 |
Po wojnie z przedwojennej zabudowy w rejonie Umschlagplatzu przetrwały głównie dwa gmachy szkolne wzniesione pod koniec lat 30. XX wieku. Otaczało je morze gruzów zrównanego z ziemią getta. Oba te budynki stoją do dziś i odegrały ponurą rolę w tragicznych wydarzeniach z lat 1942–1943, czyli dwóch akcjach deportacyjnych. Pierwsza, Wielka akcja deportacyjna latem 1942 roku, a druga to podczas Powstania w Getcie, wiosną 1943 roku.
Stawki 10 – Gmach dawnych szkół powszechnych
Stawki 10 – Gmach dawnych szkół powszechnych
Przed wojną
Przed wojną znajdował się tu nowoczesny kompleks szkolny mieszczący m.in. publiczne szkoły powszechne.
Podczas wojny
Budynek ten znajdował się bezpośrednio wewnątrz zamkniętego terenu Umschlagplatzu.Podczas wojny (1942–1943):W początkowej fazie istnienia getta w budynku działał przeniesiony z innych rejonów szpital żydowski.
W czasie Wielkiej Akcji deportacyjnej gmach zamieniono w punkt przejściowy (tzw. zbornik). To tutaj stłaczano i przetrzymywano Żydów (często przez kilka dni w nieludzkich warunkach, bez wody i jedzenia) przed załadowaniem ich do bydlęcych wagonów stojących na pobliskich rampach kolejowych.
Stan obecny
Budynek przetrwał wojnę w dobrym stanie. Obecnie mieści się w nim Zespół Szkół Licealnych i Ekonomicznych nr 1.
W czasie Wielkiej Akcji deportacyjnej gmach zamieniono w punkt przejściowy (tzw. zbornik). To tutaj stłaczano i przetrzymywano Żydów (często przez kilka dni w nieludzkich warunkach, bez wody i jedzenia) przed załadowaniem ich do bydlęcych wagonów stojących na pobliskich rampach kolejowych.
Stan obecny
Budynek przetrwał wojnę w dobrym stanie. Obecnie mieści się w nim Zespół Szkół Licealnych i Ekonomicznych nr 1.
Stawki 5/7 (dawniej Stawki 4/6) – Niska 5.
Przed wojną
Przed wojną znajdował się tu nowoczesny kompleks szkolny mieszczący m.in. publiczne szkoły powszechne.
Podczas wojny (1942–1943).
Ze względu na strategiczne położenie naprzeciwko bramy Umschlagplatzu, budynek został zajęty przez Niemców. Stał się siedzibą komendy oddziału SS oraz powiązanych ukraińskich i łotewskich formacji pomocniczych, które nadzorowały i przeprowadzały wywózki do obozu śmierci Treblinka.
W piwnicach i salach tego gmachu stacjonowali oprawcy, a z okien rozpościerał się bezpośredni widok na pędzone na śmierć tłumy.
Stan obecny
W piwnicach i salach tego gmachu stacjonowali oprawcy, a z okien rozpościerał się bezpośredni widok na pędzone na śmierć tłumy.
Stan obecny
Po wojnie gmach został odrestaurowany. Od wielu dekad budynek jest sercem akademickim – obecnie mieści się tu m.in. Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego, a od strony ulicy Niskiej 5 jest wejście do szkoły podstawowej.
