"Controlled Blindness": The October 10th, 1946 Residence Permits and the Secret Swedish Alliance with Aliyah Bet

Above is an application form for a Swedish residence permit that Holocaust survivors with Polish and Hungarian national passports had to submit. This document serves as a prime material example of "controlled blindness" exercised by the Swedish state to facilitate illegal immigration to Mandatory Palestine. The responsibility for this rapid application process, as well as the references for the future S/S Ulua passengers, likely resided entirely within the Jewish Refugee Welfare Society in Stockholm. Significantly, all of these applications request a permit lasting only a few weeks—until December 31, 1946. Most were signed on October 10th, 1946.

While the form strictly requires an authentic signature on page two, several of the signatures had been copied from previous documents, placed onto separate slips of paper, and literally glued onto the forms—presumably by the staff of the Jewish Refugee Welfare Society in Stockholm.

Above is an application form for a Swedish residence permit that Holocaust survivors with Polish and Hungarian national passports had to submit. The responsibility for this application process, as well as the references for the S/S Ulua passengers, likely resided entirely within the Jewish Refugee Welfare Society in Stockholm. Significantly, all of these applications request a permit lasting only a few weeks—until December 31, 1946. Most were signed on October 10th, 1946.

While the form strictly requires an authentic signature on page two, several of the signatures had been copied from previous documents, placed onto separate slips of paper, and literally glued onto the forms—presumably by the staff of the Jewish Refugee Welfare Society in Stockholm. This unorthodox method was clearly tolerated by the Swedish authorities, serving as a strong indication of the government's positive and cooperative attitude toward the upcoming Ulua mission. Notably, a minor bureaucratic oversight can be seen on one of the stamps used, where the word "Jewish" was misspelled as "Jewis."

Why was the permitted length of stay so short? The Jewish Refugee Welfare Society planned for the S/S Ulua (or an alternative vessel) to depart well before the end of the year. However, the Swedish authorities had an additional, tactical reason for enforcing such a tight deadline. They were fully aware that the passengers' official destination—"Cuba"—was a complete fabrication, and they knew the British authorities were actively trying to intercept and block the voyage. Therefore, the entire operation had to be executed with extreme speed and in total media silence.

When the S/S Ulua finally docked in Trelleborg and the Holocaust survivors boarded, the British diplomatic pressure was rendered useless. The Swedish government could legally argue that there was no way to stop their departure: the passengers were foreign citizens carrying valid national passports, they were not Swedish subjects, and their legal permits to remain in Sweden had expired.

My research showed that most of the "Ulua passengers" were survivors who arrived in Sweden during the UNRRA mission White Boats.

Commentary on the Left Document: The Administrative Alibi for the October Contingent

The document on the left provides undeniable, material proof that the Jewish Refugee Welfare Society and the Swedish authorities originally planned for the maritime departure to take place during the month of October 1946. The Swedish text explicitly locks in a specific "contingent of 600 Jews" slated for emigration to Cuba.

The mentioned passport stamp, translated as “Prevented from departing before 31/10 1946” served a dual, highly tactical purpose. Administratively, it was an explicit notice to local municipalities that these individuals were strictly transit passengers and were barred from claiming state-subsidized Swedish rationing cards (ransoneringskort). Politically, it acted as a ticking legal clock. By codifying that their departure was expected by the end of October, the Swedish state ensured that these survivors remained legally detached from the domestic system, preparing the ground to seamlessly push them out of Swedish jurisdiction the moment the S/S Ulua arrived. Notably, this document features the exact typo you exposed: "Jewis Refugees Welfare Society."

Commentary on the Right Document: The Anatomy of a Collective "Fake" Visa

The document on the right is a verified copy of a copy (Avskrift av Avskrift) of the landing collective visa issued by the Cuban Consulate General in Antwerp, Belgium, dated August 5, 1946. It is a classic specimen of the operational camouflage utilized by Aliah Bet. The visa explicitly specifies that the individuals “according to the list here attached are permitted to immigrate to the Republic of Cuba... for the purpose of agricultural work.”

The Cuban visa was an absolute fiction. There were no individual, personalized visas issued; instead, it was a sweeping, faceless collective permit meant to bundle an entire contingent of hundreds of people under a single administrative umbrella. The restriction that the immigrants were explicitly barred from “any others works /commerce &&./” was a standard diplomatic clause used by South American consulates to appease domestic labor unions, but here it served as an ironic backdrop. Neither the organizers, the Swedish state, nor the passengers had any intention of establishing a Jewish agricultural colony in Cuba. The document's sole historical function was to provide a plausible transatlantic destination on paper, satisfying international maritime laws just long enough for the S/S Ulua to clear the Trelleborg harbor and steer directly toward the shores of Mandatory Palestine.

English Translation of the Left Document (Swedish to English)

The applicant, who belongs to the contingent of 600 Jews, who through the care of the Jewis Refugees Welfare Society have been granted the opportunity to emigrate to Cuba during the month of October 1946, has received the following stamp in his/her passport:
'Prevented from departing before 31/10 1946. Does not entitle to the issuance of rationing cards.'
Previously issued identification document for the applicant not demanded.
Stockholm, October [blank]
K. Önner
a. Önner [acting official]"

The Genesis of Korczak's Method: From "How to Love a Child" (1919) to the Stenographic Record of the Child's Soul.

To truly understand how Janusz Korczak revolutionized the "recording of children’s voices", one must trace the technical apparatus he utilized. The institutional implementation of stenography during the conferences of Mały Przegląd was not a late, spontaneous editorial experiment. Its methodological foundation was laid a decade earlier.

Korczak formally mentions stenography for the very first time in his seminal work How to Love a Child: The Child in the Family (Jak kochać dziecko: Dziecko w rodzinie), published in 1919. In this book, Korczak draws a direct parallel between the meticulous diagnostics of psychiatry and the future of pedagogy:

"In psychiatric clinics, the stenographer records the monologues and conversations of patients; it will be the same in the future in pedagogical clinics. Today we have only material: a catalog of children's questions."

For Korczak, stenography was the ultimate anti-censorship tool—a way to outrun the swiftness of children's speech and preserve it without the intrusive filtering, stylization, or moralizing of an adult hand. This deep methodological commitment is precisely why Korczak later hired Igor Newerly to be his private secretary and the editor-in-chief of Mały Przegląd. Newerly’s primary, indispensable asset for the job was his fluent mastery of stenography, allowing him to act as the objective, rapid human recording device for the children’s parliament.

In Victoria Van Orden Martinez’s new book, several 'Female STEM Pioneers' are described.

 

In Victoria Van Orden Martinez’s new book, several 'Female STEM Pioneers' are described.

In Victoria Van Orden Martinez’s new book, several 'Female STEM Pioneers' are described. I knew one of them personally: Professor Halina Neujahr, or grandmother 'New Year' as my children called her. Halina was one of the few survivors who knew everything about the Holocaust, not just her own personal experiences like most others. 

When looking through Halina's photo album, I found a page with two photographs from the Rosöga camp outside Strängnäs. Halina Neujahr, a Holocaust survivor, stayed at the camp from October 24, 1945, to June 26, 1946. Here are two winter pictures. Halina is on the far right. In the left image, Halina wrote: 'In the shadow of the chimney.' This was despite the fact that no real shadow was cast by it. What Halina meant was her true association with the chimneys of the crematoria in the death camps, including Majdanek, where her mother Gitla was murdered. Her comment on the picture to the right is also distinct. She notes that 'auntie' has arrived and that the chimney no longer frightens her. By 'auntie,' she meant that her menstruation had returned. Halina arrived in Sweden with UNRRA's White Boats.

Fotografie w Małym Przeglądzie Janusza Korczaka - AD 1926-1927.

Mały Przegląd 24 grudnia 1926 roku

Mały Przegląd 24 grudnia 1926 roku

Mały Przegląd 31 grudnia 1926 roku

Mały Przegląd 31 grudnia 1926 roku

Inny artykuł Jawana z fotografią w „Małym Przeglądzie” z 1 kwietnia 1927 roku.

Na samej górze to pierwsze i ostatnie fotografie opublikowane w Małym Przeglądzie 24 i 31 grudnia 1926 roku. Jakość, mimo rozmiaru fotografii, jest bardzo słaba. Prawdopodobnie fotografie zrobił podpisany reporter, Jawan. Pod pseudonimem Jawan w „Małym Przeglądzie” pisał Jerachmiel Wajngarten (znany również jako Jerachmiel Weingarten). Był on od początku powstania jednym z najważniejszych starszych współpracowników i redaktorów Małego Przeglądu, pisma założonego przez Janusza Korczaka w 1926 roku. W „Małym Przeglądzie” pisał artykuły, felietony oraz przeprowadzał wywiady (m.in. z młodymi artystami teatralnymi). W 1929 roku założył i redagował własne ilustrowane pismo dla młodzieży wzorowane na idei korczakowskiej – „Gazetę Młodych”. Prowadził też inne dodatki literackie dla dzieci oraz pisał recenzje teatralne (również pod pseudonimem Jawan). Urodził się w Warszawie w grudniu 1902 roku w rodzinie kupieckiej i był wszechstronnie wykształconym publicystą, pedagogiem oraz tłumaczem piszącym w języku polskim i hebrajskim.

Korczak wielokrotnie odpowiadał na pytania dzieci, dlaczego jest tak mało fotografii. Pisał, że to bardzo dużo kosztuje.

„Gazeta Młodych” Jerachmiela Wajngartena.

W 1929 roku "Jawan" założył i redagował własne ilustrowane pismo dla młodzieży wzorowane na idei korczakowskiej – „Gazetę Młodych”. Tutaj fotografia (Harrego Kaliszera lub Jawana) z kolonii Korczaka w Gocławku.

 

מאָשקע/modyf. משה מאַך זיך נישט וויס n – Mojsze, Pretend You Know Nothing

מאָשקע/modyf. משה מאַך זיך נישט וויס n – Mojsze, Pretend You Know Nothing

INTERPELATION.

In Yiddish: Mejsze mach zych nyszt wysen.

In Polish: Gadaj zdrów (Talk all you want / It's like talking to a brick wall).

Is it known to the councilors of the capital city of Warsaw that for a month now Mały Przegląd has been demanding the removal of barbed wire from the Krasiński Garden?
Mały Przegląd asks with absolute firmness whether the councilors will raise this matter at the session, because public opinion is deeply shaken and outraged—and things might turn sour?
We wait impatiently for an answer, and we enclose greetings to the whole family and bows.

Archival Commentary: The Fight for a Sliver of Green and the Satirical Bite

This short text from the fourth issue, dated November 5, 1926, exposes a real topographical tragedy of pre-war Warsaw. The Krasiński Garden, along with the Saxon Garden, was among the absolute favorite places of Janusz Korczak and the children from the adjacent Jewish quarter. In this severely overcrowded, northern part of the city, there was a desperate lack of green spaces. The children literally had nowhere to breathe, and the fact that the city administration cordoned off their tiny slivers of freedom with barbed wire sparked genuine outrage.

The phonetically written phrase "Mejsze mach zych nyszt wysen" (in classical Yiddish: Mojsze, makh zikh nisht visn) translates literally to: “Mojsze, pretend you know nothing about it”—the Yiddish equivalent of playing dumb. The editorial team deliberately pairs this idiom with the Polish phrase "Gadaj zdrów" ("it's like talking to a brick wall"). Korczak and the children act as formal petitioners lodging an "interpellation" to the Warsaw City Council to protect the playground, while simultaneously mocking the soullessness of adult bureaucracy: We are submitting an official petition, but the city councilors will just "pretend they know nothing," leaving us to futilely "talk to a brick wall." 

Debunking the Myth: Did Korczak Know Yiddish?

A swarm of false myths has surrounded Korczak’s alleged "ignorance" of the Yiddish language. Many superficial biographers swear that the Doctor did not know it at all, attempting to forcefully cram him exclusively into the framework of Polish culture. This also stems from an old class prejudice of the assimilated intelligentsia, who dismissed Yiddish as a "slum jargon." The truth, as I have documented on my blog, is quite different: Korczak understood Yiddish perfectly by ear. While he did not speak it in elite salons or write his books in it, he learned it methodologically directly from working-class children (as recorded by Paulina Appenszlak at the orphanage on Franciszkańska 2). He had to know it, and he did, in order to listen to the children's grievances during summer camps in Michałówka or at Krochmalna Street. The very subtitle of this Interpellation serves as direct, hard proof of his comprehension. [1, 2, 3, 4, 5]

P.S. The Living Speech of Pan Misza and Khane Kostek

My father, Pan Misza, who worked for many years as an educator alongside Janusz Korczak in the Orphanage, carried the vibrant, juicy folklore of the Warsaw Jewish street through the horrors of the war. Whenever he heard a complete absurdity or wanted to dismiss something as utter "nonsense!", he would use another, exceptionally rare Yiddish idiom: "A zajur af Hane Kostek!" (A yor oyf Khane Kostek! – אַ יאָ r אויף חנה קאָסטעק).

In Jewish Warsaw, "Khane Kostek" was a synonym for a quarrelsome, lower-class woman—the ultimate archetype of perpetual bad luck and constant complaining. The phrase functioned as an ironic curse: “May such a [bad] year fall upon Khane Kostek, but not upon us,” or “What you are saying makes as much sense as wishing a good year to Khane Kostek.” It is tangible proof that the circle of educators around Korczak breathed the authentic, unpolished speech of Muranów and Wola, rather than just the dry theories found in textbooks.

---

מאָשקע/משה מאַך זיך נישט וויסן – Mojsze, nie udawaj, że o niczym nie wiesz

INTERPELACJA. Ten krótki tekst z czwartego numeru Małego Przeglądu z 5 listopada 1926 roku obnaża realny dramat topograficzny przedwojennej Warszawy.

INTERPELACJA.

Po żydowsku: Mejsze mach zych nyszt wysen.

Po polsku: Gadaj zdrów.

Czy panom radnym stołecznego miasta Warszawy wiadomo, że od miesiąca Mały Przegląd domaga się, aby z ogrodu Krasińskich usunąć drut kolczasty?

Mały Przegląd zapytuje z całą stanowczością, czy panowie radni sprawę tę poruszą na posiedzeniu, bo opinja publiczna jest do głębi wstrząśnięta i wzburzona — i może być źle?
        Czekamy z niecierpliwością na odpowiedź i załączamy pozdrowienia dla całej rodziny i ukłony.

Komentarz archiwalny: Walka o skrawek zieleni i publicystyczny pazur

Ten krótki tekst z czwartego numeru Małego Przeglądu z 5 listopada 1926 roku obnaża realny dramat topograficzny przedwojennej Warszawy. Ogród Krasińskich, obok Ogrodu Saskiego, należał do absolutnie ulubionych miejsc Janusza Korczaka oraz dzieci z sąsiadującej dzielnicy żydowskiej. W tej przeludnionej, północnej części miasta panował potworny brak zieleni. Dzieci nie miały gdzie oddychać, a fakt, że administracja odgradzała ich skrawki wolności drutem kolczastym, wywołał autentyczną wściekłość.

Zapisany fonetycznie przez redakcję zwrot „Mejsze mach zych nyszt wysen” (w klasycznym jidysz: Mojsze, makh zikh nisht visn) oznacza dosłownie: „Mojsze, udawaj, że o niczym nie wiesz”. Korczak celowo zestawia ten idiom z polskim odpowiednikiem „Gadaj zdrów”, czyli rzucaniem grochem o ścianę. „Mały Przegląd” wchodzi tu w rolę oficjalnego organu, składając polityczną interpelację do radnych miejskich w obronie dzieci, jednocześnie drwiąc z bezduszności dorosłej biurokracji: My piszemy, ale radni i tak będą „udawać, że nic nie widzą”, skazując nas na bezskuteczne „gadanie zdrów”.

Obalenie mitu: Czy Korczak znał jidysz?

Wokół rzekomej „nieznajomości” języka jidysz przez Korczaka narosło mnóstwo fałszywych mitów. Wielu powierzchownych biografów zaklina się, że Doktor nie znał tego języka, próbując na siłę wpisać go wyłącznie w ramy kultury polskiej. Wynika to także z dawnego uprzedzenia asymilowanej inteligencji, która uważała jidysz za „żargon biedoty”. Prawda, którą opisałem już na moim blogu, jest inna: Korczak doskonale rozumiał jidysz ze słuchu. Nie używał go w salonach i nie pisał w nim książek, ale uczył się go metodologicznie bezpośrednio od dzieci z nizin społecznych (jak notowała Paulina Appenszlak w Domu Sierot przy Franciszkańskiej 2). Musiał go znać i znał go, by móc słuchać dziecięcych skarg na koloniach letnich w Michalówce czy przy Krochmalnej. Sam podtytuł tej Interpelacji jest tego bezpośrednim, twardym dowodem. 

P.S. Żywy język Pana Miszy i Hana Kostek

Mój ojciec, Pan Misza, który przez wiele lat pracował jako wychowawca u boku Janusza Korczaka w Domu Sierot, przeniósł ten żywy, soczysty folklor warszawskiej ulicy żydowskiej przez wojnę. Kiedy słyszał kompletną niedorzeczność lub chciał skwitować coś słowem „bzdura!”, używał innego, niezwykle rzadkiego idiomu jidysz: „A zajur af Hane Kostek!” (A yor oyf Khane Kostek! – אַ יאָר אויף חנה קאָסטעק).

W żydowskiej Warszawie „Hana Kostek” była synonimem kłótliwej kobiety z nizin, symbolem wiecznego pecha i pretensji. Powiedzenie to oznaczało ironiczne życzenie: „Niech taki [zły] rok spadnie na Hanę Kostek, a nie na nas” lub „To, co mówisz, ma tyle sensu, co życzenie dobrego roku Hanie Kostek”. To dowód na to, że środowisko wychowawców wokół Korczaka oddychało autentyczną mową Muranowa i Woli, a nie tylko suchą teorią z podręczników.

Khane Kostek (Chana Kostek) to zdecydowanie imię i nazwisko kobiece.

• Khane (חנה – Chana): To jedno z najpopularniejszych, klasycznych imion kobiecych w języku jidysz i hebrajskim (odpowiednik polskiej Anny).
• Kostek (קאָסטעק): To nazwisko. Choć w języku polskim "Kostek" funkcjonuje jako męskie zdrobnienie od Konstantego (lub rzadziej od dłuższego nazwiska), w przedwojennej żydowskiej Warszawie funkcjonowało ono jako regularne nazwisko rodowe pochodzenia słowiańskiego.

W folklorze przedwojennej żydowskiej Warszawy (a szczególnie w specyficznym mikroświecie Krochmalnej i Muranowa), Khane Kostek była realną, legendarną postacią uliczną z przełomu XIX i XX wieku, która z czasem stała się stałym symbolem językowym – tzw. eponimem.

Była to archetypowa warszawska przekupka, straganiarka lub żebraczka z nizin społecznych. Słynęła w całej dzielnicy z niezwykle trudnego, nieszczęśliwego życia, biedy, pecha oraz z tego, że bez przerwy głośno i kwieciście kłóciła się, złorzeczyła i narzekała na swój los.

---

7/10 - difficult day - therefore just one photo related to Janusz Korczak and his newspaper the Little Review.

A Severe Critic.

he thinks that he is the only clever one and everyone else is stupid
He signs his name everywhere
Korczak because he is famous
He writes everything himself and doesn't allow
anyone else to write and only
laughs. Please put this in the newspaper

                                    Miron

This clipping from "Little Review" (December 1926) is another brilliant piece of evidence showing how unique and uncompromising Mały Przegląd truly was.

Printing a handwritten, remarkably sharp letter from a child who openly criticizes Janusz Korczak himself—accusing him of narcissism, monopolizing the writing, and laughing at others—demonstrates absolute respect for the young reader's subjectivity. Korczak did not censor this voice; he did not take offense, nor did he attempt an authoritarian self-defense. On the contrary, he put Miron's grievance on public display as an official facsimile under "Notes for the Editor." By doing so, he proved that in his newspaper, a child had the right to judge an adult as an absolute equal.

---