Opowiadanie Felka Milsztajna z Piotrkowa Trybunalskiego.

Rywka i Hilel Milsztajn z synami Markiem i Felkiem (po prawej, na kolanach ojca).

Opowiadanie Feliksa Milstein:

„W grudniu 1944 roku zostaliśmy wysłani w bydlęcym wagonie do Niemiec – mój ojciec, brat i ja do Buchenwaldu, a matka do Ravensbrück. Kiedy rozstawaliśmy się na dworcu kolejowym, widziałem ją po raz ostatni. Kilka dni po naszym przybyciu do Buchenwaldu, mój ojciec przyszedł wieczorem do naszych baraków z surowym spojrzeniem. Wziął mnie i mojego brata na stronę i powiedział: „Musimy się rozstać i już się nie zobaczymy. Opiekuj się swoim młodszym bratem, pamiętajcie swoje imiona i to, że macie rodzinę w Palestynie. Przytulił nas i poszliśmy spać. Później dowiedziałem się, że następnego dnia został zabity w wieku 43 lat. Wszystkie moje wysiłki, podejmowane przez lata, aby dowiedzieć się, co się stało i skąd wiedział o swoim losie, poszły na marne. Kilka tygodni później zostałem przeniesiony z grupą chłopców w moim wieku do obozu koncentracyjnego Bergen-Belsen."

Ostatnia deportacja z getta w Piotrkowie (Petrikau) miała miejsce na przełomie listopada-grudnia 1944 roku. Matkę Milsteina wywieziono wtedy do obozu koncentracyjnego Ravensbrück, a Szragę-Feliksa, jego ojca Hilela i młodszego brata Marka do obozu koncentracyjnego w Buchenwaldzie. Ojciec został tam rozstrzelany 15 grudnia, zaledwie 2 tygodnie po przybyciu.

Nasz Dom in Pruszków revisited.

 "Nasz Dom" [Polish: Our Home] orphanage in Pruszków, directed by Maryna Falska and Janusz Korczak.

Sigtuna Läroverket (now SSHL, a boarding school in Sigtuna) was used as part of the Emergency hospital for former Bergen-Belsen prisoners during the summer of 1945.

The list of patients from Sandvreten, a building within Sigtuna Läroverket (now SSHL, a boarding school in Sigtuna) that was used as part of the emergency hospital during the summer of 1945. On the left side, där are annotations that patients should be moved to the Sigtuna Foundations building. Several of the patients listed here died within the days or weeks after arrival in Sweden.

"The summer of 1945 was strange. Never has the sun shone so often and so hot. The roses have never bloomed so brightly and smelled so sweetly in Rosengården."

The housewife of Sigtuna Stiftelsen, Ellen Sundberg describes the day* when the survivors from Bergen-Belsen arrived in Sigtuna:

"When the first stretchers with emaciated human remains were carried up the stairs from the (white**) buses to the cafeteria, school halls, and all sorts of spaces, the crying felt like a lump in the throat. After all, they were children, as if nothing had been done, young people belonging to a despised race. What was the point of putting them in concentration camps? Slender white hands lay on the blankets, big black eyes looked at us questioningly, mouths that had stopped smiling faces marked by tuberculosis, emaciated and starved. It was women who came to us, the sickest. The summer of 1945 was strange. Never has the sun shone so often and so hot. The roses have never bloomed so brightly and smelled so sweetly in Rosengården. The fountain ripples, and the swallows fly as fast as arrows. In the arcades, there is a bed next to a bed." 

* July 1, 1945.
** Buses were not "white"! 

De sista patienter, fd fångar i koncentrationslägret Bergen-Belsen kom till Sverige den 26 juli 1945. De absolut sista Vita båtarna som lämnade Lübecks hamn den 25 juli var S/S Kastelholm (Barnbåten) och M/S Rönnskär.

Inlastning av de svår sjuka fd Bergen-Belsen fångarna i Lübeck sköttes bl.a. av fd Wehrmacht soldaterna.

De absolut sista Vita båtarna som lämnade Lübecks hamn den 25 juli var S/S Kastelholm och M/S Rönnskär. Dagen innan, den 24 juli, lämnade M/S Karskär. Jag brukade kalla den Vita båten S/S Kastelholm och dess sista resa, som var den 25 juli 1945, för en "Barnbåt". Barnbåten var resultatet av en överenskommelse mellan två läkare, Dr. Robert Collis och Dr. Hans Arnoldson. Dr Collis var chef för barnavdelningen på akutsjukhuset i Bergen-Belsen och Dr Arnoldson var chef för det svenska transitsjukhuset i Lübeck.

När de sista UNRRA Vita båtarna lämnade Lübecks hamn den 25 juli 1945 transporterade de sammanlagt, enligt denna lista, 9 252 före detta fångar från koncentrationslägren. De flesta av dem kom från Bergen-Belsen.

Tack vare SHAEF (Supreme Headquarter Allied European Forces) och UNRAA (The United Nations Relief and Rehabilitation Administration) hade fem Vita båtar satts i en skyttetrafik mellan Liibeck och Sverige. UNRRAs aktion där de svår sjuka fd Bergen-Belsen fångarna skulle transporteras till Sverige för att få vård genomfördes mha Svenska Röda korset. De första transporterna började i slutet av juni. Bland de fem fartyg som fick uppdraget att i skytteltrafik och transportera de befriade, var M/S Rönnskär och systerfartyget M/S Karskär. Vid den första överfarten den 27 och 28 juni till Malmö togs ombord på Rönnskär 170 patienter.

De absolut sista Vita båtarna som lämnade Lübecks hamn den 25 juli var S/S Kastelholm och M/S Rönnskär. Dagen innan, den 24 juli, lämnade M/S Karskär. Jag brukade kalla den vita båten S/S Kastelholm och dess sista resa, som var den 25 juli 1945, för en "Barnbåt". Barnbåten var resultatet av en överenskommelse mellan två läkare, Dr. Robert Collis och Dr. Hans Arnoldson. Dr Collis var chef för barnavdelningen på akutsjukhuset i Bergen-Belsen och Dr Arnoldson var chef för det svenska transitsjukhuset i Lübeck.

När de sista UNRRA Vita båtarna lämnade Lübecks hamn den 25 juli 1945 transporterade de enligt denna lista 9 252 före detta fångar från koncentrationslägren. De flesta av dem kom från Bergen-Belsen.

Medan under de allra flesta Vita bus transporter var rent "ariska", utan judar så utgjorde judarna den största gruppen ombord på de Vita båtarna. Det kom också flera tusen judar med de två spöktåg som anlände till den danska stationen i Padborg, Dannmark. Bl.a. därför vill den svenska Röda korset ha de i sin statistik.

Gross Action - Umschlagplatz - Wednesday, July 22, 1942.

At Umschlagplatz. On the right, a little girl stands by the wall basking in the sun. Moments later, she was in a crowded, dark freight car on a train bound for the Treblinka extermination camp.

Abraham Lewin and his diary

Wednesday, July 22, 1942

A day of fear and anxiety. The news of the upcoming deportation spreads around the city like wildfire. The Jewish part of Warsaw (the Ghetto) suddenly froze. Shops are closed, Jews are worried and scared to death. Fear blows from the Jewish streets. There is an ineffable sadness. There are killed people in many places. In the face of a universal, terrible misery, the victims are no longer counted, their names are no longer mentioned. The deportation is scheduled to start today. Refugee points and jail will go first. There is also talk of evacuation of the hospital. They catch unfortunate children on carts.

Varifrån kommer min trötthet?

 

Jakob Kutalczuk - Tzuck Cuk - Bursista i wychowawca w Domu Sierot Janusza Korczaka.

Jakób Kutalczuk (wychowawca) i Johewed (Janka) Lubraniecka (bursistka) przed wyjazdem do Eretz Israel.

Moje pierwsze spotkanie z Jakóbem Kutalczukiem to wspomnienie mojego Taty- "Pana Miszy" który był bursista i wychowawca w Domu Sierot Korczaka. Pan Misza pisał że po emigracji "Pana Jakóba" do Eretz Israel dostał jego etat jako wychowawca. To oznaczało również wyższą pensję -100 złotych. Jako bursista otrzymywał 75 złotych. Janusz Korczak w liście do Pana Jakóba z 1938 roku pisze że "Misza zostaje na rok przyszły".

Jochewed (Janka) Lubraniecka, była bursistką w Domu Sierot Janusza Korczaka w latach 1930–1933. Wyszła za mąż za Jakóba Kutalczuka, który był nauczycielem w sierocińcu w latach 1920–1936. Oboje wyemigrowali do Izraela w 1936 roku. W Erec Israel wspólnie zarządzali placówką w Szaarajim w Rechowot w Izraelu, w duchu Janusza Korczaka.

 Janusz Korczak w liście do Pana Jakóba z 1938 roku pisze że "Misza zostaje na rok przyszły".

 

Zeszyt bursisty w którym Pan Jakób opisuje swoje problemy wychowawcze w Domu Sierot.

Koniec "Zyciorysu" podpisany Jankiel Kutalczuk.

Reklama Dos Kind w Dziecko. Oprócz Korczaka jako autor jest wyliczony Jakub Kutalczuk który był, bursista i wychowawca w Domu Sierot. Przeżył Zagłade i po wojnie mieszkał w Izraelu. Zobacz poniżej zdjęcie ze spotkania w Izraelu w 1960 roku. Dos Kind (Dziecko) to żydowski miesięcznik po żydowsku wydawany w nakładzie 1000 szt. od 1924 roku. Własciwie dwa miesięczniki albowiem od od 1932 roku wydawany równolegle po polsku. Dos Kind/Dziecko poświęcony jest sprawom wychowania i opieki nad dzieckiem. Był wydawany jako organ Centralnej Organizacji Opieki nad Dziećmi Żydowskimi w Polsce - Centos. Janusz Korczak współpracował z Dos Kind od 1924 roku. Bardzo interesuje mnie artykuł zatytułowany Janusz Korczak napisany po żydowsku w Dos Kind przez Najmana.

Spotkanie w 1960 roku o w Izraelu, zaznaczeni od lewej: Nadel, Kutalczuk, Buchner, Arnon - czyli dzieci i wychowawcy Korczaka.

 Janusz Korczak w liście do Pana Jakóba z 1938 roku pisze że "Misza zostaje na rok przyszły".