Styrelsen för Chevra Kadisha beslöt vid styrelsemötet att inte bifalla anhållan till projektet som drivs avv Judiska Församlingen tillsammans med Föreningen Förintelsens Minne att iordningställa gravar av Förintelsens offer som finns i Stockholm.
Naturligtvis är beslutet skamligt.
Varför?
Friday, August 16, 2019
Monday, August 5, 2019
Pedagogika i Dydaktyka Janusza Korczaka przed Zagładą - Dom Sierot w Będzinie.
 |
| Dorotka Kalkopf przyjechała do Szwecji jako jedna z Ocalałych z Holokaustu w akcji Białe statki w lipcu 1945 roku. Była aktywna w "Stowarzyszeniu Korczakowskiego Dziedzictwa" – Föreningen för Janusz Korczaks Levande Arv. |
"Ojciec zmarł wkrótce po powrocie do Będzina w zachodniej Polsce, pozostawiając żonę, siedmioletnią córkę i trzyletniego Isadora. Po czterech latach zmagań jako szwaczka, matka Isadore'a wyszła ponownie za mąż i urodziła dwoje kolejnych dzieci. Ojczym Isadora znęcał się nad nim, a jego matka "została zmuszona, by mnie wysłać, oddać do domu dziecka... co było najlepszą rzeczą, jaka mogła mnie spotkać".Isodor trafił do domu dziecka wzorowanego na modelu Janusza Korczaka. Placówka ta (w Będzinie) przyjęła "system" Korczaka – podejście do wychowania i edukacji dzieci, które kładło nacisk na silny kodeks moralny i niezależne rządy samych dzieci.„Dzieci muszą mieć kodeks praw, reguły postępowania... Kiedy miałem jedenaście lat, byłem przewodniczącym zarządu i prowadziłem organizację, taką organizację dziecięcą. Czytałem konstytucję... i wszyscy mieliśmy obowiązki... sprzątanie pokoi, w których spaliśmy, sprzątanie łazienek, zmywanie naczyń, przygotowywanie śniadań, wydawanie obiadów... Każde dziecko miało jakieś zadanie do wykonania... Co roku odbywały się wybory... W sierocińcu mieliśmy od siedemdziesięciu pięciu do osiemdziesięciu dzieci... więc zachodziły zmiany, ale każdy miał swój obowiązek. [Mieliśmy także] teatry... Zostałem nagrodzony, gdy miałem osiem lat, za grę w teatrze, w przedstawieniu, w komedii... Mam bardzo dobre poczucie humoru... i w bardzo krótkim czasie zyskałem sympatię ludzi. I takie jest życie — tak to powinno wyglądać. Tak mnie nauczono”.
ISADORE HOLLANDER [1-1-3]
From the Collection of the Gratz College Holocaust Oral History Archive
Yes. This is when I fell down. These are the memories that I left with me.From the Collection of the Gratz College Holocaust Oral History Archive
But there were other things, the life is only what parents used to tell me, about anti-
Semitism in France.
JF: They did feel anti-Semitism?
IH: They felt they couldn’t observe Passover, the seder, with open windows.
They were breaking the glass, you know, the windows, throwing stones in. This was
already in 1920, those years. So, anyway, my father didn’t trust anybody, and he went back
in a short time. Within four months, three to four months, he passed away.
JF: What town did he return to?
IH: To Poland? Bendin. B-E-, I’ll spell it in, it’s plain with the way I talk, in
Yiddish. B-E-N-D-I-N. It’s in Yiddish. But in Polish, it was with a “Z-I.”
JF: Yes.
IH: But let it be in Yiddish, Bendin. I think it, only, gentile people won’t listen
to that. Probably mostly Jewish people, probably. Bendin. Now he passed away in 1923 and
we were left two orphans with my mother. And it was very difficult for my mother to start
up life on her own. She was a seamstress. She worked to provide us children with food and
whatever she could. And it lasted four years. After four years of being a widow, she
remarried. And it happened, it didn’t turn out to be the right marriage, which she had two other
children with, from the second marriage. And...
JF: What do you mean it didn’t turn out right?
IH: It didn’t turn out; the marriage wasn’t a success. It wasn’t a good one, but
she had two children. As a child, I was seven years of age, and I was very jealous.
Whatever she did, even though I didn’t know my first father, but it was a jealousy. I loved
my mother, very. I was 25 years of age and I still cried after my mother, and I still, it’s still
not that, to forget. But after she married, then she had two children. My mother was forced
to send me, to give me away to an orphanage.
JF: Why is that?
IH: Because my stepfather, not that I was grown up enough that I should
understand that I couldn’t get along with him, but it was a mistreat. She had only one child
with him at that time. I had an older sister, which she was four years older, and she was 11
years of age. But it was a mistreat. It was a stepfather, and he didn’t treat my mother right.
He didn’t treat us children and me, being accepted to an orphanage, was the best thing
that had ever happened to me. It was a very well establishment, well-known in Europe,
all over Poland and Europe. And it was established with the Charter by one of the well-
known Jewish people in Warsaw which he wrote, and he was a director of an orphanage,
Janusz Korczak.1 And...
JF: He was also, then, responsible for the establishment...
IH: No, he wasn’t, but we accepted his charter, how to raise children, how to
train us, how to make us good people, educated people, because he used a charter.
Children have to have a charter, on how to act. When I was 11 years of age, I was a president
from, I was the president of the board. And I ran an organization, like a children’s
organization. I read a constitution with paragraphs. And we all had duties as children. One
child had to learn how to cook. Two children had to know how to make breakfast for the
rest of the children. We were boys and girls. We were about 75 children in the orphanage.
JF: This constitution, you wrote or you read?
IH: No, this was written and adopted, from Janusz.
JF: I see.
IH: Korczak.
JF: I see.
IH: He was the one who wrote the constitution for children...
JF: I see.
IH: To govern an institution, like orphans. Now every institution has their own
constitution, their own by-laws, and laws. But this was given and then we adopted it, by
the well-known neurologist who became interested in the well-being of children all over Poland and
advocated advanced progressive ideas. He became head of an orphanage in the Warsaw Ghetto and perished with the children.
Janusz, from Janusz Korczak. And we did very well, and it did to me special being there,
for the time, till the age of 15. It did very good, because I was educated. I went seven years
to public school. I went three years to night school to finish like a...
JF: Like high school?
IH: Yeah, to the grade of high school. And being taught a trade as a tailor. And...
JF: You said you were president of the...
IH: I was being elected...
JF: Your, the group.
IH: Every year. Every year we had an election. We changed. One year when I
was president, the other year I could have been a secretary. We changed. We had a group,
and maybe the third year I wasn’t on the board. Because we had 75 to 80 children in the
orphanage. So it changes, but everybody had a duty, from the children, to clean the rooms
we slept, to clean the bathrooms, to wash the dishes, to prepare breakfast, to give out dinner,
to stay at the dinner and give out the dinner for the children, to hang the laundry. Duties
were for every child to do. We played theaters. I was awarded when I was eight years of
age. I was awarded for playing the theater...
JF: You were an actor.
IH: In the show. And in comedy and any other thing. And I myself have a
very good sense of humor, and I am very liked by people in a short, many people, in a very
short time I am liked by people. And, but that’s life, the way it’s supposed to be, I think so.
It’s the way I was taught.
JF: It s eems like you feel that you were taught a great deal of these
characteristics at the orphanage.
IH: Absolutely. It gave me a good deed. That’s a shame that I couldn’t use any
better ways, to be more educated going to school, but it didn’t, time didn’t permit. I wanted
to grow up fast, to start to earn a living and help my mother.
JF: Were you seeing her during those years?
IH: I, yes, we were allowed every weekend, Saturday afternoon, to go home to
see parents. Children who didn’t have anybody to see, one child took the other.
JF: So you must have gone with someone?
IH: And we went, I went to see my mother. I went to see my aunt and I went to
see my grandmother, one of my grandmother’s, my father’s mother. I used to go every
Shabbas. And she had for me put away fruit, and anything she grew, the apples. She was,
but I was the only orphan, and she just, I was like an eye, an apple in her eye. She watched
my yahrzeit I shouldn’t miss, after my father. And in the orphanage did the same thing. We
were educated every one in Yiddish and in those years we were allowed Hebrew. And the
time went by till I was 15 and I had to step out from there.
JF: Were you also, you mentioned that you were educated in Yiddish and
Hebrew?
IH: In Yiddish, very well in you know, Chumash and
Brakuje opracowań o rozprzestrzenieniu "Pedagogiki i Dydaktyki" Janusza Korczaka przed Zagładą.
*Dydaktyka – jedna z głównych gałęzi nauk pedagogicznych, która zajmuje się procesami nauczania i uczenia się, wszelkimi przedmiotami na kolejnych poziomach tych procesów, od przedszkola do studiów wyższych, a także mającymi miejsce poza instytucjami oświatowymi, przy zwykłych czynnościach.
that had ever happened to me. It was a very well establishment, well-known in Europe,
all over Poland and Europe. And it was established with the Charter by one of the well-
known Jewish people in Warsaw which he wrote, and he was a director of an orphanage,
Janusz Korczak.1 And...
JF: He was also, then, responsible for the establishment...
IH: No, he wasn’t, but we accepted his charter, how to raise children, how to
train us, how to make us good people, educated people, because he used a charter.
Children have to have a charter, on how to act. When I was 11 years of age, I was a president
from, I was the president of the board. And I ran an organization, like a children’s
organization. I read a constitution with paragraphs. And we all had duties as children. One
child had to learn how to cook. Two children had to know how to make breakfast for the
rest of the children. We were boys and girls. We were about 75 children in the orphanage.
JF: This constitution, you wrote or you read?
IH: No, this was written and adopted, from Janusz.
JF: I see.
IH: Korczak.
JF: I see.
IH: He was the one who wrote the constitution for children...
JF: I see.
IH: To govern an institution, like orphans. Now every institution has their own
constitution, their own by-laws, and laws. But this was given and then we adopted it, by
the well-known neurologist who became interested in the well-being of children all over Poland and
advocated advanced progressive ideas. He became head of an orphanage in the Warsaw Ghetto and perished with the children.
Janusz, from Janusz Korczak. And we did very well, and it did to me special being there,
for the time, till the age of 15. It did very good, because I was educated. I went seven years
to public school. I went three years to night school to finish like a...
JF: Like high school?
IH: Yeah, to the grade of high school. And being taught a trade as a tailor. And...
JF: You said you were president of the...
IH: I was being elected...
JF: Your, the group.
IH: Every year. Every year we had an election. We changed. One year when I
was president, the other year I could have been a secretary. We changed. We had a group,
and maybe the third year I wasn’t on the board. Because we had 75 to 80 children in the
orphanage. So it changes, but everybody had a duty, from the children, to clean the rooms
we slept, to clean the bathrooms, to wash the dishes, to prepare breakfast, to give out dinner,
to stay at the dinner and give out the dinner for the children, to hang the laundry. Duties
were for every child to do. We played theaters. I was awarded when I was eight years of
age. I was awarded for playing the theater...
JF: You were an actor.
IH: In the show. And in comedy and any other thing. And I myself have a
very good sense of humor, and I am very liked by people in a short, many people, in a very
short time I am liked by people. And, but that’s life, the way it’s supposed to be, I think so.
It’s the way I was taught.
JF: It s eems like you feel that you were taught a great deal of these
characteristics at the orphanage.
IH: Absolutely. It gave me a good deed. That’s a shame that I couldn’t use any
better ways, to be more educated going to school, but it didn’t, time didn’t permit. I wanted
to grow up fast, to start to earn a living and help my mother.
JF: Were you seeing her during those years?
IH: I, yes, we were allowed every weekend, Saturday afternoon, to go home to
see parents. Children who didn’t have anybody to see, one child took the other.
JF: So you must have gone with someone?
IH: And we went, I went to see my mother. I went to see my aunt and I went to
see my grandmother, one of my grandmother’s, my father’s mother. I used to go every
Shabbas. And she had for me put away fruit, and anything she grew, the apples. She was,
but I was the only orphan, and she just, I was like an eye, an apple in her eye. She watched
my yahrzeit I shouldn’t miss, after my father. And in the orphanage did the same thing. We
were educated every one in Yiddish and in those years we were allowed Hebrew. And the
time went by till I was 15 and I had to step out from there.
JF: Were you also, you mentioned that you were educated in Yiddish and
Hebrew?
IH: In Yiddish, very well in you know, Chumash and
 |
| Lista mieszkańców Bedzina z okresu okupacji. Na ulicy Sienkiewicza, gdzie mieścił się Dom Sierot kierowany wg. zasad korczakowskich, mieszkały dwie siostry Kalkopf. Przywiezione do szpitali szwedzkich białymi statkami opowiadały o swoim spotkaniu z Korczakiem, gdy odwiedził ich sierociniec. |
Brakuje opracowań o rozprzestrzenieniu "Pedagogiki i Dydaktyki" Janusza Korczaka przed Zagładą.
Istnieje wiele opracowań na temat pedagogiki i dydaktyki Janusza Korczaka po Drugiej wojnie światowej.
Oprócz sławy Korczaka, jego pism pedagogicznych, głównymi, naturalnymi propagatorami jego systemu i myśli pedagogicznych Doktora byli bursiści.
*Dydaktyka – jedna z głównych gałęzi nauk pedagogicznych, która zajmuje się procesami nauczania i uczenia się, wszelkimi przedmiotami na kolejnych poziomach tych procesów, od przedszkola do studiów wyższych, a także mającymi miejsce poza instytucjami oświatowymi, przy zwykłych czynnościach.
Wednesday, July 31, 2019
Besiktning av Gravstenar - Gravstenvård - Textkomplettering - Åtgärder mot fallande gravstenar - Montering och demontering - Plantering av växter - Förslag till gravvårdar som inte kräver mycket tid.
 |
| Gravsten med två socklar. Alla 3 delar är förbundna med varandra med rostfria dubbar. Om dubbarna eller stenen run de ger upp så flyttas stenens vridpunkt (röd prick) upp. På samma sätt så flyttas stenens tyngdpunkt (blå punkt) upp. Här på bilden har vi markerat den nya tyngdpunkten med X. |
 |
| Gravsten med två socklar. Alla 3 delar är förbundna med varandra med rostfria dubbar. Om dubbarna eller stenen run de ger upp så flyttas stenens vridpunkt. När vridpunkten och tyngdpunkten ändar sig påtagligt så behövs det inga stora krafter för att få stennen att falla. |
En del gravstenar och gravar har en livslängd på 25 år.
Många gravstenar liksom gravar återanvänds efter den tiden om gravrätten inte förlängs.
Många gravar och gravstenar tjänstgör dock som det heter i all evighet. Som exempel stora familegravar eller gravar vid judiska begravningsplatserna.
Den typ av gravar, läs gravstenar har andra förutsättningar och således borde andra krav ställas vid montering av gravstenen, se länken bredvid som handlar om den judiska begravningsplatsen.
https://jimbaotoday.blogspot.com/2019/06/fallande-gravstenar-ett-fall-av-flera.html
Våra tester
Tester utförs i enlighet med CGK:s (Centrala gravvårdskommitténs) riktlinjer på alla gravstenar som är högre än 30 cm. I de fall då gravstenen inte uppfyller säkerhetskraven kommer graven att märkas upp och gravrättsinnehavaren att kontaktas via brev.
Om gravstenen bedöms vara en stor säkerhetsrisk kommer den att läggas ner.
Bakgrunden till gravstenskontrollen är att flera olyckor, några med dödlig utgång, har skett på grund av fallande gravstenar. Fallande gravstenar orsakar även skador på andras gravstenar.
Det är faktiskt gravrättsinnehavarens skyldighet att se till så att gravstenen inte är en säkerhetsrisk.
Stenen får ha en viss rörelse på sockeln dock utan att den utgör en fallrisk. Denna ”vickmån” finns där för att stenen ska kunna lyftas av från sockeln vid exempelvis en textkomplettering.
För att en gravsten ska anses som säker ska den uppfylla följande:
Bakgrunden till gravstenskontrollen är att flera olyckor, några med dödlig utgång, har skett på grund av fallande gravstenar. Fallande gravstenar orsakar även skador på andras gravstenar.
Det är faktiskt gravrättsinnehavarens skyldighet att se till så att gravstenen inte är en säkerhetsrisk.
Stenen får ha en viss rörelse på sockeln dock utan att den utgör en fallrisk. Denna ”vickmån” finns där för att stenen ska kunna lyftas av från sockeln vid exempelvis en textkomplettering.
För att en gravsten ska anses som säker ska den uppfylla följande:
- Gravstenen får inte luta för mycket.
- Det ska finnas minst två ”dubbar” med en viss tjocklek (beroende på stenens storlek).
- Gravstenen ska tåla ett tryck av 35 kg från alla håll.
Saturday, July 27, 2019
"1945-års överlevande" som kom med Vita Båtar är begravda i Norrköping som Förintelsens offer.
 |
| HMS Prins Carl som tjänstgjorde som Vit Båt under juni-juli 1945. |
Kung Gustav III utfärdade år 1781 ett judereglemente vilket utan "lättnader" medförde en rad begränsningar i bl.a. judarnas rätt att
välja vistelseort. Judar till en början fick enbart bo i
Stockholm, Göteborg och Norrköping. I judereglementet
föreskrevs också att det i de tre
städerna skulle finnas judiska begravningsplatser
som det ålåg ”Judesällskapet at sielfwe
inhägna”.
Kring 1780–90-tal tillkom en judisk begravningsplats i Norrköping.
När Norrköping industrialiseras sker det genom en inflyttning av unga judiska män, framför allt från norra Tyskland. De etablerar sig som klädesfabrikörer och kvarnägare, de var bildade och levde väl.
När Holmen bildas 1854 sker det med kapital från judiska grosshandlare i Göteborg.
Trots att Norrköping var en av tre städer där judar tilläts bosätta sig från och med 1782 blev den judiska befolkningen i Norrköping aldrig särskilt stor. Som mest räknade den 99 medlemmar. Redan när synagogan byggdes 1858 tog man till i överkant.
Kring 1780–90-tal tillkom en judisk begravningsplats i Norrköping.
När Norrköping industrialiseras sker det genom en inflyttning av unga judiska män, framför allt från norra Tyskland. De etablerar sig som klädesfabrikörer och kvarnägare, de var bildade och levde väl.
När Holmen bildas 1854 sker det med kapital från judiska grosshandlare i Göteborg.
Trots att Norrköping var en av tre städer där judar tilläts bosätta sig från och med 1782 blev den judiska befolkningen i Norrköping aldrig särskilt stor. Som mest räknade den 99 medlemmar. Redan när synagogan byggdes 1858 tog man till i överkant.
1945-års gravar - de som kom från Bergen-Belsen direkt med Vita Båtarna och indirekt från Malmö dit de fördes med Vita bussarna och Padborg-tåg.
De flesta som kom med Vita båtarna kom från Bergen-Belsen. Första Vita båten från Lübeck anlände den 1 juli 1945. De sjuka placerades i beredskapssjukhusen i staden som bestod av två skolor förberedda sk för ändamålet. En månad innan, den 6 maj 1945 kom ett ambulanståg från Malmö till Norrköpings central med den första gruppen befriade lägerfångar som hade Malmö som första anhalt. Det är oklart om de placerades på beredskapssjukhuset som var då inte färdiga och ombyggnads- anpassningsarbeten har bara påbörjats. Chefen för beredskapssjukhuset
var dåvarande överläkaren på medicinkliniken i Norrköping, Leonard
Brahme. Han fick till hjälp endast två färdiga läkare (vid andra Vita Båt transporten), två underläkare och en kvinnlig medicine kandidat.
 |
| Logg från HMS Prins Carl som tjänstgjorde som Vit Båt under juni-juli 1945. |
 | |
|
 |
| DP-2 kort av Gross Blanka som kom med den första Vita Båten till Norrköping och dog efter bara 1 dag. |
 |
| Född i Polen, kom från Bergen-Belsen med Vita båtar, dog i Norrköping. |
Inom Matteus begravningsplats finns den Judiska begravningsplatsen som tillkom 1782. Här gravhällar av Förintelsens offer begravda i Norrköping.
Inom Matteus begravningsplats finns den Judiska begravningsplatsen. Här gravhällar av Förintelsens offer begravda i Norrköping.
 |
Norra begravningsplatsen i Norrköping - ännu fler gravar av Förintelsens offer. |
Norra begravningsplatsen i Norrköping - ännu fler gravar av Förintelsens offer.
ECKER Olga f. 15 januari 1924 d. 18 juli 1945
KLEIN Elisabeth f. 3 mars 1913, d. 17 augusti 1945
KLEIN Ethel f. 8 oktober 1919, d. 15 augusti 1945
Var är hon begraven?
DP-2 Szenkalska Hela L-1661 to Norrköping dog 9 juli 1945
 |
Var är hon begraven? Szenkalska Hela från Czestochowa. Hon kom till Norrköping 1 juli och dog 9 juli 1945. |
 |
| Var är hon begraven? Szenkalska Hela från Czestochowa. Hon kom till Norrköping 1 juli och dog 9 juli 1945. |
 |
| Var är hon begraven? Szenkalska Hela från Czestochowa. Hon kom till Norrköping 1 juli och dog 9 juli 1945. Här hennes Lübeck kort med nummer 1661. |
SCHECHTER Ibolyja f. 20 juni 1927 d. 5 augusti 1945
Tack till Svenska kyrkan i Norrköping som tar hand om gravarna tillhörande Förintelsens offer. I Stockholm har judiska församlingen i 70 år sparat på underhåll. Detta ledde till att gravhällarna sjönk under markytan och var helt oläsbara tills Föreningen Förintelsens Minne satsade 250 000 kronor för att gräva upp de, rengöra och beskriva öden av ett flertal av de begravda.
Wednesday, July 24, 2019
Hela 400 000 - 400 000 - 400 000 - 400 000 - 400 000 tittade på min blog
 |
| Jag startade min blog den 17 november 2006. |
 |
Idag blev det 400 004 sidvyer. Ganska bra för en nybörjare, tycker jag. 100 000 av 400 000 sidvyer, inlägg har förmedlats genom Face book. Resten bl.a. genom Google.
|
Därför kändes det naturligt att min blog skulle heta som hunden, vännen Jim-bao. Jim-bao betyder på kinesiska Guld-skatt.
Idag blev det 400 004 sidvyer. Ganska bra för en nybörjare, tycker jag. 100 000 av 400 000 sidvyer, inlägg har förmedlats genom Face book. Resten bl.a. genom Google.
4 av de 5 mest populära inläggen handlar om Janusz Korczak. Den femte handlar om den största judiska emigrationen från Polen efter andra världskriget.
Det är Polen före Sverige som är "mottagarlandet" för mina inlägg.
 |
Det är Polen, strax före Sverige som är "huvudmottagarlandet" för mina inlägg.
|
De fem mest populära inlärr, mellan 2 000 - 4 000 sidvyer.
Sunday, July 21, 2019
Zenia Marcinkowska-Larsson kom till Sverige med Vita båten Kronprinsessan Ingrid som kom från Lübeck - Bergen-Belsen
 |
| När den Vita båten stävade från Tyskland mot den svenska kusten sommaren 1945, var mitt enda bagage det vittnesbörd jag tänkte delge världen, skrev Zenia Larsson. |
 |
 |
| Zenia Larsons bok och dedikation till mina föräldrar Zofia och Michal Wroblewski. |
 |
| Signalmeddelande om M/S Kronprinsessan Ingrids resa till Lübeck såsom UNRRAs Röda Kors båt. Under den 27:e och 28:e juni togs 424 patienter ombord på Kronprinsessan Ingrid, varav 179 liggande. Det var fem Vita båtar som anlöpte Lübeckhamn den 26 juni 1945. Konvojen återvände mot Sverige och Kronprinsessan Ingrid lämnade av sina patienter i Malmö och i Göteborg för vidare vård. De Vita båtarna eskorterades under resorna av tyska minsvepare. Här info att en sådan, nr. 401 återvände till Tyskland efter den första resan mellan Lübeck och Sverige. |
 |
| M/S Kronprinsessan Ingrids resa från Lübeck till Sverige såsom UNRRAs Röda Kors båt. |
 |
| Lisa Welander - läkare med sina patienter. Lisa blev så småningom professor i neurologi. |
 |
| Patienter "under däck" såg ofta annorlunda ut. De beskrev i rapporter såsom "liggande". Patienter som kunde själva gå beskrevs som "sittande". |
 |
| Zenia Marcinkowska (Larsson) kom till Sverige med Vita båten Kronprinsessan Ingrid som kom från Lübeck och la till dagen efter i Trelleborg. |
Zenia Marcinkowska kom till Sverige med Vita båten M/S Kronprincessan Ingrid som kom från Lübeck och la till dagen efter i Trelleborg.
I en av sina böcker har hon skrivit att med sig så hade hon ett vittnesbörd som ett enda bagage. Hon hade dock mycket svårt att packa upp det när hon kom till Sverige 23 år gammal. Hon tänkte på det och sin skrivkramp dagligen.
 |
| Var det kanske den figurinen som Zenia Marcinkowska satt med när Eric Grate uppmannade henna att skriva? |
Redan under studietiden på Konstakademien (1947) fick hon en direkt uppmaning att berätta om sina erfarenheter. Hon höll på med en kuvad liten kvinnogestalt i lera då hennes lärare Eric Grate stannade upp vid den gav han inte som vanligt estetiska kommentarer utan sa bara: ”Det där borde du skiva om...”. Sin plikt att berätta tänkte på hon ofta men först 10 år efter befrielsen från koncentrationslägret Bergen-Belsen började hon skriva. Zenia Larsson debuterade som författare 1960 med den självbiografiska romanen Skuggorna vid träbron, som utspelar sig i ghettot i Lódz. Boken blev första delen i en trilogi om flickan Paula Levin och hennes närmast ofattbart hemska upplevelser. De två följande delarna, Lång är gryningen, 1961, och Livet till mötes, 1962, handlar om befrielsen från Bergen-Belsen respektive ankomsten till Sverige och anpassningssvårigheterna under den första tiden. Larssons bok Livet till mötes trots att den är skriven som fiction så handlar den utan tvekan om författarinnans egna upplevelser. Boken beskriver bl.a. en aggressiv antisemitisk hållning hos icke-judiska polskor på Vita båten från Lübeck till Trelleborg.
Dessa böcker är centrala i det som kom att bli ett omfattande och betydande författarskap. Alla läsare finner det anmärkningsvärt att Zenia Larsson har i dessa böcker, i stort sett förbigått själva livet i koncentrationslägret, Det handlar således om en nio månaders period mellan Gettot i Lodz och Befrielsen i april 1945 som var omöjliga för henne att berätta om.
Friday, July 19, 2019
Powstanie Warszawskie i Żydzi
| Obóz Gęsiówka - KL Warschau. Obóz, na terenie dawnego Getta Warszawskiego był otoczony wysokim murem wraz z wieżyczkami strażniczymi. Niedaleko bramy głównej wisiała wielojęzyczna tablica ostrzegawcza, na której widniała trupia czaszka oraz napis w języku niemieckim, polskim, węgierskim i francuskim: „Uwaga! Neutralna część. Bez ostrzeżenia się strzela!”. 5 sierpnia 1944 r. żołnierze harcerskiego batalionu „Zośka” (AK) opanowali Gęsiówkę i odbili 348 przetrzymywanych tam więźniów. |
 | |
|
 |
| W Powstaniu Warszawskim na Starówce walczyli: Nehemiasz Szulklaper, Aleksander i Zrubawel Werbowie, Efraim Krasucki; w Śródmieściu – m.in. 14-letni węgierski Żyd Erwin Junarz (uwolniony z Gęsiówki). Wśród żołnierzy atakujących gmach Sądów na Lesznie był Kazik Ratajzer (Symcha Rotem). Kilku żydowskich żołnierzy uczestniczyło w szturmie na budynek PAST-y. Pochodzący z Węgier „Paweł”, prawdopodobnie tez uwolniony z Gęsiówki, był cenionym strzelcem, obsługującym m.in. granatnik przeciwpancerny. |
Latem 1944 r., przed wybuchem Powstania Warszawskiego na terenie Warszawy znajdowało się kilkanaście tysięcy Żydów. Większość z nich ukrywała się, bądź też mieszkała pod fałszywą tożsamością po tzw. aryjskiej stronie miasta. Kilkaset osób Niemcy przetrzymywali w obozie koncentracyjnym Gęsiówka oraz na Pawiaku.
Żydzi polegli w Powstaniu Warszawskim w 1944 roku.
Według różnych szacunkowych danych, w powstańczych oddziałach walczyło od kilkuset do około 3 tys. Żydów. Ich dokładnej liczby nigdy nie uda się ustalić. Na cmentarzu żydowskim w Warszawie przy ul. Okopowej znajduje się kilkanaście nagrobków żołnierzy, biorących udział w Powstaniu Warszawskim w 1944 r. Pochowano tu między innymi: Blimę Mykanowską, Halinę Kahan, Franciszka Grynbauma, Bolesława Kejlina, Leonarda Kimnama, Jakuba Żyto i Bolesława Szenfelda. Żydowskie nazwiska można znaleźć także w kwaterze powstańczej na Cmentarzu Wojskowym w Warszawie oraz na Murze Pamięci w Muzeum Powstania Warszawskiego. Lista żydowskich bojowników Powstania Warszawskiego jest jednak zdecydowanie dłuższa.
Żydowska Organizacja Bojowa - ŻOB w Powstaniu Warszawskim.
Icchak Cukierman zastępca Anielewicza w Powstaniu w Getcie Warszawskim w 1943 roku dowodził w Powstaniu Warszawskim samodzielnym plutonem działającym w ramach III batalionu Armii Ludowej (AL). W tym plutonie ŻOBu walczyli m.in.: Cywia Lubetkin, Kazik Ratajzer (Symcha Rotem), Sara Biderman, Irena Geldblum, Tuwia Borzykowski, Julian Fiszgrund, Józef Sak, Marek Edelman i Zygmunt Warman. W sierpniu 1944 r. oddział ten bronił pozycji w rejonie ul. Mostowej i Rybaki i brał także udział w kilkudniowych walkach o przejęcie strategicznego tzw. Czerwonego Domu przy ul. Bugaj. Po ponad trzech tygodniach pluton wraz z innymi jednostkami zmuszony został do ewakuacji kanałami na Żoliborz, gdzie bojowcy ŻOBu kontynuowali walkę.
 |
| O udział Żydów w Powstaniu Warszawskim apelował 3 sierpnia, komendant ŻOBu po Anielewiczu, Icchak „Antek” Cukierman. W swojej odezwie napisał m.in.: „Stoimy dziś wespół z całym narodem polskim w walce o wolność […]. Wzywamy wszystkich […] bojowców ŻOB oraz całą zdolną do walki młodzież żydowską do kontynuowania oporu i walki, od której nikomu nie wolno stać z dala. Wstępujcie do szeregów powstańczych”. |
 |
| O udział Żydów w Powstaniu Warszawskim apelował 3 sierpnia, komendant ŻOBu po Anielewiczu, Icchak „Antek” Cukierman. W swojej odezwie napisał m.in.: „Stoimy dziś wespół z całym narodem polskim w walce o wolność […]. Wzywamy wszystkich […] bojowców ŻOB oraz całą zdolną do walki młodzież żydowską do kontynuowania oporu i walki, od której nikomu nie wolno stać z dala. Wstępujcie do szeregów powstańczych”. |
O udział Żydów w Powstaniu Warszawskim apelował 3 sierpnia, komendant ŻOBu po Anielewiczu, Icchak "Antek" Cukierman.
W swojej odezwie napisał m.in.: „Stoimy dziś wespół z całym narodem polskim w walce o wolność […]. Wzywamy wszystkich […] bojowców ŻOB oraz całą zdolną do walki młodzież żydowską do kontynuowania oporu i walki, od której nikomu nie wolno stać z dala. Wstępujcie do szeregów powstańczych”. Szeregi powstańcze nie zawsze jednak przyjmowały Żydów. Dlatego m.in. pluton ŻOBu Icchaka Cukiermana (imienia Mordechaja Anielewicza) działał w AL a nie w AK do których się poczatkowo zwrócili.
1 sierpnia 1944 Umschlagplatz.
1 sierpnia, wkrótce po godzinie „W”, oddział Kedywu dowodzony przez por. Stanisława J. Sosabowskiego ps. „Stasinek” wyzwolił ok. 50 Żydów zatrudnionych przy Umschlagplatzu. W akcji tej udział brali Polacy żydowskiego pochodzenia: Stanisław Aronson i Stanisław Likiernik.
Obóz Gęsiówka - KL Warschau. Obóz, na terenie dawnego Getta Warszawskiego był otoczony wysokim murem wraz z wieżyczkami strażniczymi. Niedaleko bramy głównej wisiała wielojęzyczna tablica ostrzegawcza, na której widniała trupia czaszka oraz napis w języku niemieckim, polskim, węgierskim i francuskim: „Uwaga! Neutralna część. Bez ostrzeżenia się strzela!”. 5 sierpnia 1944 r. żołnierze harcerskiego batalionu „Zośka” (AK) opanowali Gęsiówkę i odbili 348 przetrzymywanych tam więźniów. Część z wyzwolonych – m.in. Henryk Lederman ps. „Heniek” i Dawid Goldman ps. „Gutek” – przyłączyła się do powstańców i podjęła walkę z okupantem.
W AK zdarzały się przypadki nie tylko odmowy przyjmowania żydowskich ochotników lecz ich mordowanie. Niezależnie od takich sytuacji, w AK walczyło wielu Żydów lub osób z żydowskimi korzeniami miedzy innymi moja tesciowa Maria Kalisz (pózniej Maria Pereswiet-Soltan, żona Tadeusza).
Żydzi wchodzili również w skład różnych formacji pomocniczych: budowali barykady, zajmowali się aprowizacją, służyli jako sanitariusze. W powstańczych szpitalach pracowali jako lekarze m.in. Adina Blady-Szwajger, Michał Lejpuner, Szmul Gilgun, Stefan Rotmil, Idel Singer, Edward Zwilling. Major dr Roman Born-Bornstein – początkowo zastępca Zgrupowania „Chrobry II” – 25 sierpnia 1944 r. został szefem służby sanitarnej IV Rejonu Obwodu AK Śródmieście. Dowódcą łączniczek i sanitariuszek w Batalionie AK „Łukasiński” była Emilia Rozencwajg ps. „Marylka” – wsławiona wyprowadzeniem z obozu w Trawnikach Emanuela Ringelbluma. Funkcję łączniczki i sanitariuszki w sztabie płk. Antoniego Chruściela ps. „Monter” pełniła 18-letnia Alicja Zipper ps. „Alina”, która za zasługi podczas powstania została awansowana do stopnia oficerskiego. Nie można nie wspomnieć też o nastoletnich chłopcach, którzy z narażeniem życia przenosili meldunki: Zalmanie Hochmanie ps. „Miki Bandyta”, jego bracie Perecu Hochmanie ps. „Cwaniak”, Henryku Arnoldzie ps. „Ryś” czy Jehudzie Nirze. Łącznik z plutonu „Gustaw” Stanisław Pinkus ps. „Panienka” zginął tragicznie na ul. Kilińskiego, w wyniku eksplozji czołgu-pułapki. Niemal wszyscy wymienieni chłopcy mieli w czasie powstania 14 lat.
Na Starówce walczyli: Nehemiasz Szulklaper, Aleksander i Zrubawel Werbowie, Efraim Krasucki; w Śródmieściu – m.in. 14-letni węgierski Żyd Erwin Junarz (uwolniony z Gęsiówki). Wśród żołnierzy atakujących gmach Sądów na Lesznie był Kazik Ratajzer (Symcha Rotem). Kilku żydowskich żołnierzy uczestniczyło w szturmie na budynek PAST-y. Pochodzący z Węgier „Paweł”, prawdopodobnie tez uwolniony z Gęsiówki, był cenionym strzelcem, obsługującym m.in. granatnik przeciwpancerny.Żydzi wchodzili również w skład różnych formacji pomocniczych: budowali barykady, zajmowali się aprowizacją, służyli jako sanitariusze. W powstańczych szpitalach pracowali jako lekarze m.in. Adina Blady-Szwajger, Michał Lejpuner, Szmul Gilgun, Stefan Rotmil, Idel Singer, Edward Zwilling. Major dr Roman Born-Bornstein – początkowo zastępca Zgrupowania „Chrobry II” – 25 sierpnia 1944 r. został szefem służby sanitarnej IV Rejonu Obwodu AK Śródmieście. Dowódcą łączniczek i sanitariuszek w Batalionie AK „Łukasiński” była Emilia Rozencwajg ps. „Marylka” – wsławiona wyprowadzeniem z obozu w Trawnikach Emanuela Ringelbluma. Funkcję łączniczki i sanitariuszki w sztabie płk. Antoniego Chruściela ps. „Monter” pełniła 18-letnia Alicja Zipper ps. „Alina”, która za zasługi podczas powstania została awansowana do stopnia oficerskiego. Nie można nie wspomnieć też o nastoletnich chłopcach, którzy z narażeniem życia przenosili meldunki: Zalmanie Hochmanie ps. „Miki Bandyta”, jego bracie Perecu Hochmanie ps. „Cwaniak”, Henryku Arnoldzie ps. „Ryś” czy Jehudzie Nirze. Łącznik z plutonu „Gustaw” Stanisław Pinkus ps. „Panienka” zginął tragicznie na ul. Kilińskiego, w wyniku eksplozji czołgu-pułapki. Niemal wszyscy wymienieni chłopcy mieli w czasie powstania 14 lat.
Do AK dołączył m.in. uciekinier z Treblinki II – Samuel Willenberg. Henryk Lederman oraz żydowscy żołnierze o pseudonimach „Bystry” i „Gutek” byli przewodnikami w kanałach. Włazu do kanału na rogu ul. Nowy Świat i ul. Wareckiej bronił Natan Morgenstern.
Spośród innych żołnierzy AL o żydowskim pochodzeniu należy wspomnieć Edwina Rozłubirskiego, od 1942 r. członka Gwardii Ludowej, po wojnie awansowanego do stopnia generała brygady. Po wybuchu Powstania Warszawskiego Rozłubirski początkowo bił się w szeregach batalionu AK „Zaremba”, następnie został dowódcą kompanii w batalionie AL „Czwartacy”, walcząc na Starym Mieście i w Śródmieściu. W AL służył również Jan Szelubski ps. „Leszek”, który dowodził oddziałem walczącym przy ul. Czackiego, a później toczącym zacięte walki w rejonie ul. Frascatti-Nullo. 24 września 1944 r. gen. Tadeusz Komorowski „Bór” w imieniu Prezydenta RP odznaczył Jana Szelubskiego Krzyżem Virtuti Militari.
Desant 16 września 1944r. nad ranem na Czerniaków przeprawił się 1 batalion 9 pp 3 DP, z armii gen. Berlinga. Pomimo tego, że żołnierze przepływali przez Wisłę na opanowany przez Powstańców teren, przeprawa nowych wojsk podczas kolejnych nocy nie wpłynęła zasadniczo na polską obronę Czerniakowa gdyż Niemcy także otrzymali posiłki i inicjatywa strategiczna pozostawała w ich rękach. Ciężkie walki toczyły się do 23 września , kiedy nad ranem oddziały niemieckie ostatecznie zajęły ostatnie dwa budynki na Czerniakowie. Działania armii Berlinga zostały opisane przez Henryka Baczko, jednego z wielu Żydów w tych desantach w ksiażce 8 dni na prawym brzegu.
Mordowanie Żydów To nie były "przypadki mordów na Żydach". I AK jak i NSZ mordowały Żydów Podczas Powstania warszawskiego. I tych co brali udział w Powstaniu jak równiez ukrywajaca sie dotad ludnośc cywilna.
Czarne karty Powstania Warszawskiego. Mordowano również Żydów ukrywajacych sie na dawnym terenie Getta. Niestety to nie jest jak ktos to obecnie określił "niedopuszczalne uogólnienie". To była codziennośc Powstania, niestety. Opisala to moja tesciowa walczaca w szeregach AK która złapała inna grupa AK i juz prowadziła pod mur. W ostatniej chwili ktos rozpoznał że to jest "nasza Żydówka".
https://jimbaotoday.blogspot.com/2018/08/stas-i-smyk-na-i-pod-barykada-na-rogu.html
Częsc materiałów przedrukowana z ZIHu.
Subscribe to:
Posts (Atom)
