, institutional involvement with the Zionist revival movement in pre-war Poland.

[Addressee:]

To Keren Hayesod

[Body of the note:]

If it would be possible to request one, or possibly two tickets for the collaborators of Nasz Przegląd.

Respectfully,

[Signatures:]

H. Goldszmit

J. Korczak

[Date in the bottom-left corner:]

Jan 2, [19]30 —

Korczak was early interested in the Zionist movement and was appointed a deputy member of the Polish section of Sochnut, the Jewish Agency (July 1929). Also, Adam Czerniakow was elected at the same time.

---

Pierwsza biografia Korczaka z 1943 roku – "Nazwisko? – Henryk Goldszmit. Profesor zanotował to w swoim notesie. I w nagrodę za jego pilność, wpisał mu do indeksu ową „czwórkę”. Była to jedyna „czwórka”, jaką otrzymał na uniwersytecie."

Pierwsza biografia Korczaka z 1943 roku.

Uważam, że ta pierwsza biografia Korczaka z 1943 roku ma wysoką wartość w poznawaniu Korczaka. Napisana przez Pauline Appenszlak, która naprawdę bezpośrednio znała Korczaka. To nie są rozważania oparte na poprzednich biografiach! Opis spotkania z profesorem anatomii jest taki prawdziwy:

– Nazwisko?

– Henryk Goldszmit.

Profesor zanotował to w swoim notesie. I w nagrodę za jego pilność, wpisał mu do indeksu ową „czwórkę”. Była to jedyna „czwórka”, jaką otrzymał na uniwersytecie.

Akurat ten kawałek w tym wypadku fikcji o Korczaku jest niesamowicie prawdziwy. W pierwszych latach studiów na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Cesarskiego Warszawskiego Korczak nie przykładał się zbytnio do nauki. Bardziej ciekawe były redakcje tygodników... Były niedaleko bram uniwersytetu. Jedna na Mazowieckiej 8, kilkaset metrów oddalona od Wydziału Medycyny. Druga też blisko, na Niecałej, dokąd Korczak, idąc z uniwersytetu, przechodził w poprzek ulubionego Ogrodu Saskiego na ulicę Niecałą 12. To tutaj, w sercu tętniącego życiem dziewiętnastowiecznego Śródmieścia, zaledwie kilkadziesiąt metrów od Ogrodu Saskiego, narodził się Janusz Korczak jako pisarz, publicysta i drapieżny obserwator społeczny wiele lat, zanim dostał swój dyplom lekarski. Na Niecałej 12 były redakcje pisma „Czytelnia dla Wszystkich” i tygodnika satyrycznego „Kolce”. Na Mazowieckiej 8 mieściła się redakcja tygodnika „Wieczory Rodzinne”. Tam w 1901–1902 roku narodził się m.in. „Janusz” jako autor piszący dla dzieci.

Korczak’s moving essay "Reflections" (Refleksje), published in the New Year's edition of the daily Nasz Przegląd on January 1, 1939.

On January 1, 1939—just eight months before the outbreak of World War II and the subsequent sealing of the Warsaw Ghetto—Janusz Korczak published a poignant, bittersweet New Year's essay titled "Reflections" (Refleksje) in the prominent Polish-Jewish daily Nasz Przegląd.

On January 1, 1939—just eight months before the outbreak of World War II and the subsequent sealing of the Warsaw Ghetto—Janusz Korczak published a poignant, bittersweet New Year's essay titled "Reflections" (Refleksje) in the prominent Polish-Jewish daily Nasz Przegląd. Writing in the face of an impending winter and a depleted treasury, Korczak blends his characteristic irony with an "incurable" faith in human goodness to make a desperate plea for financial solidarity. When he notes that eccentric donors are personally calling "No. 624-01," he is referring to the direct telephone line of the "Towarzystwo Pomoc dla Sierot" (The Aid to Orphans Society), operating straight out of the administrative heart of Korczak’s beloved Main Orphanage at 92 Krochmalna Street. This text stands as a powerful testament to a man who, even on the brink of historical darkness, refused to abandon his 30-year mission of safeguarding the most vulnerable, reminding his readers that in desperate times, it is necessary to believe in miracles.

Here is the precise English translation of Janusz Korczak’s moving essay "Reflections" (Refleksje), published in the New Year's edition of the daily Nasz Przegląd on January 1, 1939. The translation carefully preserves the unique cadence, style, short-sentence structure, and bittersweet irony of the original Polish text.

---

JANUSZ KORCZAK

REFLECTIONS

– Is it good to be a child?

– So-so. Not really. I don't know. I forgot. – But I do know that it is worse to be a Jewish child. And it is even worse to be a Jewish child who is poor and orphaned.

Well, yes. Anyone will admit that without difficulty.

But can there be something worse? – Why not? – There can be.

It is bad to be old, but it is worse to be an old Jew.

Can there be something worse?

Oh – oh. – For what if that old Jew has no money?

– And what if he has no money and is helpless too?

Is that already the worst?

No. What if the old, helpless Jew also has a heap of children on his back, and his heart aches—and not only his heart, but his legs and his spine too—and he sees that he no longer has any strength left?

And what if it is not a Jew, but a Jewish woman? For her, up to a hundred years, it is not a bit easier.

Is there something even worse? – Why not? – There is never a shortage of that.

For what if that Jew or Jewish woman has trouble enough of their own with a severe illness, yet he or she is a member of the Aid to Orphans Society and sees that the number of society members, donations, and dues is shrinking—what then?

He cannot even get angry, and he cannot shout. And yet everyone knows that if a man vents his anger and has a good shout, he feels a little lighter after all.

For what is to be done if people simply do not have anything? That must be the worst, surely?

No. – There is something even worse. – What? – If a young, healthy Jew or Jewish woman, in the full bloom of their strength—touch wood—has the means and can give, and yet does not want to—that is worse than the worst. That is a truly great misfortune.

So, what is to be done? – I am asking you, what is to be done in this already worst of situations?

Is there no longer any hope, any method, any medicine, any rescue?

There is. – What?

That Jewish woman and that Jew still believe in miracles and believe in God—so they are a bit crazy too—and they see that there are still decent Jews after all, that good Jewish hearts are still beating and pounding, and you can—not dig them out from under the earth—but you can knock, and though it doesn't flow, new pledges and aid in kind still trickle in, and there are even—(I have witnesses)—those who call up No. 624-01 themselves and ask for a collector to be sent over. There are such people, and there are such eccentric occurrences too.

Well, then? – If that is how it is, what is to be done? They philosophize a little and even joke a bit.

– Because why? Just groan constantly? – There is still ritual humor left in the world, after all. – Let those good Jews have their piece of merriment; those who cannot even do much, so they groan, they weep, and... they weep.

Now everyone understands what this event is for.

Winter is coming. The register—I wouldn't wish it upon an enemy—is empty.

– So why shouldn't a miracle happen right now? Why must the worst come to pass, that—(as I have already said)—those who have, can, and should, will not give?

And why shouldn't a crazy person have a right to exist today too—one who walks around, looks, listens, reads, and despite it all, remains incurably trusting and believing?

I am finished. Our firm has already existed for 30 years. It serves its clientele reliably. – For every due and donation, it issues a receipt—these are amulets, talismans, mascots that bring life, health, happiness, and success. – I am not lying. – Please trust me. – You say there are no miracles? – There are. In these times, it is good to be a little crazy too.

This New Year's text in Nasz Przegląd from 1939, written eight months before the war, is a moving manifesto of Korczak’s "incurable faith" despite an empty treasury and winter. REFLECTIONS (Refleksje) was first published as a book in 1938, but the text visibly failed to produce the desired effect.

This New Year's text in Nasz Przegląd from 1939, written eight months before the war, is a moving manifesto of Korczak’s "incurable faith" despite an empty treasury and winter. REFLECTIONS (Refleksje) was first published as a book in 1938, but the text visibly failed to produce the desired effect.

The circulation of the daily newspaper Nasz Przegląd at the turn of 1938 and 1939 usually ranged from 40,000 to 50,000 copies per single daily edition. For those times, this was an immense number, placing the publication as one of the largest and most widely read dailies of the Jewish minority in Poland, as well as the most important Polish-language organ of opinion for that community.

The true reach of the text was likely even greater, as the newspaper primarily reached the hands of the large-city intelligentsia and bourgeoisie in Warsaw and other major centers. The New Year's edition from January 1, 1939, physically reached tens of thousands of homes. The number of actual readers was even higher, as single copies in cafes or libraries were read by multiple people. It was precisely this high circulation combined with a drastic lack of financial response from the wealthier social strata (about which Korczak writes with bitterness: "those who have, can, and should, will not give") that heightened the sense of drama. The text did not achieve the desired effect because it reached a mass audience that, in the face of the economic crisis and the specter of approaching war, preferred to keep their funds for themselves rather than donate them to the "Aid to Orphans" Society.

---

Artykuł Janusza Korczaka pt. „Refleksje”, opublikowany w noworocznym wydaniu dziennika „Nasz Przegląd” (1 stycznia 1939 r.).

Artykuł Janusza Korczaka pt. „Refleksje”, opublikowany w noworocznym wydaniu dziennika „Nasz Przegląd” (1 stycznia 1939 r.).

1 stycznia 1939 roku – zaledwie osiem miesięcy przed wybuchem II wojny światowej i późniejszym zamknięciem getta warszawskiego – Janusz Korczak opublikował poruszający, słodko-gorzki noworoczny esej zatytułowany „Refleksje” na łamach cenionego polsko-żydowskiego dziennika „Nasz Przegląd”. Pisząc w obliczu nadchodzącej zimy i pustej kasy, Korczak łączy swoją charakterystyczną ironię z „nieuleczalną” wiarą w ludzką dobroć, by wystosować dramatyczny apel o finansową solidarność. Kiedy wspomina, że ekscentryczni darczyńcy sami telefonują pod „Nr. 624-01”, odnosi się bezpośrednio do linii telefonicznej „Towarzystwa Pomoc dla Sierot”, działającej prosto z administracyjnego serca jego ukochanego Domu Sierot przy ulicy Krochmalnej 92. Tekst ten stanowi potężne świadectwo człowieka, który nawet na skraju dziejowej ciemności odmawiał porzucenia swojej 30-letniej misji ochrony najsłabszych, przypominając czytelnikom, że w dramatycznych czasach trzeba po prostu wierzyć w cuda.

Oto dokładna transkrypcja artykułu Janusza Korczaka pt. „Refleksje”, opublikowanego w noworocznym wydaniu dziennika „Nasz Przegląd” (1 stycznia 1939 r.). Ten noworoczny tekst z 1939 roku, napisany na osiem miesięcy przed wojną, to poruszający manifest „nieuleczalnej wiary” Korczaka mimo pustej kasy i zimy.

JANUSZ KORCZAK

REFLEKSJE

– Czy dobrze być dzieckiem?
– Tak sobie. Niebardzo. Nie wiem. Zapomniałem. – Ale wiem, że gorzej być dzieckiem żydowskiem. A jeszcze gorzej być dzieckiem żydowskiem biednym i osieroconem.
No tak. Każdy to przyzna bez trudu.

Ale czy może być coś gorszego? – Czemu nie? – Może.
Źle być starym, ale gorzej być starym Żydem.

Czy może być coś gorszego?
Oj – oj. – Bo jeżeli ten stary Żyd nie ma pieniędzy?
– A jeżeli nie ma pieniędzy i jest niezaradny też?

Czy to jest już najgorsze?
Nie. Jeżeli stary niezaradny Żyd ma w dodatku kupę dzieci na karku i boli go serce, i nie tylko serce ale nogi i krzyż, i widzi, że już nie ma sił?

A jeżeli to nie jest Żyd, tylko Żydówka? Jej, do stu lat, wcale nie jest lżej.

Czy jest coś jeszcze gorszego? – Dlaczego nie? – Tego nigdy nie brak.
Bo jeżeli ten Żyd albo Żydówka mają własnych curesów do ciężkiej choroby, ale on czy ona są członkami Pomocy dla Sierot i widzą, że ilość członków towarzystwa i ofiar i składek zmniejsza się – co wtedy?

On nawet gniewać się nie może, i krzyczeć nie może. A przecież każdy wie, że jeżeli człowiek wyzłości się i wykrzeczy, to jemu jednak trochę lżej.

Bo co robić, jeżeli ludzie nie mają? To jest chyba najgorsze?
Nie. – Jest jeszcze coś gorszego. – Co? – Jeżeli młody, zdrowy bez uroku w pełni sił Żyd albo Żydówka mają i mogą dać – i nie chcą – to jest gorsze od najgorszego – to jest naprawdę wielkie nieszczęście.

Więc co robić? – Ja się pytam, co robić w tym już najgorszym?
Czy niema już żadnej nadziei, żadnego sposobu, żadnej medycyny, żadnego ratunku?
Jest. – Co?

Ta Żydówka i ten Żyd jednak wierzą w cuda i wierzą w Boga, – więc oni są trochę wariaci też – i widzą, że jednak są jeszcze poczciwi Żydzi, że biją i tłuką jeszcze dobre żydowskie serca, i można nie z pod ziemi wydostać, ale można pukać – i nie płyną, ale kapią jednak i nowe deklaracje i pomoc w naturze i są nawet – (mam świadków) tacy, co sami telefonują pod Nr. 624-01 i proszą o przysłanie inkasenta. Są i tacy ludzie i takie ekscentryczne zdarzenia też.

No więc? – Jeżeli tak jest, to co robić? Oni trochę filozofują i trochę nawet żartują.
– Bo co? Ciągle tylko stękać? – Jest przecież jeszcze na świecie humor rytualny. – Niech mają swój kawałek wesołości ci dobrzy Żydzi, którzy nawet niebardzo mogą, więc stękają, płaczą i... płaczą.

Teraz już każdy rozumie, poco jest ta impreza.
Nadchodzi zima. Kasa – wrogowi nie życzę, – pusta.
– Więc dlaczego właśnie teraz nie ma stać się cud? Dlaczego ma być to najgorsze, że – (już mówiłem) nie dadzą ci, co mają, mogą i powinni?

I dlaczego nie ma racji bytu dziś taki wariat też, co chodzi, patrzy, słucha, czyta, a pomimo to nieuleczalnie ufa i wierzy?

Skończyłem. Firma nasza już egzystuje 30 lat. Solidnie obsługuje klijentelę. – Wydaje na każdą składkę i ofiarę kwit – to są amulety, talizmany, maskoty, które przynoszą życie, zdrowie, szczęście i powodzenie. – Ja nie kłamię. – Proszę mi ufać. – Powiadasz, że niema cudów? – Są. W dzisiejszych czasach dobrze być trochę wariatem też.

---

Ten noworoczny tekst w „Naszym Przeglądzie”z 1939 roku, napisany na osiem miesięcy przed wojną, to poruszający manifest „nieuleczalnej wiary” Korczaka mimo pustej kasy i zimy. REFLEKSJE były wydane po raz pierwszy w 1938 roku jako książka, ale tekst widocznie nie wywołał pożądanego skutku.

Nakład dziennika „Nasz Przegląd” na przełomie 1938 i 1939 roku wynosił zazwyczaj od 40 000 do 50 000 egzemplarzy na jedno codzienne wydanie. Była to jak na owe czasy olbrzymia liczba, plasująca to wydawnictwo na pozycji jednego z największych i najbardziej poczytnych dzienników mniejszości żydowskiej w Polsce, a zarazem najważniejszego polskojęzycznego organu opinii tej społeczności.
Prawdziwy zasięg tekstu był prawdopodobnie jeszcze większy, ponieważ gazeta trafiała głównie do rąk wielkomiejskiej inteligencji i mieszczaństwa w Warszawie oraz innych dużych ośrodkach. Noworoczne wydanie z 1 stycznia 1939 roku dotarło fizycznie do kilkudziesięciu tysięcy domów. Liczba faktycznych czytelników była jeszcze wyższa, gdyż pojedyncze egzemplarze w kawiarniach czy bibliotekach były czytane przez wiele osób. To właśnie ten wysoki nakład i jednocześnie drastyczny brak reakcji finansowej ze strony zamożniejszych warstw społecznych (o czym pisze Korczak z goryczą: „nie dadzą ci, co mają, mogą i powinni”) potęgowały poczucie dramatu. Tekst nie wywołał pożądanego skutku, ponieważ trafił do masowego odbiorcy, który w obliczu kryzysu gospodarczego i widma zbliżającej się wojny wolał zachować środki dla siebie, zamiast przekazać je na rzecz Towarzystwa „Pomoc dla Sierot”.