Dnia 5 lutego wojska sowieckie kontynuowały walki oczyszczające półwysep Sambii na północny zachód od Królewca i zajęły szereg miejscowości.
Na północ i połudn.-wschód od Frankfurtu nad Odrą wojska sowieckie w walkach dotarły do Odry i zajęły miasto Görlitz oraz ponad 100 miejscowości, wśród nich Neumühl.
W Poznaniu wojska sowieckie kontynuowały walki celem zniszczenia okrążonego garnizonu nieprzyjacielskiego i w toku walk zdobyły arsenał z łupem wojennym, w tym 58 dział, 125 karabinów maszynowych, 130 karabinów automatycznych i 170 karabinów ręcznych.
W Budapeszcie wojska sowieckie kontynuowały walki o zniszczenie okrążonego garnizonu nieprzyjacielskiego i zdobyły 16 bloków mieszkalnych.
Na południowy zachód od Budapesztu wojska sowieckie przeszły do ataku i zdobyły szereg znacznych miejscowości.
Na innych odcinkach frontu miała miejsce działalność zwiadowcza i walki o znaczeniu lokalnym.
Dnia 4. II Wojska Sowieckie uszkodziły albo zniszczyły na wszystkich frontach 136 czołgów.
W walkach powietrznych albo ogniem artylerii przeciwlotniczej strącono 55 samolotów.
POPŁOCH W PAŃSTWIE HITLERA
LONDYN, 5. II (United Press). Podróżni przybyli do Malmö w Szwecji wprost z Berlina opowiadają, że w ogóle nie wiadomo, ilu z 3 milionów Niemców uciekających w panice przed armią sowiecką zmarło w drodze. Ktoś, kto mówił z uciekinierami ze wschodu, zapewnia, że często mają miejsce „przerażające” sceny przy walkach o miejsca w pociągach. Uchodźcy podróżujący po 5 dni w otwartych wagonach kolejowych, przy temperaturze 20 stopni poniżej zera, żałują później gorzko, iż nie pozostali raczej na miejscu. Jeden z uciekinierów opowiadał: „Na każdej stacji, na której zatrzymywaliśmy się, wyrzucano z wagonu w śnieg trupy, żeby zrobić miejsce dla żywych. Na jednej ze stacji, na peronie, urodziło się troje dzieci. Matki i dzieci zmarły”.
Podróżni ci wyjechali z Berlina przed nalotem sobotnim na Berlin. Na pozór ulice Berlina wyglądają normalnie. Ludność raczej z rezygnacją patrzy na rosnące barykady. Hitlerowcy podwoili straże we wszystkich obozach pracy i obozach koncentracyjnych, lecz nikt naprawdę nie jest w stanie przewidzieć, co może się zdarzyć, gdy armia sowiecka będzie na przedmieściach Berlina. Szwedzi, mieszkający w Niemczech, szukają jakiejś możliwej drogi dostania się do kraju.
Curling på Museet om Förintelsen. Där sopar man sanningen om Förintelsen av 6 miljoner judar under mattan och visar endast "sidospår".
Curling på Museet om Förintelsen. Där sopar man sanningen om Förintelsen av 6 miljoner judar under mattan och visar endast utvalda "sidospår".
Museet om Förintelsen sopar under sanningen om Förintelsen av 6 miljoner judar under mattan. I långa loppet är detta en björntjänst. Man "skyddar" besökare från verkligheten samtidigt som man serverar en annan bild som egentligen är sekundär till det fruktansvärda som har hänt. Det är inte den uppgiften som museet har! Detta sker samtidigt som antisemitismen flödar fritt i Sverige under manteln av att det handlar om antisionism.
Sidospår! Vad visar Museet om Förintelsen? Sidospår! Inte ett sidospår som ledde till dödslägret Treblinka, där hela min mammas släkt mördades, utan ett snällt sidospår som inte har med förintelsen som procedur att göra! Det handlar om allt annat. De överlevande som kom till Sverige är huvuddelen av museets program. Tyvärr så nämner man inte hur deras släkt mördades, kanske som "mördades (gasades) vid ankomsten". Bilderna på de överlevande visar dem i 70-årsåldern i stiliserade ateljéfoton. Inte hur de eller andra judar såg ut vid befrielsen. En besökare har svårt att koppla ihop det. Empatin med deras öden bortblåses!
Bilden visar en överlevande i Bergen-Belsen, april 1945. Visas inte på Museet om Förintelsen.
Bilden visar två överlevande i Stockholm.
Fotografier visar en massgrav i Bergen-Belsen. Visas inte på Museet om Förintelsen. SS-lägervakter i sina gråblå uniformer tvingas att förflytta människor lik från lastbilden till massgraven.
Sidospår - svenskt massmedia under Förintelsen Ett annat sidospår är svenskt massmedia under Förintelsen. Utställningen Svart på vitt handlar om det som skrevs och sändes i radion. Utställningen Svart på vittkunde ha visat två tyska handlingar där man kan se det andra steget av Förintelsen, det industriella. Från Wannsee, den 20 januari 1942, där morden på judar planerades, till det tyska telegrammet där pol. Führer Höfle rapporterar om de mördade i 4 dödsläger sedan Aktionen Reinhard startade. Slutsumman var 1 274 166. Förintelselägret (dödslägret) Treblinka inledde sin verksamhet den 23 juli 1942. Det fungerade som ett renodlat utrotningsläger där de första transporterna med judar från Warszawa-gettot anlände 22 juli 1942 och morden fortsatte fram till oktober 1943. Bara under tiden 22 juli–31 december 1942 som telegrammet avser mördades där enligt Höfle 713 555 judar.
Två tyska handlingar där man kan se det andra steget av Förintelsen, det industriella. Från Wannsee i januari 1942 där morden på judar planerades till det tyska telegrammet där Höfle rapporterar om de mördade i 4 dödsläger sedan Aktionen Reinhard startade. Slutsumman var 1 274 166. Visas inte på Museet om Förintelsen.
Förintelsen "by Bullets" Förintelsen By Bullets illustreras av ett nytt jättefoto taget (trol. 2 x 3 meter) i skogen med mycket grönska med informationen att det finns en massgrav! Ett lämpligt foto vore en pågående execution eller ett tyskt instruktionsblad om hur en sådan skjutning skall gå till. Fotografier som de från Ivanhorod eller Liepāja, där man ser bödlar som siktar mot mammor som håller sina barn, är outhärdliga att se. Men de tar bort möjligheten att titta bort. De visar att offren inte bara "försvann in i skogen", utan att de mördades ansikte mot ansikte av andra människor. När museet väljer "snälla" bilder, som det nya fotot på den grönskade skogen, uppstår flera problem. Det blir svårt för en ung besökare att förstå det fysiska våldet. En massgrav under grön mossa ser inte ut som ett brottsplatsfoto. Utan de faktiska bilderna på skyttarna (Einsatzgruppen eller lokala medlöpare) blir även förövaren osynlig. Genom att inte visa den råa hatretoriken i de tyska dokumenten missar man kopplingen till antisemitismen och den ideologi som flödar på nytt idag.
Visas inte på Museet om Förintelsen.
Visas inte på Museet om Förintelsen.
Sidospår - Barntransporter och Extremhögern idag
Allt detta sker samtidigt som antisemitismen ökar under täckmanteln av att det handlar om antisionism, vilket är mycket relevant. Om man "curlar" historien som det är bevisat att Museet om Förintelsen har gjort, blir Förintelsen mindre skrämmande men samtidigt förfalskad. Genom att ständigt hänvisa besökaren till ett sidospår tappar man också förståelsen för varför det är så livsviktigt att bekämpa det växande judehatet idag. Om man inte förstår det industriella hatets slutpunkt (Treblinka, Sobibór, Majdanek, Bełżec), blir man blind för de varningssignaler som finns i samtiden.
Genom att Museet om Förintelsen konsekvent väljer bort de dokumentära bevisen för mördandet, t.ex. de tyska instruktionsbladen, de autentiska förövarbilderna och de kalla siffrorna i Höfle-telegrammet. Allt det bidrar till en skev, selektiv minnesbild erhållen på ett statligt museum. Det blir således en berättelse om Sverige och de överlevande, snarare än en skildring av det totala utplånandet av min släkt och miljontals andra.
Naturligtvis är det ingen som kritiserar Museet om Förintelsen och dess ständigt nya sidospår utställningar då "Förintelsen" fortsättningsvis får inte kritiseras. Det som får kritiseras är Israel, sionister och president Trump.
Jag upplever att museet fungerar som ett skyddsrum mot sanningen, snarare än ett vittne för sanningen. Genom att fokusera på livet efter Förintelsen undviker man att konfrontera besökaren med det faktum att hela min mammas släkt mördades i en process som liknade ett löpande band vid en fabrik.
Att tala om Treblinka och Aktion Reinhard kräver att man talar om effektivitet och siffror (likt de 1 274 166 mördade i Höfle-telegrammet). Att ersätta den statistiken och de bilderna med "sidospår" om svensk media och liknande ämnen blir en form av historisk förminskning.
*****************
År 2013 gjorde drottning Silvia en PO-anmälan mot flera tidningar, bl.a. Tiden, Expressen, Aftonbladet och Sydsvenskan. Pressombudsmannen har avfört anmälan, men Hovet har dock överklagat till Pressens Opinionsnämnd. Det handlar om en bild (fotomontage) där artisten Camilla Henemark är naken på ett bord täckt av pizza. Runt omkring står kung Carl Gustaf XVI och personer som varit involverade i tidigare skandaler kring konungen. På golvet framför bordet ser man drottning Silvia försöka torka bort ett hakkors. Innan dess, år 2010, i en TV4-dokumentär "Drottningen och nazismen", hävdade drottning Silvia att fadern inte var politiskt aktiv och att hans fabrik främst tillverkade leksakståg och hårtorkar. Sanningen, som grävdes fram av bland andra kalla fakta-redaktionen och journalisten Bosse Schön, visade att fabriken ingick i den tyska krigsmaskinen och tillverkade delar till luftvärnskanoner och annan militär utrustning. Man visade också att Walther Sommerlath på tidigt stadium (år 1934) blev medlem i NSDAP. I Drottningens anmälan skriver Drottningens ombud att bilden är synnerligen anmärkningsvärd, eftersom den insinuerar att Silvia försöker sopa nazismen under mattan. "Insinuerar" – men det är exakt vad Silvia gjorde i en tv-intervju där hon talade om för svenska folket att hennes far, nazisten Sommerlath, hade en fabrik som tillverkade leksakståg; hon sopade nazismen under mattan, medan vi vet att Sommerlath deltog i arisering av judiska företag. Senare gick Pressens opinionsnämnd (PON) på Drottningens linje och fällde bland annat Aftonbladet och Expressen för att ha kränkt hennes privatliv genom att publicera montaget. Det var faktiskt ingen annan än drottning Silvia som högtydligt öppnade Museet om Förintelsen.
Walther Sommerlath på tidigt stadium (år 1934) blev medlem i NSDAP.
Wspomnienia "Nadmiar pamięci…” obejmują kluczowy okres od wybuchu II wojny światowej do wyjazdu autora z Polski w 1948 roku. Dla mnie najbardziej interesujące są opisy kontaktów Korczaka z Cukiermanem i Cywią Lubetkin, struktura Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB) i samo Powstanie w Getcie Warszawskim.
W samym tekście (str. 167) jest opis, który potwierdza, że Marek Edelman nie był w grupie, która zainicjowała ŻOB, lecz wszedł do organizacji po odejściu Berka Szajndmila. Myląca jest informacja na temat Edelmana w footnote, to, że w sztabie ŻOB-u Edelman był zastępcą komendanta. Nigdy nim nie był!
CK Bundu (Centralny Komitet) opublikował raport Marka Edelmana pt. „Getto walczy” już w 1945 roku. Jednak na kolejne kluczowe relacje polski czytelnik musiał czekać dekady. Dopiero niemal 30 lat po pomarcowej emigracji (ironicznie nazywanej „wysyłaniem syjonistów do Syjamu”) i pół wieku po publikacji Edelmana, wydano w Polsce wspomnienia Cywii Lubetkin („Zagłada i powstanie”*) oraz Icchaka Cukiermana.
Ciekawostka bez spekulacji: o Marku Edelmanie jako bohaterze powstania, a tym bardziej jako jednym z jego przywódców, właściwie nie było w Polsce słychać szerzej aż do momentu, gdy większość ocalałych z Zagłady opuściła kraj w latach 1968–1969. Przełomem stał się dopiero wywiad-rzeka Hanny Krall „Zdążyć przed Panem Bogiem” (1977).
Książka „Nadmiar pamięci. Siedem owych lat. Wspomnienia 1939–1946” to monumentalna relacja Icchaka Cukiermana (ps. „Antek”), zastępcy komendanta Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB), Mordechaja Anielewicza. Wspomnienia te obejmują kluczowy okres od wybuchu wojny do wyjazdu autora z Polski w 1947 roku. Niezwykle cenne są zawarte w niej opisy kontaktów Janusza Korczaka z Cukiermanem i Cywią Lubetkin, szczegółowa analiza struktur ŻOB oraz przebieg samego powstania w getcie warszawskim. Autentyczność tej pozycji nie podlega dyskusji – jest to fundamentalne świadectwo aktywnego oporu i walki o ludzką godność w warunkach ekstremalnych.
Polskie wydanie zostało zredagowane przez Mariana Turskiego i wydane przez PWN (we współpracy z innymi redaktorami). W tym kontekście zaskakuje błąd w przypisie na stronie 167. Sam tekst główny pisany przez Cukiermana potwierdza, że Marek Edelman nie należał do grupy inicjatywnej ŻOB, lecz wszedł do komendy później, zastępując Berka Sznajdmila. Myląca jest jednak informacja w przypisie, że Edelman był „zastępcą komendanta” całego ŻOB-u. W rzeczywistości sztab ŻOB składał się z dowódców reprezentujących różne ugrupowania, a Edelman był członkiem dowództwa z ramienia Bundu.
Funkcję zastępcy komendanta głównego (Anielewicza) pełnił zawsze Icchak Cukierman.
Strona 167:
Na miejsce Sznajdmila wszedł z ramienia Bundu Marek Edelman⁸². Później, gdy spotkałem go po aryjskiej stronie, zaprzyjaźniliśmy się. Był ze mną szczery i powiedział mi, że Blum polecił mu, by w czasie głosowań patrzył na mnie i głosował razem ze mną. Również ja nie miałem powodu, by nie być z nim szczerym; naradzałem się z nim i opowiadałem mu o różnych sprawach, nie związanych nawet z Bundem. Bo o czym rozmawialiśmy i nad czym dyskutowaliśmy? Wszystkie ważne sprawy dotyczyły ogółu Żydów, były wspólne dla wszystkich. Marek Edelman, przedstawiciel Bundu w ŻOB-ie, był człowiekiem szlachetnym. Czasami, po posiedzeniu, szukał okazji, żeby się dłużej zatrzymać i porozmawiać o innych sprawach. Zaprzyjaź-
⁸⁰ „Meksyk” — nazwa centralnego getta, najbardziej nękanego przez żądnych zysków rabusiów.
⁸¹ Berek Sznajdmil, ur. w Łodzi; członek KC Bundu, zginął w powstaniu kwietniowym w wieku ok. 40 lat.
⁸² Marek Edelman, ur. 1921 w Warszawie; należał do bundowskiej organizacji młodzieży Cukunft; przedstawiciel Bundu w sztabie ŻOB-u, zastępca komendanta, w czasie powstania dowodził oddziałami w rejonie szczotkarzy; po powstaniu przedostał się kanałami na „aryjską” stronę i walczył w powstaniu warszawskim; w 1945 roku napisał raport pt. Getto walczy; M. Edelman jest znanym lekarzem — kardiologiem; aktywny w „Solidarności” (również konspiracyjnej), przewodniczył przez pewien czas Komisji Współpracy z Mniejszościami Narodowymi w Komitecie Obywatelskim „Solidarności”; mieszka w Łodzi.
* Książka Cywii Lubetkin „Zagłada i powstanie”została wydana po raz pierwszy w języku hebrajskim w 1979 roku. Polskie tłumaczenie ukazało się w 1999 roku nakładem Wydawnictwa Książka i Wiedza.
12 maja 1926, naczelnik Józef Piłsudski przed spotkaniem z prezydentem RP Stanisławem Wojciechowskim na moście Poniatowskiego
Wiadomo, że Korczak nie był zachwycony rządem Witosa. Dla niego była ważna ekonomia państwa, która bezpośrednio wiązała się z ekonomią Domu Sierot. Zamach stanu, wojna domowa w 1926 roku zostały przez Korczaka opisane w "W Słońcu", dwutygodniku ilustrowanym dla dzieci i wychowawców. R. 11, 1926, № 9-10. Opis Korczaka, niby dla dzieci, bo to tzw. "przedruk z Tygodnika Domu Sierot", jest właściwie skierowany, tak jak inne artykuły, do dorosłych czytelników.
Zamach stanu, wojna domowa w 1926 roku zostały przez Korczaka opisane w "W Słońcu", dwutygodniku ilustrowanym dla dzieci i wychowawców. R. 11, 1926, № 9-10. Opis Korczaka, niby dla dzieci, bo to tzw. "przedruk z Tygodnika Domu Sierot", jest właściwie skierowany, tak jak inne artykuły, do dorosłych czytelników.
Zamach stanu, wojna domowa w 1926 roku zostały przez Korczaka opisane w "W Słońcu", dwutygodniku ilustrowanym dla dzieci i wychowawców. R. 11, 1926, № 9-10. Opis Korczaka, niby dla dzieci, bo to tzw. "przedruk z Tygodnika Domu Sierot", jest właściwie skierowany, tak jak inne artykuły, do dorosłych czytelników.
Z GAZETKI DOMU SIEROT.
№ 1 — 15/V. 1926 r.
Dodatek nadzwyczajny do Gazetki Domu Sierot.
Czy w Polsce jest wojna? Tak, dziś jest czwarty dzień wojny. Kto z kim się bije? Biją się polskie wojska z polskiemi wojskami. Taka wojna nazywa się wojna domowa, taka walka nazywa się walka bratobójcza. Bo jeden brat jest w jednym pułku, a drugi w drugim pułku — i do siebie strzelają, — i zabijają. Dlaczego się biją? Bo Prezydent Wojciechowski zgodził się na to, aby rządzili niedobrzy ministrowie, a Marszałek Piłsudski chce, aby wybrać innych ministrów, żeby dobrze rządzili. Kto zwycięży? Niewiadomo. Trzeba czekać, aż się walka skończy. W Warszawie do dnia wczorajszego zwyciężył Piłsudski, ale nie wiemy, jak jest w całej Polsce. Co piszą Gazety? Gazety nie piszą prawdy, bo nie chcą, żeby ludzie się bali. Gazety piszą tak, żeby ludzi uspokoić. Gazety wiedzą, co się dzieje w Warszawie, ale nie wiedzą, co się dzieje w całej Polsce.
№ 2. — 16/V. 1926 r.
Dodatek nadzwyczajny do Gazetki Domu sierot.
Stanisław Wojciechowski nie jest już Prezydentem. Piłsudski pozwolił mu wyjechać na wieś, a Witosa zatrzymał w Wilanowie. Witos był prezesem ministrów, nieładnie go aresztować i prowadzić do więzienia. Więc go pilnują, żeby nie uciekł — to nazywa się, że Witos jest internowany. Dwaj ministrowie uciekli aeroplanem do Poznania. Bo w Poznaniu nie lubią Piłsudzkiego. Piłsudzki nie wybiera sam nowych ministrów, nie chce sam. Więc chce, aby dalej było tak, jak konstytucja (prawo) każe: gdy nie ma Prezydenta zastępuje go marszałek sejmu, ten marszałek nazywa się pan Rataj. Piłsudski powiedział, żeby Rataj wybrał nowych ministrów: uczciwych, mądrych i pracowitych, żeby ci nowi ministrowie mądrze rządzili. — Rataj powiedział, że się zgadza.
№ 3. — 17/V. 1926 r.
Dodatek nadzwyczajny do Gazetki Domu sierot.
Piłsudski razem z Ratajem wybrali nowy rząd i nowych ministrów. — Powiedzieli, żeby prezesem ministrów był pan Bartel, profesor i dobry znawca kolejnictwa, aby ministrem skarbu (i podatków) był pan Czechowicz, ministrem sprawiedliwości (i sądu) pan Makowski, ministrem oświaty (i szkół) pan Pomorski, ministrem opieki społecznej (internatów) pan Jurkiewicz. — Piłsudski powiedział, że nie chce się wtrącać do niczego, tylko będzie rządził wojskiem. I żeby prędko wybrać nowego prezydenta na miejsce p. Wojciechowskiego, który się zrzekł i już go nie ma. Nowi ministrowie przysięgli i obiecali, że będą sprawiedliwie i mądrze rządzili. A w Poznaniu powiedzieli, że nowych ministrów nie chcą wcale słuchać, że wojsko wcale nie należy do Piłsudskiego. — Więc p. Rataj, zastępca prezydenta, i pan Bartel, prezes nowych ministrów — tłumaczą i proszą mieszkańców Poznania, żeby się nie obrażali, żeby nie przeszkadzali i żeby słuchali, bo znów może być walka.
***************************
Korczak próbował przełożyć brutalną politykę na język zrozumiały dla dzieci, zachowując przy tym szczerość. Korczak uważał, że dzieci mają prawo wiedzieć, co dzieje się w świecie dorosłych, zwłaszcza gdy wojna toczy się w Warszawie. Zamiast okłamywać podopiecznych, że to "ćwiczenia", nazywa rzeczy po imieniu: wojną domową i walką bratobójczą. Fragment o dwóch ministrach, którzy uciekli samolotem do Poznania, bo tam „nie lubią Piłsudskiego”, to genialne uproszczenie wielkiego konfliktu politycznego (Wielkopolska była bastionem endecji i przeciwników Marszałka) do kategorii emocjonalnych, które dziecko potrafi zrozumieć. Niezwykle nowoczesne jest spostrzeżenie Korczaka o gazetach: „Gazety nie piszą prawdy, bo nie chcą, żeby ludzie się bali”. Uczył w ten sposób dzieci krytycznego myślenia i dystansu do oficjalnych przekazów (dziś nazwalibyśmy to edukacją medialną).
Dla Korczaka (i dla dzieci) najważniejsze nie są programy partii, ale cechy charakteru. Podkreśla, że nowi ministrowie mają być przede wszystkim „uczciwi, mądrzy i pracowici”.
Zamach majowy (12–15 maja 1926 r.) był zbrojnym przewrotem (zamachem stanu) dokonanym przez marszałka Józefa Piłsudskiego przeciwko rządowi Wincentego Witosa, prowadzącym do trzydniowej wojny domowej w Warszawie. W wyniku starć zginęło 379 osób (w tym 164 cywilów), a prezydent Stanisław Wojciechowski ustąpił, co oznaczało przejęcie władzy przez sanację. 12 maja 1926 r., oddziały wierne Piłsudskiemu wkroczyły do Warszawy. Doszło do bratobójczych walk ulicznych, w których strona rządowa (około 2200 żołnierzy) była słabsza technicznie od sił zamachowców (około 8500 żołnierzy + zwolennicy). Prezydent Stanisław Wojciechowski zdecydował się na dymisję, aby uniknąć rozszerzenia konfliktu. Zamach zakończył się zwycięstwem Piłsudskiego, dymisją rządu i prezydenta. Rządy sanacji ograniczyły demokrację parlamentarną, wprowadzając rządy autorytarne aż do 1939 roku. Zamach stanu dokonany przez Józefa Piłsudskiego, który w efekcie trzydniowych walk w Warszawie doprowadził do obalenia legalnych władz i zapoczątkował rządy sanacji. Choć starcia ograniczyły się głównie do stolicy, miały one charakter krótkiej, krwawej wojny domowej.
Dom Sierot i Nasz Dom opisany przez Janusza Korczaka w dwutygodniku "W Słońcu".
Dom Sierot i Nasz Dom opisany przez Janusza Korczaka w dwutygodniku "W Słońcu".
Dom sierot i Nasz Dom opisany przez Janusza Korczaka w dwutygodniku "W Słońcu" 11 września 1920.
Dom Sierot i Nasz Dom opisany przez Janusza Korczaka w dwutygodniku "W Słońcu". „W Słońcu” to tytuł tygodnika wydawanego jako dodatek do pisma „Z bliska i z daleka”, w którym Janusz Korczak publikował swoje teksty. Na łamach „W Słońcu” ukazywał się cykl artykułów Korczaka pt. „Co się dzieje w świecie?” (Do sprawdzenia, czy to JK był autorem!!!) oraz teksty poświęcone życiu podopiecznych z Domu Sierot i naszego Domu. Korczak publikował tam również fragmenty dotyczące kolonii letnich i internatów, co stało się fundamentem jego późniejszych publikacji.
Pożegnanie.
Żegnamy tych wszystkich, którzy już odeszli lub niezadługo odejdą, aby nie powrócić.
Żegnamy ich przed długą i daleką podróżą. A imię tej Podróży – Życie.
Wiele razy myśleliśmy nad tym, jak żegnać, jakich rad udzielić.Niestety, słowa biedne są i słabe.
Nic wam nie dajemy.
Nie dajemy Boga, bo Go sami odszukać musicie we własnej duszy, w samotnym wysiłku.
Nie dajemy Ojczyzny, bo ją odnaleźć musicie własną pracą serca i myśli.
Nie dajemy miłości człowieka, bo nie ma miłości bez przebaczenia, a przebaczać – to mozół, to trud, który każdy sam musi podjąć.
Dajemy wam jedno: tęsknotę za lepszym życiem, którego nie ma, ale kiedyś będzie, za życiem Prawdy i Sprawiedliwości.
Może ta tęsknota doprowadzi was do Boga, Ojczyzny i Miłości.
Żegnajcie, nie zapominajcie!
J. Korczak
"W Słońcu" 15 czerwca 1919.
W Słońcu : dwutygodnik ilustrowany dla dzieci i wychowawców.
