JAK REKLAMA FABRYKI BRACI HENNEBERG ODSŁONIŁA PRAWDĘ O DĘBIE KORCZAKA.

Już od 13 lat szukam prawdy o tym Debie Korczaka. Prezentowane powyżej ryciny przedstawiają wielkie zakłady produkcyjne Braci Henneberg, które zajmowały potężny czworobok u zbiegu ulic Wolskiej, Karolkowej i Krochmalnej. Fabryka ta od strony zachodniej i północnej bezpośrednio graniczyła z działką Towarzystwa „Pomoc dla Sierot” przy Krochmalnej 92, na której w latach 1911–1912 wzniesiono gmach Domu Sierot Janusza Korczaka.

Klucz do rozwiązania zagadki botanicznej znajduje się w prawym rogu oryginalnej litografii, który został poddany szczegółowemu powiększeniu:

1. Fabryczne ogrody i oaza zieleni: Na powiększonym fragmencie, po prawej stronie fabrycznych zabudowań, wzdłuż historycznej linii ogrodzenia, widać wyraźnie rozległe, celowo zaaranżowane ogrody z rzędem dorodnych, rozłożystych drzew. To jest dokładnie ten teren, który pierwotnie należał do kompleksu przemysłowego Braci Henneberg i ich prywatnych założeń ogrodowych.
2. Naturalne środowisko dębu węgierskiego (Quercus frainetto): To właśnie w tej wyznaczonej na rycinie strefie zieleni rósł – i co najbardziej niesamowite – stoi oraz rośnie do dzisiaj wspomniany dąb węgierski o obwodzie 440 cm. Rycina dokumentuje, że drzewo to było integralną częścią prywatnej infrastruktury fabrycznej, a nie celowym nasadzeniem przytułku.

Demitologizacja: „Dąb Korczaka” jako powojenna konstrukcja narracyjna

Ta analiza ikonograficzna pozwala na ostateczne zweryfikowanie powszechnego nazewnictwa. Nazwa „Dąb Korczaka” jest w pełni powojenną, emocjonalną konstrukcją społeczno-historyczną.

• Rzeczywistość roku 1911: Kiedy Janusz Korczak i Stefania Wilczyńska wprowadzili się z dziećmi na Krochmalną 92, to rzadkie południowoeuropejskie drzewo fizycznie znajdowało się po drugiej stronie muru – na terytorium fabryki Henneberga.
• Drzewo nie należało do sierocińca, ale stanowiło jego bezpośredni, monumentalny horyzont. Ponieważ korony dębu wznosiły się wysoko nad ogrodzeniem oddzielającym świat dzieci od świata maszyn, stał się on nieodłączną częścią codziennego krajobrazu wychowanków Starego Doktora.

Po wojnie, gdy zakłady Henneberga zostały zniszczone, a po strukturze fabrycznej pozostały jedynie zmienione granice działek (dzisiejszy dziedziniec od strony Karolkowej), ocalałe drzewo zostało organicznie i symbolicznie przypisane do sąsiadującego z nim Domu Sierot. 

Från Bergen-Belsen till Sverige 1945 - Ett år senare, 1946, ansågs de vara arbetsföra och fick arbeta med skörd av betor och även med torv.

Jag har följt en grupp barn sedan flera år tillbaka som kom till Sverige i slutet av juli 1945 från koncentrationslägret Bergen-Belsen. De kom med UNRRA:s Vita Båtar till Malmö och Göteborg. Redan sommaren 1946 ansåg man dem vara arbetsföra och de fick arbeta med skörd av betor och även med torv.

De yngsta av barnen var bara 5 år gamla (födda 1934) när kriget startade, således 11 när de sattes i arbete på de svenska betesfälten. Nedan finns lite dokumentation som finns i Föreningen Förintelsens Minne från denna tid.

De flesta judiska barn som kom till Sverige vid krigsslutet lämnade Sverige för Eretz Israel. Den allra första gruppen som inte hann arbeta i Sverige lämnade landet i maj 1946, mindre än ett år efter ankomsten. Barnarbete är inte förbjudet i Sverige.

HÄLARKEDJANS ANDRA LÄNK: DEKONSTRUKTION AV KATHERINE HAUPTMANS MAKABRA SVAR TILL URKUNDEN.

MATERIALISERINGEN AV ETT LIVSVERK – SÅ SOM DET MODELLERADES 2018 - Bilden visar de tre materiella urkunderna för Solnaprojektet, fotograferade i Roman Wróblewskis hem i oktober 2018. Detta fotografi är den definitiva källkritiska fällan som blottlägger den totala stölden och institutionaliseringen av plagiatet inom projektet ”Förlorade röster”:Den 20-sidiga forskningsskriften (I förgrunden): Det tryckta manuskriptet med titeln ”Förintelsens minne i Stockholm – En svenskjudisk historia. Gravar av kvinnor från Bergen-Belsen. Förslag till ett Monument, upprustning och synliggörande”. Denna text, som formulerades och trycktes under hösten 2018 för att förevisas för Stockholms stads högsta representanter i Stadshuset, innehåller hela det källforskade materialet, L-numren och undervisningskonceptet. Den arkitektoniska 3D-modellen över kvarter J vid Norra judiska begravningsplatsen: Den handbyggda, storskaliga modellen som skapades under oktober 2018 för att förevisas för stadsantikvarien och borgarrådet. Modellen visar den exakta topografiska placeringen av de sex didaktiska minnesstenarna som bär namnen på utrotningslägren, samt den strategiska flytten av Hedmans skulptur, vilken stod på ett djupt diskutabelt och vanvördigt sätt i sammanhanget. Judiska församlingen har i efterhand flyttat Hedmans skulptur exakt enligt dessa planer och samtliga gravhällar blev uppgrävda av FFM exakt enligt denna modell – ett materiellt bevis på att JF stal din design samtidigt som de skändade det fysiska monumentet ”6 stenar – 6 miljoner”. Riksarkivets blyertspenna (till höger): En officiell blyertspenna från Riksarkivet i Marieberg, placerad bredvid manuskriptet. Den utgör den symboliska och materiella bekräftelsen på de tusentals timmar av mödosamt källforskningsarbete som RW lade ner i de statliga arkiven för att ta fram sjukjournalerna, transitlistorna och namnen på de begravda kvinnorna – åratal innan Daniel Leviathan dök upp vid arkivets bord 1 i april 2020.

HÄLARKEDJANS ANDRA LÄNK: DEKONSTRUKTION AV KATHERINE HAUPTMANS MAKABRA SVAR TILL URKUNDEN

Roman Romuald Wasserman Wróblewski

När museichefen för det statliga Sveriges museum om Förintelsen, fil.Dr Katherine Hauptman, den 26 september 2023, skickade sitt officiella svar till mig. Då levererade hon ett dokument som i framtiden kommer att stå som ett prestigefullt och forskningsmoraliskt monument över institutionell feghet. Med en iskall, byråkratisk ton försöker hon ”tvätta” Judiska församlingens (JF) och Daniel Leviathans källstöld genom att reducera en livslång vetenskaplig och personlig insats till en simpel, lokal ”konflikt” som museet inte har att göra med.

När man läser Hauptmans svar med källkritiska ögon, faller hennes argumentation sönder i fyra makabra och ihåliga punkter:

1. Den absurda lögnen om ”olika projekt”

Hauptman avslutar sitt brev med den hårresande slutsatsen: ”...vi arbetar mot samma mål, men vi har gjort det i olika projekt.”

• Sanningen: Detta är en empirisk och logisk omöjlighet. Daniel Leviathan startade inget eget, självständigt projekt under 2020. Det existerar inga unika källor, inga dolda gravplatser och inga alternativa livsöden i hans inskickade dossierer. Det han publicerade under namnet ”Förlorade röster” var en exakt kopia av det urval av de 7 specifika ödena som jag (RW) och FFM redan hade utrett, rengjort gravhällarna för och publicerat komplett på portalen www.shma.online år 2020 och på bloggen sedan 2013. Att kalla en direkt källstöld av ett färdigt urval för ett ”annat projekt” är ett grovt brott mot vetenskaplig hederlighet.

2. Det riksomfattande beviset: Kalmarlistan (2017) och de 10 000 arkivakterna

Forskningen var inte begränsad till Stockholm.

• Sanningen: Kalmarlistan, en artikel av Roman Wroblewski publicerad den 28 juli 2017, visar en total inventering av offer i hela Sverige. Det viktigaste dock var att Kalmarlistan innehöll unika, djupt personliga och medicinska uppgifter om dem som dog, inte bara deras födelse- och dödsdatum. Materialet omfattade även unika sjukjournaler och loggböcker. Fram till 2020 innehöll FFM:s arkiv över 10 000 inskannade originalakter.
• Den absoluta kronologiska fällan för Daniel Leviathan och Judiska församlingens (JF) efterhandskonstruktioner är nu materiellt dokumenterad. Ett officiellt e-postmeddelande skickat från Romuald Wróblewski på Nobeldagen, den 10 december 2018, till finansborgarrådet Anna König Jerlmyr, stadsantikvarien Ann-Charlotte Backlund och Mårten Lindberg vid Stockholms stad, blottlägger sanningen.
  Detta unika dokument bevisar följande historiska och källkritiska fakta:
  • Färdigställt koncept 2018: RW redogör i brevet direkt för det exakta fältarbetet och källforskningen rörande de över 100 dolda och glömda förintelseoffrens gravar i Solna, samt kopplingen till Nelly Sachs bostadsadress på Bergsundsstrand på Söder.
  • Det planerade bokprojektet med Stadsmuseet: Långt innan Judiska församlingen och Katherine Hauptman tecknade sina samarbetsavtal 2023, hade Roman Wróblewski och stadsantikvarien Ann-Charlotte Backlund redan inlett diskussioner om ett gemensamt bokprojekt om dessa specifika Förintelseoffer på Norra begravningsplatsen, avsett att ges ut officiellt av Stockholms stadsmuseum.
  • Länken till urkunden: I brevet till finansborgarrådet inkluderar RW en direkt länk till sin fullständiga forskningssammanställning från november 2018: ”Förintelsens minne i Stockholm – En svensk och judisk historia” (finns i Stockholms stads arkiv).
  Detta dokument raderar Katherine Hauptmans sista teoretiska försvar om ”olika projekt”. De officiella handlingarna i Stockholms stadshus bevisar att idén, fältarbetet, källhänvisningarna och det planerade bokprojektet med Stadsmuseet var en färdig, etablerad historisk verklighet år 2018 under Roman Wróblewskis namn. Det judiska församlingen och Daniel Leviathan gjorde 2020 var inget annat än att stjäla denna färdiga, kommunalt förankrade masterplan och sälja ut den som sin egen ”upptäckt” till Bindefelds stiftelse.

3. Det dolda vittnesbördet: Hauptmans personliga medvetenhet före utnämningen

Det mest komprometterande och makabra i Hauptmans försvar är hennes försök att spela ovetande och gömma sig bakom påståendet att hon blivit ”tilldelad” informationen i efterhand via församlingen.

• Sanningen: Oberoende forskare har skriftligen bekräftat det faktum att Katherine Hauptman, långt innan hon utnämndes till museichef för Förintelsemonumentet, personligen deltog i ett flertal möten och konferenser där Roman Wróblewskis forskning presenterades på ett hedervärt sätt.
• Hon satt själv i dessa rum. Hon lyssnade på genomgångarna av hur de fysiska utgrävningarna och friläggandet av gravhällarna i Solna hade utförts av FFM. Hon antecknade de exakta anvisningarna om i vilka nationella och internationella arkiv (Riksarkivet, Arolsen, Marinstaben och Stadsarkivet) RW hade upptäckt källmaterialet. Hauptman visste med absolut precision att hela forskningskedjan tillhörde RW och FFM. Att hon i sitt ämbete ändå valde att kapa historieskrivningen visar på ett medvetet pressetiskt och forskningsetiskt haveri.

4. Det byråkratiska hånet: Kravet på ett ”upphovsrättsavtal”

Det mest häpnadsväckande argumentet från en disputerad forskare är när Hauptman skriver: ”Vi har inte fått kännedom om att det finns något avtal kring upphovsrätt gällande det tidigare arbetet mellan dig och Judiska församlingen. Därmed ser vi inte att det finns underlag för att tala om plagiat...”

• Sanningen: Detta är ett rent och skamligt trams som visar en total ovilja att förstå vetenskaplig etik. Plagiat inom forskningsvärlden har ingenting med huruvida en oberoende historiker har skrivit ett affärsavtal med den organisation som råkar äga marken där gravarna ligger. Plagiat handlar om att ta åt sig äran för en annan mans text, idéer och fältforskning utan att ange källan. Genom att kräva ett administrativt avtal för att erkänna mitt pionjärskap, kastar Hauptman bort hela sin källkritiska skolning för att skydda sitt samarbetsavtal med Aron Verständig, den första hällaren i kedjan. Plagiat handlar om att tillägna sig annans arbete och idéer utan källangivelse, inte om administrativa markägare- (Norra judiska begravningsplatsen) eller samarbetsavtal.

5. Den rituella smulans taktik: ”Tydliggörandet” på webbsidan

Som en rituell, nästan hånfull gest skriver Hauptman: ”…kommer vi att tydliggöra på vår webbsida att Judiska församlingen tillsammans med andra under åren har arbetat för att uppmärksamma 1945 års räddade.”

• Sanningen: Detta är den slutgiltiga raderingen i praktiken. Genom att dölja mitt namn och FFM under den anonyma, ansiktslösa formuleringen ”tillsammans med andra”, fullbordar hon den rituella utradering som Judiska församlingen inledde i och med Holocaustmonumentet vid synagogan 1995. Hon vägrar prompt att skriva ut namnet Roman Wróblewski och FFM eftersom hon vet att om namnet publiceras, så tvingas allmänheten förstå att Daniel Leviathans ”mångåriga forskning” bara var en medial hägring skapad under några enstaka plageridagar under 2020.

Slutsats

Katherine Hauptmans brev från den 26 september 2023 är det rykande beviset på en institutionell mörkläggning. Som chef för Sveriges museum om Förintelsen har hon skriftligen valt att prioritera en bekväm, politisk och korporativ allians med Judiska församlingen framför den källkritiska sanningen och respekten för de överlevandes äkta historia. Projektet ”Förlorade röster” står därmed kvar i historien, inte som en minnesplats, utan som ett statligt sanktionerat dokument över en akademisk hälargärning.

Färdigställt koncept 2018: RW redogör i brevet direkt för det exakta fältarbetet och källforskningen rörande de över 100 dolda och glömda förintelseoffrens gravar i Solna, samt kopplingen till Nelly Sachs bostadsadress på Bergsundsstrand på Söder. Det planerade bokprojektet med Stadsmuseet: Långt innan Judiska församlingen och Katherine Hauptman tecknade sina samarbetsavtal 2023, hade Roman Wróblewski och stadsantikvarien Ann-Charlotte Backlund redan inlett diskussioner om ett gemensamt bokprojekt om dessa specifika Förintelseoffer på Norra begravningsplatsen, avsett att ges ut officiellt av Stockholms stadsmuseum. Länken till urkunden: I brevet till finansborgarrådet inkluderar RW en direkt länk till sin fullständiga forskningssammanställning från november 2018: ”Förintelsens minne i Stockholm – En svensk och judisk historia” (finns i Stockholms stads arkiv).

Det statliga raderingsdokumentet – Skärmdump av Katherine Hauptmans officiella svar (26 september 2023) - SVENSK BESKRIVNING OCH FORENSISK ANALYS: DET SKRIFTLIGA BEVISET PÅ HISTORIEFÖRFALSKNINGEN. Bilden är en direkt skärmdump från ett Gmail-konto, daterad tisdagen den 26 september 2023 kl. 14:19. Mailet är skickat från museichefen för Sveriges museum om Förintelsen, Katherine Hauptman (Katherine.Hauptman@shm.se), med ärenderaden: ”Angående synpunkter på webbsidan Förlorade röster och Sveriges museum om Förintelsen”. Mottagaren är Roman Wasserman Wroblewski. De två sista raderna i det synliga stycket är blåmarkerade för att fästa läsarens uppmärksamhet på den textremsa där historiesminkningen fullbordas. Forensisk och källkritisk analys av de blåmarkerade raderna:

De två sista raderna i Hauptmans brev svar blottlägger den rituella och medvetna raderingstaktik som den statliga myndigheten har valt att använda för att dölja plagiatet:Förträngningen av urkunden via anonymisering: Hauptman skriver ordagrant i den markerade texten: ”...kommer vi att tydliggöra på vår webbsida att Judiska församlingen tillsammans med andra under åren har arbetat för att uppmärksamma 1945 års räddade.” Genom att använda den ansiktslösa formuleringen ”tillsammans med andra” vägrar Hauptman medvetet att skriva ut ditt namn (Roman Wróblewski) eller min organisation (Föreningen Förintelsens Minne – FFM). Detta är ett strategiskt, publicistiskt hån. Det reducerar tre decenniers fysiska utgrävningar (kostnad 250 000:-), tryckta böcker och 10 000 digitalt inskannade originalakter till ett anonymt, diffust bakgrundsbrus. Monopoliseringen av sanningen under JF: Texten avslöjar att Hauptman aktivt väljer att skydda Judiska församlingens påstådda äganderätt över projektet. Genom att lyfta fram att det är ”Judiska församlingen” som har arbetat, men degradera den verkliga upphovsmannen till ett kollektivt ”andra”, fungerar det statliga museet som en hälare i det digitala rummet. De döljer att Daniel Leviathan och JF bara månader tidigare under 2020 fysiskt skändade och forslade bort det äkta monumentet ”6 stenar – 6 miljoner” i Solna, och att deras ”forskning” bara var en efterhandskopia av dina sedan 2013 och 2017 (Kalmarlistan) publicerade källor.

Propozycja Korczaka dotycząca struktury programów radiowych. - KINO—RADJO—PROGRAM DLA DZIECI (1926).

Artykuł Janusza Korczaka z grudnia 1926 roku stanowi kamień milowy w historii światowej pedagogiki medialnej. Tekst ten ujawnia genialną intuicję Starego Doktora, który staje w obliczu rewolucji technologicznej z mieszaniną forensicznego niepokoju, ale jednocześnie i głębokiej, wizjonerskiej nadziei.

Korczak zaczyna od kina przedmieścia. Widzi robotników, kobiety z dziećmi na ręku, terminatorów składających sylaby z napisów filmowych. Dostrzega, że nowe media (kino i radio) mają potężną siłę demokratyzacyjną. Nie potrzeba już drogich bibliotek czy elitarnych szkół – „nowy człowiek: masa, tłum, każdy” uzyskuje dostęp do globalnego repozytorium ludzkich doświadczeń. Dla Korczaka technologia to narzędzie emancypacji najuboższych i najbardziej marginalizowanych dzieci.

Jako ścisły i odpowiedzialny badacz, Korczak nie jest ślepym entuzjastą.  Po chwili stawia fundamentalne, dramatyczne pytanie: „Rozgrywamy wielką grę: czy staniemy się jako dzicy, czy człowiek – bestja?”. Obawia się, że eter zostanie zalany przez „padalcze pióra” i „bezwstydne obrazy”. Czuje ciężar odpowiedzialności – nadawanie w przestworzu może stać się źródłem moralnego zepsucia i „szkołą grzechu”, jeśli zostanie oddane w ręce komercyjnych manipulatorów. 

Najbardziej uderzająca jest propozycja Korczaka dotycząca struktury programu radiowego. Odrzuca on nudną, szkolną metodykę, która potrafi „znudzić bajkę”. Zamiast tego proponuje radykalną interaktywność edukacyjną:

• Majsterkowanie przez radio: „na jutro przygotuj deskę i karton... będziemy robili przybory choinki”.
• Globalna wielojęzyczność: Nauka liczenia do trzech w piętnastu językach (w tym po hebrajsku).
• Reportaż społeczny i autentyzm: Głos oddany dzieciom – dziewczynka ze szpitala opowiadająca, jak potrącił ją tramwaj. W przyszłości zrobi taką bezpośrednią transmisję z kliniki chorób dziecięcych (1935).

Korczak kończy artykuł genialnym, metafizycznym dialogiem z dzieckiem, które pyta: „Jak Bóg słyszy modlitwę?”. Odpowiedź Doktora to czysta poezja połączona z nauką: „A słyszysz, synu, ten miarowy szmer? To bicie serca pana, który ci bajkę z Londynu przesyła”. Radio staje się dla Korczaka namacalnym, empirycznym symbolem tego, że ludzka myśl, dobro i głos mogą pokonać przestrzeń i czas. Jeśli technologia potrafi przenieść bicie serca człowieka z Londynu do pokoju dziecka w Warszawie, to tym bardziej niewidoczne, moralne intencje człowieka są słyszane we wszechświecie.

Gdy w 1926 roku Janusz Korczak sformułował manifest wolnego, interaktywnego radia edukacyjnego, domagał się prawdy, powolności, czasu na namysł i bezwzględnej uczciwości wobec dziecka-słuchacza. 

KINO—RADJO—PROGRAM DLA DZIECI (1926)

Janusz Korczak (Radjofon Polski, Nr 51, Str. 431)

Radjo i dziecko. Trudny temat. A duża pokusa. Rozumie się, jako wstęp – przede wszystkiem – kino.

Kino przedmieścia. Robotnicy po bladym dniu pracy, – kobieta z dzieckiem na ręku, – wysokie buciska, chustka na głowie, chłopak z deską pod pachą. Obraz sprzed miesiąca dla wybranych, wcześniej jeszcze – w bogatych stolicach, jutro w miasteczku, w miasteczku, w mieścinie.

Nie rzadki amatorski spektakl i „świeczka zgasła”, – a proste was – wszystko, co dziwem szerokiego świata, jego przeszłości, zbrodni, cierpień, uciech, wzruszeń. Grubas – śmieszliwy kompanjon w piwiarni, a garść uliczników, kino wplotło komiczną postać w akcję najzabawniejszych momentów. Patrz: miljarder płacze; bogacz też cierpi! Widzisz teraz, że złoto szczęścia nie daje? Okręt – murzyn – eskimose – wyprawa na szczyt Everestu – Patrz: tak sprzedawano kobiety – Atila – cyrk Nerona, – tortury. – Bóg daje dziesięcinie przykazań. Tak oto robią samochód. Malec – świetny aktor, – ba Rin-tin-tin, pies tresowany. Strzeż się dziewczyno, zasadzki!

Słyszysz wybuchy śmiechu, marzenia niedorosiąt, widzisz wmdlone w ekran oczy, czujesz, że nowy człowiek – nie wyjątkowy – księgi, a masa, tłum, każdy! Seans się skończył. Nowa fala zalewa krzesła, widowni.

Jast nie tylko kino, ale w przerwach kabaret, śpiew, żart i taniec. Jak oni się cieszą, jak ręce zgrubiałe składają do oklasku. No – i dziecko wrzeszczy. Pędzą je, lekceważą. Poczekaj, nie tu, nie teraz, nie pchać się... Czy będziecie cicho, szczeniaki”?

Moralista tępy, zastraszony – półślepy, przygłuchy, – nie wie, że ono przez szczelinę się wślizgnie, bo musi.

Bał się niewinnej lektury, Pinkertona i Palassów, a na niewymyślnej budzie terminator uczył się czytać, jak z popisów kina – mozolnie składać sylaby. Czerwoniak wydoskonalił w kunszcie. Ot, szkoła grzechu. Tu się nauczysz, ku czemuś. Teraz czas na książkę prawdziwą.

Kino wychowuje, uczy cierpieć wytwornie, jeść, chodzić, całować, ręce podawać. Niepotrzebne napisy: „Nie palić” – pestki nie rzucać” – ale uczy już publikę... wytej, – te, tysiące, gray...

I rozwiał się tuman: chłopak ogląda nieśmiałe wywieszone obrazy. Na pauzie szkolnej rozpyta kolegów: krytykuje, dyskutuje, waha się, wybiera, za nim w kasie w niedzielę połoty półzłotek. Film niedozwolony – już go sam unika. Ani się pośmiać, ani strzelają. Nie lwy i tygrysy, – a meduzy, w ciemnej sali spokojnie, patrzysz jak się całują – gorzej przecież, niż w szkole...

Gutenberg nie książkę stworzył, – książka i tak by istniała. Gutenberg – gazetę. Nowy inny człowiek: który wie co się dzieje w świecie...

...Kino – gawędrka uliczny; krzykliwy z wściekłości. Co z niego wyrośnie? Jaki będzie człowiek nie gazety, a kina, radja, samolotu?

W nabożnem zdumieniu myślisz, jak Stany Zjednoczone z taborów, awanturników, półdzikich obieżyświatów, czarnych, żółtych, czerwonych, – stworzyły społeczeństwo dzielne, zwarte, karne. Dziś łatwiej... bo kino, bo radjo. – Już nie powszechne nauczanie i agitator wyborczy. Tamten kopcący ogarek, ta elektryczność, tam przetarta postronkiem skąpana w krwi, wrotny samochód, tam okiełzano chaty, kurzei, tu stadjon, – Kabaret, jazz-band, wykładowca – woltyżer, prestidigitator pięknego słowa i wiedzy.

Radjo. Szukam słusznego stylu, by mówić o widzu. Wzdycham ciężko; sięgam pamięcią; wywlekam z lamusa zakurzone zdania: „biedna ludzka mowa”. Szukam stylu, jak szuka go radjo... Jutro trzeba zacząć. Jużci, hardzi wiele, ale na Boga, co będzie – co później dopiero z tem będzie?

Biorę słuchawkę, – słyszę tysiąc wywrotów od kity rękopisu. Uchem widzę taktyka mowy.

Kto pół wieku smarował w bibule, wydawał burkliwe dźwięki w powozach z toną, ślężącą, kto, rzucał jeden tylko rozkaz: pół czarnej, średnia z kroplami – ten spłoszy się, nie nadąży, zabłądzi, zadrży, gdy mówić będzie w przestworzu.

Program dla dzieci. Więc bajka i recytacja. Ale... Czyto tylko dzieci słuchają? Nie. Słucha chory, więzień, niewidomy, starzec, robotnica, co czekoladki srebrnym papierem owija. Matka niemowlęcia do ucha sartem przykłada słuchawkę. Więc i jemu trzeba... „mama – tata – baba”. Niech i najmłodsze posłucha.

W gazecie wnuk znajduje sporty i pożary, a babcia patrzy ile lat liczy dzisiejszy nieboszczyk, smrod wśród nekrologów znajomych. Na filmie „Messalina” ono się rozpasze, a ono – wyścigi. Co za konsekwencja...

Bajka? No tak, już jest. Skarżą się, że za szybko i niewyraźnie. I bajka – przecież w szkole i małem pisemku. Tu trzeba inaczej i oczem innem jeszcze. Inaczej i czegoś więcej.

Dziś słucha, bo nowe i dziwne. Ale możemy znudzić, jak je po trochu szkoła znudziła.

Jeśli nawet bajka, to inaczej i inna. Może bardzo powoli – i pauza – dać czas na namysł; – może bardzo łatwo, potem magja szybka i trudno, żeby je rozgniewać, zbudzić poczucie niemocy. Mały, leszcz – słuchaj – nie wszystko zrozumiesz. Bo mówię do wielu, nie tylko do ciebie, mały zarozumiały gawronie.

Trzeba dziecku prawdy. Niech nie wie z góry, co będzie. Radjo, rozleniwi, lub targnie do wysiłku. Albo co łatwe, albo to najtrudniejsze, ale nie warto. Słucha, czeka, wie, że otrzyma rękopis.

– Mieliśmy, proszę, nie licznych proroków, dziś tysiące poetów. Orkiestra pieściła uszy najmożniejszych, dziś w szynku na Walicowie gra w takt kieliszków. Improwizacja – dziś dar i przywilej, będzie zwykłą robin, przemową. Zacznij najprościej od gawęd.

Dziecko chce wiedzieć, rozumieć. Wiadomość – z rubryki „ze świata”. Z pism dla dorosłych. Czyż nie widzicie, jak potrzebne dziecięcinie, poważne gazety, poważnie dzieci?

Dziecko lubi majstrować. Więc mówisz przez radjo: na jutro przygotuj deskę i karton – klej, gwoździe – będziemy robili przybory choinki.

Weź ołówek: zapisz jak będzie po francusku, angielsku, japońsku, hebrajsku, turecku, chińsku i murzyńsku: jeden, dwa, trzy, będziesz umiał liczyć do trzech w piętnastu językach...

A wiesz, jak wkładali buty, żeby się sznurowadła nie darły”?

Radjo utrzymało wiadomość, że niechętnie się myjesz. To źle. Widzę, że masz brudne uszy przy słuchawce...

„Stasia i Paryża przysyła Kaziowi pozdrowienie”.

Teraz dofotkarz Walenty opowie o koniach; kolega, jak ściągał klasówkę; wypisana ze szpitala dziewczynka powie jak ją tramwaj przejechał...

Na zakończenie żarcik. Do jutra.

Rozgrywamy wielką grę: czy staniemy się jako dzicy, czy człowiek – bestja? Są padalcze pióra, bezwstydne obrazy, czy przybędzie jezór plugawy? Stare komunały, zepsucie w powietrzu – atmosfera przesycona miazmatami zepsucia. Każdy krok splamił ciężar ziemi...

Radjo zmieni ciężar gatunkowy człowieka.

Pyta się dziecko:
– „Jak Bóg słyszy modlitwę”?
– „A słyszysz, synu, ten miarowy szmer? To bicie serca pana, który ci bajkę z Londynu przesyła. Teraz wierzysz, że bóg słyszy myśl dobrą i złą”?

Naiwny symbol:
Krzyż – kotwica – serce...
Jedno wyczuwam bez wahania: improwizować dla dzieci!

Ale obok postawić surowych sędziów, dać usterkę w ręce. Jeśli zechce nadużyć – kuls w łeb i po krzyku. Tu się wolno nie manić; rozgrywa się ważną stawkę: człowiek – dziecko – wrażliwy, ufny i szczery, czy homo lupus – są szczere...

Janusz Korczak

---