 |
| The Jewish Fighting Organization (ŻOB) in the Warsaw Uprising of 1944. Icchak (Antek) Cukierman, who served as Anielewicz’s deputy during the Warsaw Ghetto Uprising in 1943, commanded an independent platoon during the Warsaw Uprising (1944) operating within the 3rd Battalion of the People's Army (AL). This ŻOB platoon, named after Anielewicz, included fighters such as Cywia Lubetkin, Kazik Ratajzer (Simcha Rotem), Sara Biderman, Irena Geldblum, Tuwia Borzykowski, Julian Fiszgrund, Józef Sak, Marek Edelman, and Zygmunt Warman. |
To the Jewish Historical Institute
Dear Doctor,
With reference to the correspondence received from the Jewish Historical Institute, I feel compelled to return to two key issues that were not fully addressed in your response.
These concern the process of "appointing" Marek Edelman as the commander/leader of the Warsaw Ghetto Uprising within the narrative of the JHI (and others), as well as the matter you mentioned regarding the marginalization of Icchak Cukierman’s role.
The letter I received lacked any reference to the issue I raised concerning the "new roles of Edelman" that began to appear in the public sphere after 1968. I request a clarification of this matter, as in my estimation, this is not merely a question of "narrative," but of historical integrity.
I base my objections on the following facts:
Command Structure: Marek Edelman never served as the Commander-in-Chief of the ŻOB (Jewish Fighting Organization). This post was held by Mordechaj Anielewicz, and one of his deputies was Cukierman.
Origins of the ŻOB: Edelman did not participate directly in the actual creation of the Jewish Fighting Organization; he joined later, after the departure of the previous Bund representative.
Operational Role: During the 1943 Uprising, Edelman commanded a specific sector, including combat groups in the area known as the "brushmakers' shop." Attributing to him the role of "commander of the uprising" in a global sense is a factual misinterpretation (falsehood).
Political Context: I am interested in the rationale behind the JHI’s failure to correct the distortions that have accumulated since 1968, which systematically diminish the role of the leader of the Ghetto Uprise Mordechai Anielewicz, and the deputy leader, Icchak Cukierman ("Antek"), in favor of portraying Marek Edelman as the sole leader and face of the revolt.
Origins of the ŻOB: Edelman did not participate directly in the actual creation of the Jewish Fighting Organization; he joined later, after the departure of the previous Bund representative.
Operational Role: During the 1943 Uprising, Edelman commanded a specific sector, including combat groups in the area known as the "brushmakers' shop." Attributing to him the role of "commander of the uprising" in a global sense is a factual misinterpretation (falsehood).
Political Context: I am interested in the rationale behind the JHI’s failure to correct the distortions that have accumulated since 1968, which systematically diminish the role of the leader of the Ghetto Uprise Mordechai Anielewicz, and the deputy leader, Icchak Cukierman ("Antek"), in favor of portraying Marek Edelman as the sole leader and face of the revolt.
As an institution established to protect historical truth, the JHI should unequivocally address these discrepancies.
Sincerely,
Roman Romuald Wasserman Wróblewski
Dear Sir,
The Secretariat of the Jewish Historical Institute (JHI) has forwarded me your letter dated January 20, 2026, in which you submitted remarks regarding educational materials concerning the Warsaw Ghetto Uprising posted on the website of the European Network Remembrance and Solidarity (ENRS).
I have read your comments with great attention, and I wish to respond by stating that it was not our intention to erase the role of Icchak Cukierman in the underground activities within the Warsaw Ghetto, nor his significant role in the Ghetto Uprising. Due to the brevity imposed by the nature of such materials, it was not possible to present every figure, and the biographies of the heroes are highly synthesized.
Nevertheless, I have contacted the Network to relay your remarks, and they have expressed a readiness to implement changes.
Nevertheless, I have contacted the Network to relay your remarks, and they have expressed a readiness to implement changes.
I hope this will occur soon; however, I cannot make any promises, as I am not an employee of the Network and can only request prompt action.
Sincerely,
Dr. Justyna Majewska
Scientific Department
Szanowny Panie,
Sekretariat ŻIH przesłał mi Pana list z dnia 20 stynia 2026 roku, w którym zgłosił Pan uwagi do materiału edukacyjnego dot. powstania w getcie warszawskim zamieszczonego na stronie Europejska Sieć Pamięć i Solidarność.
Z uwagą przeczytałam Pana komentarz i pragnę odpowiedzieć, że naszą intencją nie było zacieranie roli Icchaka Cukiermana w działalności podziemnej w getcie warszawskim ani jego ważnej roli w powstaniu w getcie. Z uwagi na skrótowość narzuconą przez specyfikę tego typu materiałów nie wszystkie postacie dało się przedstawić, a biogramy bohaterów są bardzo syntetyczne.
Niemniej skontaktowałam się z Siecią, aby przekazać Pańskie uwagi, i z ich strony jest gotowość do wprowadzenia zmian.
Scientific Department
*********************************************************
In Polish
Szanowny Panie,
Sekretariat ŻIH przesłał mi Pana list z dnia 20 stynia 2026 roku, w którym zgłosił Pan uwagi do materiału edukacyjnego dot. powstania w getcie warszawskim zamieszczonego na stronie Europejska Sieć Pamięć i Solidarność.
Z uwagą przeczytałam Pana komentarz i pragnę odpowiedzieć, że naszą intencją nie było zacieranie roli Icchaka Cukiermana w działalności podziemnej w getcie warszawskim ani jego ważnej roli w powstaniu w getcie. Z uwagi na skrótowość narzuconą przez specyfikę tego typu materiałów nie wszystkie postacie dało się przedstawić, a biogramy bohaterów są bardzo syntetyczne.
Niemniej skontaktowałam się z Siecią, aby przekazać Pańskie uwagi, i z ich strony jest gotowość do wprowadzenia zmian.
Mam nadzieję, że nastąpi to wkrótce, jednak nie mogę niczego obiecać, ponieważ nie jestem pracownicą Sieci i mogę jedynie prosić o szybkie działanie.
Z poważaniem,
dr Justyna Majewska
Dział Naukowy
E-mail: jmajewska@jhi.pl
Z poważaniem,
dr Justyna Majewska
Dział Naukowy
E-mail: jmajewska@jhi.pl
*******************************************************
My very first letter to ŻIH - In Polish
Dyrektor dr Michał Trębacz
Kierownik Działu Naukowego prof. Andrzej Żbikowski
Szanowni Państwo,
Zwracam się z prośbą o zweryfikowanie treści zawartych w materiale edukacyjnym autorstwa Pani Justyny Majewskiej z Działu Naukowego ŻIH, dostępnym pod adresem:
hi-storylessons.eu lub
https://hi-storylessons.eu/wp-
W powyższym dokumencie pojawia się stwierdzenie, że Marek Edelman był „ostatnim dowódcą Powstania w Getcie”. Informacja ta pomija istotne fakty historyczne dotyczące struktury dowodzenia Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB). Narracja wskazująca Marka Edelmana jako „ostatniego dowódcę” jest nieścisłością (kłamstwem), która od lat jest utożsamiana z polityką historyczną okresu marca 1968 roku.
W opracowaniu p. Justyny Majewskiej zabrakło wzmianki o Icchaku „Antku” Cukiermanie, który podczas powstania w Getcie (1943) pełnił funkcję zastępcy Anielewicza ( ŻOB), a w 1944 roku dowodził oddziałem ŻOB (im. Anielewicza) w trakcie Powstania Warszawskiego.
Jako instytucja naukowa o wysokim prestiżu, Żydowski Instytut Historyczny powinien dbać o precyzyjne przedstawianie ról poszczególnych bojowników.
W związku z powyższym, proszę o zajęcie stanowiska w tej sprawie oraz – jeśli to możliwe – o dokonanie korekty w publikowanych materiałach cyfrowych.
Z poważaniem,
Roman Romuald Wasserman Wróblewski
Kierownik Działu Naukowego prof. Andrzej Żbikowski
Szanowni Państwo,
Zwracam się z prośbą o zweryfikowanie treści zawartych w materiale edukacyjnym autorstwa Pani Justyny Majewskiej z Działu Naukowego ŻIH, dostępnym pod adresem:
hi-storylessons.eu lub
https://hi-storylessons.eu/wp-
W powyższym dokumencie pojawia się stwierdzenie, że Marek Edelman był „ostatnim dowódcą Powstania w Getcie”. Informacja ta pomija istotne fakty historyczne dotyczące struktury dowodzenia Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB). Narracja wskazująca Marka Edelmana jako „ostatniego dowódcę” jest nieścisłością (kłamstwem), która od lat jest utożsamiana z polityką historyczną okresu marca 1968 roku.
W opracowaniu p. Justyny Majewskiej zabrakło wzmianki o Icchaku „Antku” Cukiermanie, który podczas powstania w Getcie (1943) pełnił funkcję zastępcy Anielewicza ( ŻOB), a w 1944 roku dowodził oddziałem ŻOB (im. Anielewicza) w trakcie Powstania Warszawskiego.
Jako instytucja naukowa o wysokim prestiżu, Żydowski Instytut Historyczny powinien dbać o precyzyjne przedstawianie ról poszczególnych bojowników.
W związku z powyższym, proszę o zajęcie stanowiska w tej sprawie oraz – jeśli to możliwe – o dokonanie korekty w publikowanych materiałach cyfrowych.
Z poważaniem,
Roman Romuald Wasserman Wróblewski
English version:
20 Stycznia 2026 05:00 by mail.
To: Dr. Michał Trębacz, Director of the Jewish Historical Institute
To: Prof. Andrzej Żbikowski, Head of the Research Department
To: Prof. Andrzej Żbikowski, Head of the Research Department
Jewish Historical Institute
Subject: Request for correction of historical inaccuracies in JHI educational materials
Dear Sirs,
I am writing to request an urgent verification of the content in the educational material authored by Ms. Justyna Majewska of the JHI Research Department, available at: hi-storylessons.eu.
The document claims that Marek Edelman was the "last commander of the Ghetto Uprising." This statement overlooks essential facts regarding the command structure of the Jewish Combat Organization (ŻOB). Identifying Edelman as the sole "last commander" is an inaccuracy that has been associated with the historical propaganda of the March 1968 period. The study fails to mention Yitzhak "Antek" Zuckerman, who served as deputy commander of ŻOB in 1943 and later led the ŻOB unit during the 1944 Warsaw Uprising.
This simplification contradicts the official Mission of the Emanuel Ringelblum Jewish Historical Institute, which mandates the Institute to "disseminate the truth about Jewish history" and preserve the legacy of the Oneg Shabbat group by documenting a complete and factual account of history.
As a prestigious academic institution, the JHI must ensure its educational resources do not perpetuate incomplete or "unified" narratives. I look forward to your position on this matter and a correction of the digital materials.
Sincerely,
Roman Romuald Wasserman Wróblewski
Roman Romuald Wasserman Wróblewski
*******************
https://jimbaotoday.blogspot.com/2026/01/narracja-wskazujaca-marka-edelmana-jako.html
Dyrektor dr Michał Trębacz
Kierownik Działu Naukowego prof. Andrzej Żbikowski
ŻIH
Szanowni Państwo,
Zwracam się z prośbą o zweryfikowanie treści zawartych w materiale edukacyjnym autorstwa Pani Justyny Majewskiej z Działu Naukowego ŻIH, dostępnym pod adresem:
hi-storylessons.eu
lub
https://hi-storylessons.eu/wp-content/uploads/2020/04/Powstanie-w-Getcie-Warszawskim_PL.pdf
W powyższym dokumencie pojawia się stwierdzenie, że Marek Edelman był „ostatnim dowódcą Powstania w Getcie”. Informacja ta pomija istotne fakty historyczne dotyczące struktury dowodzenia Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB). Narracja wskazująca Marka Edelmana jako „ostatniego dowódcę” jest nieścisłością (kłamstwem), która od lat jest utożsamiana z polityką historyczną okresu marca 1968 roku.
W opracowaniu p. Justyny Majewskiej zabrakło wzmianki o Icchaku „Antku” Cukiermanie, który podczas powstania w Getcie (1943) pełnił funkcję zastępcy Anielewicza ( ŻOB), a w 1944 roku dowodził oddziałem ŻOB (im. Anielewicza) w trakcie Powstania Warszawskiego.
Jako instytucja naukowa o wysokim prestiżu, Żydowski Instytut Historyczny powinien dbać o precyzyjne przedstawianie ról poszczególnych bojowników.
W związku z powyższym, proszę o zajęcie stanowiska w tej sprawie oraz – jeśli to możliwe – o dokonanie korekty w publikowanych materiałach cyfrowych.
Z poważaniem,
Roman Romuald Wasserman Wróblewski
https://hi-storylessons.eu/wp-content/uploads/2020/04/Powstanie-w-Getcie-Warszawskim_PL.pdf
W powyższym dokumencie pojawia się stwierdzenie, że Marek Edelman był „ostatnim dowódcą Powstania w Getcie”. Informacja ta pomija istotne fakty historyczne dotyczące struktury dowodzenia Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB). Narracja wskazująca Marka Edelmana jako „ostatniego dowódcę” jest nieścisłością (kłamstwem), która od lat jest utożsamiana z polityką historyczną okresu marca 1968 roku.
W opracowaniu p. Justyny Majewskiej zabrakło wzmianki o Icchaku „Antku” Cukiermanie, który podczas powstania w Getcie (1943) pełnił funkcję zastępcy Anielewicza ( ŻOB), a w 1944 roku dowodził oddziałem ŻOB (im. Anielewicza) w trakcie Powstania Warszawskiego.
Jako instytucja naukowa o wysokim prestiżu, Żydowski Instytut Historyczny powinien dbać o precyzyjne przedstawianie ról poszczególnych bojowników.
W związku z powyższym, proszę o zajęcie stanowiska w tej sprawie oraz – jeśli to możliwe – o dokonanie korekty w publikowanych materiałach cyfrowych.
Z poważaniem,
Roman Romuald Wasserman Wróblewski
In English
What can be done so that the JHI becomes a place that unites the Jewish community rather than stirring up controversy?
Michał TRĘBACZ: I don't know if it is the role of the JHI to be a body that unites Jewish communities rather than stirring up controversy. The role of the JHI is to build a strong position in terms of referentiality regarding knowledge about the past, which also enables factual information to be provided about what is currently happening in the world in connection with the rise of anti-Semitism. At a time when it is so difficult to verify facts and obtain reliable information, I would like the JHI to be a place naturally associated with the fact that the information we provide is verified.
To what extent is it possible for the narrative shaped by institutions dealing with the popularization of Jewish history in Poland to be consistent?
Michał TRĘBACZ: I do not believe a uniform narrative is necessary. Agreement on basic facts is necessary. Another matter is the issue of interpreting events, which can be different, and one can try to some extent to debate. What I would expect from the institutions dealing with this subject is openness to discussion. I do not think we have to speak with one voice on every issue, although, of course, there are topics in which the strong voice of all three institutions – the POLIN Museum, the Warsaw Ghetto Museum, and the JHI – would be a stronger voice. I am in favour of the institutions remaining in dialogue with each other.
Co zrobić, żeby ŻIH stał się miejscem, które jednoczy społeczność żydowską, a nie budzi spory?
Michał TRĘBACZ: Nie wiem, czy to jest rola ŻIH-u, żeby być jednostką jednoczącą środowiska żydowskie, a nie budzącą spory. Rolą ŻIH-u jest budowanie silnej pozycji, jeśli chodzi o referencyjność dotyczącą wiedzy na temat przeszłości, która umożliwia także udzielanie rzeczowej informacji na temat tego, co się obecnie dzieje na świecie w związku ze wzrostem antysemityzmu. W czasie, w którym tak trudno jest o weryfikowanie faktów, o uzyskanie rzetelnej informacji, chciałbym, żeby ŻIH był miejscem, które kojarzy się w sposób naturalny z tym, że przekazywane przez nas informacje są sprawdzone.
Na ile możliwe jest, żeby narracja kształtowana przez instytucje zajmujące się w Polsce upowszechnianiem historii żydowskiej, była spójna?
Michał TRĘBACZ: Nie uważam, że konieczna jest jednolita narracja. Konieczna jest zgoda co do podstawowych faktów. Inna rzecz to kwestia interpretacji zdarzeń, która może być różna i można do pewnego stopnia starać się dyskutować. To, czego oczekiwałbym po instytucjach zajmujących się tą tematyką, jest otwartość na dyskusję. Nie uważam, że musimy w każdej kwestii mówić jednym głosem, choć oczywiście są takie tematy, w których silny głos wszystkich trzech instytucji – Muzeum POLIN, Muzeum Getta Warszawskiego i ŻIH-u, byłby głosem silniejszym. Jestem zwolennikiem tego, żeby instytucje pozostawały ze sobą w dialogu.
