 |
| Ida Merżan, trzecia od lewej, Rywka Boszes pierwsza od lewej. Goclawek. |
Ida Merżan, była bursistka i wychowawczyni z Domu Sierot, opowiadała o sprawach z innymi "byłymi wychowankami" i bursistami, według relacji mojego ojca, Pana Miszy.
Bursisci którzy pod koniec lat 30-tych przyłączyli się do ruchu komunistycznego oprócz propagandy jak to dobrze jest w Rosji oskarżali również Korczaka, że nie dbał o dobro dzieci, traktował jak „króliki doświadczalne”, a Dom Sierot był jedynie „warsztatem naukowym”. Pytali: „Po co to ważenie, mierzenie, rozsypywanie soli, haftowane serwetki, a potem – czternaście lat, a za progiem sierocińca – głód, zimno, bieda? Dzieci wychodzą za wcześnie nieprzygotowane do życia, bez pracy, w świat”. Tak opisała pytania Ida Merżan w Wspomnienia o Januszu Korczaku, Warszawa, Nasza Księgarnia, 2nd ed.1989.
Ida Merżan opisała tylko tych kilku bursistów. Nie poglądy wielu innych, niekomunizujacych bursistów i wychowawców. Mimo to tylko ten opis tych moskiewsko-komunizujacych się szybko rozpowszechnił i co gorsza przetrwał.
Ida Merżan opisała tylko tych kilku bursistów. Nie poglądy wielu innych, niekomunizujacych bursistów i wychowawców. Mimo to tylko ten opis tych moskiewsko-komunizujacych się szybko rozpowszechnił i co gorsza przetrwał.
W Polsce istniały organizacje, które łączyły syjonizm z ideologią lewicową lub komunistyczną, chociaż były one raczej nieliczne i często odrębne od dominującego nurtu syjonistycznego. Najważniejszą z nich była Histadrut, Poalej Syjon i Hashomer Hacair.
Do organizacji organizacji młodzieżowej Haszomer Hacair należało wielu bursistów z Domu Sierot. Wielu z nich wyjechało juz w połowie lat 30-tych do Eretz Israel. Również Korczak, jeden z inicjatorów tej lewicowej organizacji aktywnie ją popierał. W Polsce Haszomer Hacair koncentrowała się na edukacji młodzieży żydowskiej w duchu syjonistycznym, przygotowując ją do osadnictwa w Palestynie poprzez naukę hebrajskiego, pracę fizyczną (Hahshara) i życie w komunach (kibucach). Organizacja promowała świecki syjonizm i skupiała się na kształtowaniu narodowej tożsamości, zaradności i przygotowaniu do życia w świeckim państwie żydowskim.
Merżan, Ida (1989) na str 107. Podziw i kontrowersje [Admiration and Controversy]. In: Wspomnienia o Januszu Korczaku [Memories of Janusz Korczak]. Warszawa, Nasza Księgarnia, 2nd ed.
Ida Merżan (1989: 107), a former orphanage student, reported controversies with other former bursa students who had joined the communist movement. They had accused Korczak that he was not being concerned about the welfare of the children, considering them “experimental rabbits”, the orphanage is only a “science workshop”. They asked: “For what is the weighing, measuring, salt-spreading, napkin, embroidered, and then, at the age of fourteen, with a footstep out of the orphanage – into hunger, coldness, and misery? The children go too early, unprepared for life, without a job, into the world”.
