1 599 namn saknas av "Tysk-svenskar" som fick lift till Sverige med de Vita Bussarna. Ofta var den nog flykt undan rättvisan.

 

Gustaf Ekström sittande första från höger.

Pratade idag med min kolega från båtbryggan, Matti Palm. Jag undrade om han hade undersökt vilka nazister som fick fly till Sverige med hjälp av Vita bussar. Ett namn jag kände till var Gustaf Ekström som var under krigsplacerad på SS-Hauptamt. Rottenführer Gustaf Ekström arbetade med propaganda mot ockuperade länder och värvade nya frivilliga till SS.

Gustaf Ekströms chef, SS-Obergruppenführer Gottlob Berger dömdes under Nürnbergrättegångarna som krigsförbrytare. Gustaf Ekström var mellan åren 1933 och 35 förbundssekreterare i Nordisk ungdom, det svenska nazistpartiets ungdomsavdelning.

1 599 namn saknas av "Tysk-svenskar" som fick lift till Sverige med de Vita Bussarna. Ofta var den nog flykt undan rättvisan.

Dziesięciolecie Małego Przeglądu w "Nasz Przegląd Ilustrowany": Dodatek specjalny do "Naszego Przeglądu" R.15 [i.e. 14], nr 1 (3 stycznia 1937)

Dziesięciolecie Małego Przeglądu w "Nasz Przegląd Ilustrowany": Dodatek specjalny do "Naszego Przeglądu" R.15 [i.e. 14], nr 1 (3 stycznia 1937).

Bernadotte - Red Moon & Coca-Cola - White bus mission.

The President of the USA gets a call from the CIA: 

Mr. President, Russians landed on the moon and started to paint it red. Shall we act?

No, just wait.

New call, after some months:

Mr. President, Russians are working very hard, half of the moon is now painted, shall we act? 

No, just wait

A few months later another CIA call to Donald Trump:

Mr. President, 95% of the moon is now painted, shall we act? 

No, wait until it is fully covered in red and just paint Coca-Cola white on it.  This way we will get a lot of money from the Coca-Cola company.

A friend of mine told me this joke a few years ago. Since that. I was always connecting the Coca-Cola story with Mr. Folke Bernadotte. I thought that it quite accurately illustrates how he used the White Bus mission to create his own, new image, in Europe. His image was of course as well, the image of Sweden, so important in post-war Europe. He painted the red moon, white and left the symbol of the red crosses unpainted.  His entire procedure can be followed in his own book Slutet.

As the Russian and Allied forces approached Germany at the end of 1944, SHAEF decided what should be done regarding Allied prisoners in Germany. Within the Norwegian government, Major Johan Koren Christie wrote a memorandum on September 23; the Norwegian prisoners should "stay put", and wait until they were liberated by the advancing Allied and Russian forces.

However, besides the Stay-put recommendation, the Danes obtained a German permit to retrieve the first group of 231 prisoners. The first ones transported back to Denmark were Danish policemen from the concentration camp Buchenwald. The first Danish transport, using four red DSB buses started on December 5. Until the end of February 1945, the Danes transported 341 prisoners home, most of them ill. These journeys gave the Danes valuable experience in how to perform this type of action.

Starting in February 1945 Allied air blows paralyzed communications throughout the length and breadth of Germany and powerful elements of the Red Army consolidated bridgeheads and regrouped along the Oder while significant advances were made by forces on the flanks.

In March the massive offensive in the west reached the Rhine from Koblenz to the Dutch border. Dashing to seize a usable bridge overlooked by the enemy, United States troops crossed the broad river at Remagen. In the Saar, a coordinated offensive was launched to destroy the remaining German forces west of the Rhine. Later in March Crossing, the Rhine River allowed US and British troops to advance into the interior of Germany. Bergen-Belsen truce talks, between British and German troops, started probably during the first week of April.

The small corridor between Sovjet and Allied troops that was constantly attacked became one of the most dangerous areas in the entire of Europe. However, Mr. Bernadotte decided that this small corridor between Sovjet and Allied should be used for transports of the Scandinavian inmates from the concentration camps.

Red Moon as seen from my camera.

No comments

Danish red buses were used at the start of the mission in December 1944. They brought Scandinavian inmates from German concentration camps and prisons to Sweden. Red buses were later painted white and used, together with the Swedish military buses in the common White bus mission.

Swedish military buses were used in the common White bus mission.

Frontiers in Europe at the end of March and the beginning of April 1945.

Twierdza dziecięca - Opis Domu Sierot w lokalach na ulicy Siennej 16 w Gazecie Żydowskiej z 21 grudnia 1941 roku - Korczak nie ustaje w pracy, nie wpada w rozpacz, ale martwi się. I głębokie zmarszczki na jego wysokim czole pogłębiają się. - Podział jednego pokoju na szwalnię, jadalnię, uczelnię, pokój rozrywkowy i... sypialnię ( na noc) przypomina...

Budynek na górze fotografi zaznaczony * to Sienna 16 podczas wojny.

Korczak nie ustaje w pracy, nie wpada w rozpacz, ale martwi się. I głębokie zmarszczki na jego wysokim czole pogłębiają się.

"Podział jednego pokoju na szwalnię, jadalnię, uczelnię, pokój rozrywkowy i... sypialnię ( na noc) przypomina...".

Podczas Wielkiej akcji w Warszawskim getcie, Guta Eizencwajg, autorka artykułu o Korczaku i Domu Sierot jako obywatelka obcego państwa została 17 lipca 1942 r. uwięziona na Pawiaku . Jej matka pozostała w getcie i często przesyłała jej paczki do więzienia. Do paczek bliski przyjaciel Guty - urzędnik Gminy, dołączał listy, dzięki którym więźniowie Pawiaka wiedzieli o wydarzeniach w getcie. W październiku 42 r. do internowanych w Pawiaku dołączyła matka Guty. Guta Eizencwajg wraz z matką przeżyła wojnę w Vittel we Francji. Guta Eizencwajg była absolwentką szkoły pedagogicznej w Krakowie, jako dziennikarka napisała kilka artykułów do Gazety Żydowskiej.

Urywki artykułu o Korczaku i Domu Sierot pióra Guty Eizencwajg opublikowany w Gazecie Żydowskiej z 21 grudnia 1941 roku.

Korczak nie ustaje w pracy, nie wpada w rozpacz, ale martwi się. I głębokie zmarszczki na jego wysokim czole pogłębiają się.

Kto zwątpił w dobroć i bezinteresowność ludzką, czyja dusza tęskni za prawdziwym przeżyciem, głębokim, jak sam ból, jak sama czysta radość tworzenia, niech pójdzie i przyjrzy się oczom i twarzy Korczaka.

Bo z daleka to jeszcze nie cały człowiek. Wiemy – Korczak to jedna z najpopularniejszych postaci Warszawy kulturalnej, a też całego kraju. Jego dziesiątki powieści dla dzieci i o dzieciach, jego dzieła pedagogiczne, jego referaty, odczyty, przemówienia – to przecież prawdziwe biesiady duchowe, które niejednemu z nas umilały godziny skupienia. Jego Zakład Sierót, słynny na całym świecie, instytucja, która była i pozostanie wzorem i przykładem – również jest znany każdemu. A jednak poznać prawdziwą wielkość można tylko, obserwując Korczaka wśród „jego” dzieci, w jego Zakładzie. (Ostatnio został przeniesiony z ul. Chłodnej na Sienną 16). Dlatego jest on i pozostanie dumą żydowskiej ludności Warszawy; choćby nie wszyscy o tym dziś pamiętali...

twórcą, duchem, kierownikiem – Januszem Korczakiem. Ta twierdza dziecięca – jak ją sam Janusz Korczak nazywa – znajduje się obecnie w kilku salach. Na pierwszy rzut oka zda się, panuje nieład, ale gdzie tam! Już po bliższym poznaniu, stwierdza się przedziwną planowość i co najdziwniejsze! – planowość charakterystyczną dla dziecka, które potrafi swymi małymi rączkami, często niezaradnymi, w jednym małym pudełeczku urządzić sobie piękne trzy- ba, nawet czteropokojowe mieszkanie. I gdy dorosły sceptycznie pokręci głową – ono wskaże Ci każdy pokój, każdy kąt i objaśni ich celowość. I rzeczywiście z podziwem musisz przyznać, że w mistrzowski sposób wszystko zostało zbudowane.

Podział jednego pokoju na szwalnię, jadalnię, uczelnię, pokój rozrywkowy i... sypialnię (na noc) przypomina taką zabawę dziecka, ale jak to się mówi „naprawdę”. Moi dwaj mali przewodnicy, dwaj chłopcy doskonale się tu czują i nie przejmując się wcale moim sceptycyzmem z dumą mię oprowadzają, oświadczając po kolei: to jest jadalnia, a to szwalnia... itd. – nie zrażając się wcale faktem, że w końcu przecież znajdujemy się w tym samym pokoju. Wszak – czyż nie widzę najwyraźniej, że tu pracują tzw. szwaczki przy stole, które reparują bieliznę dzieci. Nie zawsze pracują te same, bo to by było za ciężkie – są dyżury. Nawet chłopcy też tu mają swoje dyżury. No i czy nie widzę tych wszystkich dzieci przy tych wielkich stołach? Gwar i hałas mówi, że się teraz bawią, więc i miejsce gdzie się znajdują, jest „salą zabaw” – wszak to oczy-

"Podział jednego pokoju na szwalnię, jadalnię, uczelnię, pokój rozrywkowy i... sypialnię ( na noc) przypomina...".

List Janusza Korczakado redaktora Gazety Żydowskiej na temat poprzednio zamieszczonego artykułu 7 stycznia 1942 r.

List Janusza Korczakado redaktora Gazety Żydowskiej na temat poprzednio zamieszczonego artykułu 7 stycznia 1942 r.

 

Szanowny Panie redaktorze!

Dziękuję za życzliwą ocenę pracy Domu Sierot, ale...

"Miły Platon, bardziej miła prawda" 

Dom Sierot nie był, nie jest, nie będzie Domem Sierot Korczaka. Za mały, za słaby, za biedny i za głupi na to, by dwie setki bez mała dzieci wybrać, ubrać, zgromadzić wyżywić, ogrzać otoczyć opieką i w życie wprowadzić... Tej wielkiej pracy dokonał wysiłek zbiorowy wielu setek ludzi dobrej woli i światłego zrozumienia sprawy dziecka... sieroty. Są wśród nich liczne piękne imiona, są liczni bezimienni... - ich praca,, pomoc, rada, doświadczenie budowały materialnie i duchowo. 

Wilczyńska, Pozówna, Korczak (jeśli potrzebne imiona) - to urzędnicy i administratorzy znacznej fortuny. 

Zabezpieczeni odnośnie potrzeb osobistego życia ile umieją, wiedzą i mogą - starają się poprawnie i celowo wypełniać warunki umowy z Zarządem Towarzystwa "Pomoc dla sierot", a przez Zarząd ze Społeczeństwem. Na debet i credit Instytucji składają się walory i braki całej dzielnicy żydowskiej, wszystkich jej członków. Zasługą dzieci, ich rodzin, byłych i obecnych wychowawców, zarówno najbliższych jak i najdalszych sercu i pamięci, jest że Dom Sierot posiadł życzliwość i zaufanie, imię dobre i możność dalszego istnienia. 

Nie zajmowałbym czasu, uwagi i papieru sprostowaniem mało ważnej niedokładności, gdyby nieporozumienie nie miało ogólnego znaczenia: mylnie utożsamiamy zakres, technikę, sprawność i wynik pracy z osobą urzędnika, któremu została powierzona do wykonania. JKPS. Na cmentarzu w Paryżu jest piękny pomnik z napisem: "Zmarłym, Wszystkim, którzy odeszli, ku pamięci". Niezadługo staraniem Patronatu naszego odbędzie się nabożeństwo za dusze zmarłych Przyjaciół i wychowanków Domu Sierot.

Budynek Sienna 16 "za Cara".

ź

How White and how Swedish are White buses?

In December 1944, the Danish Foreign Ministry received German permission to bring sick police officers from the concentration camp in Buchenwald, Germany. This marked the beginning of a humanitarian operation later known as the White Buses. In the very first two missions performed by Danish in 1944 and 1945, the buses were borrowed from DSB - a Danish train and bus company. They were red as in the photo above.

On April 5, 1945 half of the Swedish buses and the crew returned to Sweden and were replaced by Danes. The Danes mustered 33 buses, 14 ambulances, seven lorries, and four private cars. The Danish contingent was coordinated with the Swedish and from 8 April the "White buses" was a mixed Swedish-Danish expedition, with the Swedes in command. The Danish vehicles were also painted white, but displayed the Danish flag, (the Dannebrog), instead of the Red Cross. When on the 12th of April 35 buses left from Friedrichsruh to collect the Scandinavian Jews at Theresienstadt the majority of buses were Danish.

On April 5,1945 half of the Swedish buses and the crew returned to Sweden and were replaced by Danes. The Danes mustered 33 buses, 14 ambulances, seven lorries, and four private cars. The Danish contingent was coordinated with the Swedish and from 8 April the "White buses" was a mixed Swedish-Danish expedition, with the Swedes in command. The Danish vehicles were also painted white, but displayed the Danish flag, (the Dannebrog), instead of the Red Cross.

Wrong description: First White buses from Germany. However, these buses have never been to Germany. They are local buses registered in Malmö. True, White buses had yellow military registration plates, and probably at the time this photo was taken, they were already back at the military base at Hässelholm, and their´s drivers with families.

Wrong description: First White buses from Germany. However, these buses have never been to Germany. They are local buses registered in Malmö. True, White buses had yellow military registration plates, and probably at the time this photo was taken, they were already back at the military base at Hässelholm, and their´s drivers with families.

In December 1944, the Danish Foreign Ministry received German permission to bring sick police officers from the concentration camp in Buchenwald, Germany. This marked the beginning of a humanitarian operation later known as the White Buses. In the very first two missions performed by Danish in 1944 and 1945, the buses were borrowed from DSB - a Danish train and bus company. They were red as in the photo above. Later, Danish Aid Corps arranged for cars and buses to transport the prisoners together with the Swedes. At that time also Danish buses were painted white, especially when leaving Denmark. Within Denmark, Danish buses kept their original paint.

When the Swedish and Danish initiatives were coordinated most of the vehicles in the operation of bringing the Scandinavian prisoners were Danish. This, later called the White bus mission was carried out until the end of April.

Korczak - "Setka", Szymon - "Zygmuś-Szkapa", Wolf - "Koza". Ksywy, przydomki w Domu Sierot.

Korczaka nazywały dzieci (co poniektóre) Setka. Mojego tatę, Pana Miszę, nazywały dzieci Żyrafa, bo był wysoki. Nie wiedziałem jednak że również wiele dzieci miały ekstra, ekstra “imiona”. Helenka Lewi która grała starą babcię w przedstawieniu na koloniach nazywano Babuleńka. Inne, dodatkowe imiona odnalazłem w pamiętnikach i w listach dzieci.

Babuleńka, Żyrafa i Setka, to ostatnie dotyczące Korczaka w związku z łamaniem przez niego §100 są wytłumaczalne i mnie dobrze znane. Nagle jednak pojawiła się Szkapa i Koza. Obie ksywy rodzaju męskiego należące do dwóch chłopców z Domu Sierot. Szkapa i Koza należące do dwóch chłopców z Domu Sierot odnalazłem przypadkowo wśród życzeń urodzinowych przesłanych na 80-te takowe dla Pana Miszy. Dwa podpisy: Szymon - "Zygmuś-Szkapa" i Wolf - "Koza". Dlaczego takowe? Do Wolfa bardziej by pasował Wilk.

Who translated Korczak´s Matthew the Young King during WWII.

Matthew the Young King. Adapted by Edith and Sidney Sulkin from the Polish Tale of J. Korczak. Illustrated by Irena Lorentowicz.

It is not known about the contacts between Roy Publishers and Edith and Sidney Sulkin, the translators of Korczak's Król Maciuś Pierwszy. Probably Edith was the link and it is possible that she knew Marian Kister, the publisher, or his wife Hanna. It is also likely that Edith did, the very first, raw translation, and her husband "adapted" it thereafter for the American readers.

Edith Sulkin was born Chilewicz in Poland in 1921. She came to the USA before WWII. Married to Sidney Sulkin with whom she translated Korczak´s Matthew the Young King. After the war, she went with Sidney to Scandinavia as he was appointed as CBS correspondent there.  Edith Sulkin traveled as a 23-year-old reporter through England, Sweden, Norway, Finland, Czechoslovakia, Poland, Holland, and Germany. She wrote after that the book Continent in Limbo.  A personal story of Europe's people in the crucial years, 1946-47. The guns were silent but the peace had not yet begun.
This report is in terms of people rather than governments. Equipped with their language and the knowledge of how to approach them, she was able to assemble a remarkable picture of how the people of Europe came through the war. 

Sidney Sulkin was a novelist, playwright, poet, and short story writer, he also worked for the Voice of America. He was with the Kiplinger organization for 25 years and was the magazine's education editor and managing editor before being named editor. He was also on the board of Kiplinger Washington Editors Inc. Sidney graduate of Harvard University. During World War II, he was chief of worldwide English programs at the Voice of America and chief of news at the American Broadcasting Station in Europe. After WWII ended he also was a special correspondent in Scandinavia for CBS and wrote articles for U.S. and European newspapers and magazines.

Marian Kister was a well-known publisher in Warszawa prior to WWII. He left Poland for London just before WWII started. Kister's wife Hanna overcame difficulties to leave Poland and they were reunited in Paris on May 10, 1940. Through Portugal, the Kister family reached the United States in March 1941. Here they started Roy publishers in New York.
The first book Kisters published in the USA was 1942, The Mermaid and the Messerschmitt, by Rutka (Rulka) Langer and it sold 5,000 copies. The next book, Kossak's Blessed Are the Meek become the Book of the Month Club for April 1944. Actually, just a year and a half after the Kisters arrived in New York, Kisters Roy Publishers was on a solid footing. It grew through translations into English of several Polish writers.
In January 1945 Kister published translated into English Korczak´s Król Macius Pierwszy - Matthew The Young King*. The cover of this book /see above), by Irena Lorentowicz is rather special and should be analyzed.

I am sure that Kister knew well Korczak. Kisters "Rój Publishing" at 1 Kredytowa str in Warszawa was quite near Mortkowicz Publishing house at 12 Mazowiecka street. In the same building at Mazowiecka was a well-known coffee house Mała Ziemiańska where artists, writers, and publishers use to meet.

It is known how Marian and Hanna Kistner fled from Poland when WWII started in September 1939.  I am, however, curious about Edith Sulkin - Edyta Chilewicz's years in Poland and how she, managed to reach the USA.  She was born in 1923 (or 1921) and if this date is correct she was just 16 (18) when WWII started.

King Matt the First or Matthew the Young King by Janusz Korczak - The first English translation, brought out by Roy Publishing (Marian Kistner), had a very special notice in 1945: ....Korczak was alive.... There were also other mistakes in the note from the publisher. It was not 1943 but 1942 when the Warsaw Ghetto Jews, approx. 300 000 were murdered in Treblinka. Among them were Janusz Korczak, Stefa Wilczynska, numerous teachers, and 239 children from "Dom Sierot"!