Podczas święta Pesach (Paschy) kluczową zasadą jest spożywanie wyłącznie pokarmów koszernych na Pesach, co oznacza całkowity zakaz jedzenia produktów na zakwasie, czyli tzw. chamecu.
Głównym elementem diety jest maca, czyli przaśny chleb z mąki i wody, który nie zdążył wyrosnąć.
Talerz sederowy (Keara)
Podczas uroczystej kolacji (Sederu) na stole pojawia się specjalny talerz z symbolicznymi potrawami:
- Zeroa: Pieczony kawałek mięsa z kością, symbolizujący ofiarę paschalną.
- Bejca: Pieczone jajko, symbol nowego życia i ofiar składanych w Świątyni.
- Maror: Gorzkie zioła (np. chrzan), przypominające o cierpieniu w egipskiej niewoli.
- Charoset: Słodka masa z jabłek, orzechów i wina, symbolizująca zaprawę murarską używaną przez niewolników.
- Karpas: Warzywo (często natka pietruszki lub ziemniak), maczane w słonej wodzie (symbolu łez).
- Chazeret: Drugi rodzaj gorzkich ziół (często sałata rzymska).
Popularne dania obiadowe i deserowe
Menu różni się w zależności od tradycji rodzinnej (np. aszkenazyjskiej lub sefardyjskiej), ale do klasyków należą:
- Zupa: Rosół z kurczaka z kulkami z macy (kneidlach).
- Dania główne: Pieczony kurczak, wołowina (np. mostek), ryba gefilte (pulpety rybne) oraz kugel ziemniaczany.
- Przystawki: Marynowane ozorki wołowe.
- Desery: Makaroniki kokosowe, bezmączne ciasta czekoladowe lub desery na bazie macy.
Czego nie wolno jeść?
Zakazany jest chamec, czyli wszystko, co powstaje z pięciu rodzajów zbóż (pszenica, jęczmień, żyto, owies, orkisz) i miało kontakt z wodą dłużej niż 18 minut. Tradycyjnie Żydzi aszkenazyjscy unikali także kitnijot (roślin strączkowych, ryżu, kukurydzy), choć współcześnie podejście do nich bywa bardziej liberalne.
Zasada 18 minut to czas, po którym – według tradycji żydowskiej i mędrców Talmudu – w surowym cieście (mieszance mąki i wody) zaczyna zachodzić proces fermentacji, zmieniający je w zakwas (chamec).
Oto kluczowe powody i szczegóły tej reguły:
- Czas przejścia mili: Tradycja wywodzi ten limit z czasu potrzebnego na przejście dystansu jednej mili (ok. 1 km). W Talmudzie określono, że przejście takiego odcinka zajmuje średnio 18 minut. Uznano to za uniwersalną jednostkę czasu, po której ciasto pozostawione bez obróbki zaczyna „pracować”.
- Symbolika pośpiechu: Choć 18 minut to termin techniczny, nawiązuje on do biblijnego opisu Wyjścia z Egiptu. Izraelici musieli opuścić kraj tak szybko, że ich chleb nie zdążył wyrosnąć – maca jest więc „chlebem pośpiechu”.
- Proces produkcji macy: Aby maca była koszerna na Pesach, cały proces – od momentu kontaktu mąki z wodą, poprzez zagniatanie i wałkowanie, aż po włożenie do rozgrzanego pieca – musi zamknąć się w tych 18 minutach.
- Ciągła praca: Zgodnie z prawem żydowskim, dopóki ciasto jest aktywnie ugniatane (pracuje), proces fermentacji jest powstrzymywany. J
