Friday, May 17, 2013

Grossaktion 16 maja 1943 - Niemieckie "zakończenie" Powstania w Getcie Warszawskim


Wielka synagoga przy Tłomackiem przed wybuchem 2 wojny swiatowej. W czasie wojny była poza murami getta. Niemcy urządzili w niej skład mebli.

Płonące Getto warszawskie

"Postanowiłem zakończyć Grossaktion 16 maja 1943 o godzinie 20 minut 15. Piękną klamrą oficjalnego zamknięcia Wielkiej Akcji było wysadzenie w powietrze Wielkiej Synagogi. (...) Przygotowania trwały 10 dni. Synagoga była gmachem solidnie zbudowanym. Stąd, aby ją za jednym zamachem wysadzić w powietrze, należało przeprowadzić pracochłonne roboty saperskie i elektryczne. Ależ to był piękny widok! Z punktu widzenia malarskiego i teatralnego obraz fantastyczny. Oficer saperów wręczył mi aparat elektryczny wywołujący detonację ładunków wybuchowych. Przedłużałem chwilę oczekiwania. 


Wreszcie krzyknąłem: Heil Hitler! - i nacisnąłem guzik. Ognisty wybuch uniósł się do chmur. Przeraźliwy huk. Bajeczna feeria kolorów. Niezapomniana alegoria tryumfu nad żydostwem. Getto warszawskie skończyło swój żywot. Bo tak chciał Adolf Hitler i Heinrich Himmler" - Jürgen Stroop w rozmowie z K. Moczarskim w "Rozmowy z katem"



Stroop:  ...Postanowiłem zakończyć Grossaktion 16 maja 1943 o godzinie 20 minut 15. Piękną klamrą oficjalnego zamknięcia Wielkiej Akcji było wysadzenie w powietrze Wielkiej Synagogi. Lotnicze zdjęcie od Luftwaffe z 1941 roku (na lewo) ukazuje plac Bankowy w dawnym kształcie. Ten sam obszar w 1944 roku, przed Powstaniem Warszawskim. * – to Wielka Synagoga przy Tłomackiem.

Większość bojowców Żydowskiej Organizacji Bojowej i Żydowskiego Związku Wojskowego została zabita ale sporadyczne walki trwały nadal, głównie nocą. Ostatnie strzelaniny odnotowano w październiku 1943 roku.


Dawne getto otoczone było cały czas przez posterunki, a nocami wchodziły do niego grupy łowców z 23. policyjnego pułku ochrony. Ubrani w ciemne mundury, mający buty na gumowych, niehałasujących podeszwach, szukali i mordowali ukrywających się jeszcze Żydów. Podsłuchiwali rumowiska przy pomocy słuchawek lekarskich, tropiąc głosy ludzi ukrywających się w zamaskowanych piwnicach. Do podejrzanych pomieszczeń wrzucali pojemniki z gazem duszącym... Podobno, tuż po powstaniu (czyli w drugiej połowie maja) na 180-hektarowym terenie ukrywało się wciąż kilka tysięcy ludzi. Większość tam zginęła, a część zbiegła na aryjską stronę. Kto mógł, uciekał z getta, bo nie dało się przeżyć. Szczególnie pod koniec 1943 roku, gdy spadł śnieg. Niemcy po śladach na białym puchu trafiali na ukrywających się.

Według relacji, ostatnim, który tam się ostał, był fryzjer Dawid Białogród. Doczekał wybuchu Powstania Warszawskiego. W tym czasie, za dnia, trwała gigantyczna rozbiórka budynków i gruzów o objętości około 12 mln m3. Zajęły się tym firmy niemieckie, które sprowadziły na ten teren 13 koparek, 22 lokomotywki oraz 420 wagonów towarowych. Ułożono tory o długości 29 kilometrów!



Dawne getto stało się terenem wielkiej eksploracji ekonomicznej. W krótkim czasie po wysadzeniu synagogi, w rejonie dzisiejszego skrzyżowania Andersa z ul. Stawki pojawiły się szyny. Prowadziły Muranowską i Konwiktorską do Zakroczymskiej, a potem ulicą Wenedów skręcały na Wisłostradę i szły ku północy. Zaś na terenie getta rozgałęziały się w dawne ulice


Dawne getto stało się terenem wielkiej eksploracji ekonomicznej. Niemcy twierdzili, że likwidują do 1100 m3 gruzów na dobę. Z raportu wysłanego z Warszawy do Reichsführera SS Heinricha Himmlera wynika, że przez rok od czasu powstania w getcie zburzono 6,7 mln m3 budynków, czyli połowę istniejących. Pozyskano z nich 22 mln cegieł, 5 tys. ton złomu żelaznego oraz 76 ton metali kolorowych.

W rozbiórce getta brały też udział firmy polskie, podnajmowane przez Niemców. Praca odbywała się bez należytych zabezpieczeń i ciągle dochodziło do katastrof budowlanych, kosztujących życie robotników, na co zwracała uwagę nawet prasa konspiracyjna. Co ciekawe, a smutne, w tym czasie działał tam (od połowy lipca 1943 roku) obóz koncentracyjny, w którym było około 3 tys. greckich Żydów, sprowadzonych specjalnie do prac rozbiórkowych. I getto powoli stawało się pustynią, na której podobno miały stanąć po wojnie niemieckie wille.

Monday, May 13, 2013

Fästing - Borrelia och TBE på gång


Fästingar kan överföra ett antal olika infektioner till människa. I Sverige är det främst bakterieinfektionen borrelia och virusinfektionen TBE som är av intresse.


  • Det bästa sättet att förebygga fästingöverförda infektioner är att undvika att bli biten.
  • Borrelia behandlas med olika antibiotika beroende på vilken typ av borreliainfektion som patienten drabbats av.
  • Vaccin mot borrelia saknas.
  • TBE (fästingburen hjärninflammation) kan förebyggas med vaccination.
  • Specifik behandling mot TBE efter att man har blivit smittad, saknas, tyvärr!


Den största delen av smittöverföringen till människa sker via bett från nymfer (bilden). Här tar  en nymph som jag har plockat bort från hundens huvud en promenad längs äggkoppen.


En fästing Ixodes ricinus och kan bära på smitta till ett flertal sjukdomar, däribland borrelia, TBE (fästingburen hjärninflammation) och harpest.
Fästingar hör till en grupp spindeldjur som kallas kvalster. I Norden finns det drygt tio fästingarter, och av dessa är det en som står för i stort sett alla angrepp på människor. Arten heter Ixodes ricinus och kan bära på smitta till ett flertal sjukdomar, däribland borrelia, TBE (fästingburen hjärninflammation) och harpest.
Under sin levnad går fästingen igenom en livscykel som består av fyra stadier: ägg, larv, nymf och vuxen fästing. Utvecklingen från ägg till vuxen fästing tar totalt mellan två till sex år.
Larven och nymfen behöver suga blod för att utvecklas till nästa stadium i livscykeln, och den fullvuxna fästinghonan behöver blod för att kunna lägga ägg.

Larven och nymfen behöver suga blod för att utvecklas till nästa stadium i livscykeln

Den största delen av smittöverföringen till människa sker via bett från nymfer.
Nymferna är många till antalet och svåra att upptäcka på grund av att de är väldigt små (bilden).



En vuxen fästinghona, ca. 1 cm stor fylld med min hunds blod.

De fästingar man upptäcker i hundens päls är oftast honor. Från att ha varit ett par mm långa sväller de när de suger värddjurets (människans) blod till en längd på en centimeter. När man plockar fästingar från sin hund upptäcker man ofta att de är två på samma plats. Det är honan och hanen under befruktningen. Efter det släpper honan taget och faller till marken där hon lägger upp till 2000 ägg. Därefter dör honan.

En vuxen fästing, ca. 1 cm stor fylld med min hunds blod balanserar på kanten av en bok.