Saturday, April 9, 2016

Wildstraße - ulica Dzika i Janusz Korczak

Korczak, wychodząc z budynku Nowolipki 7 ( w prawym dolnym roku na mapie z 1935 r.) lub siedząc w redakcji pisma Mały Przegląd i Naszego Przeglądu, miał widok na ulicę Dziką i jej narożny budynek Dziką 1.  Wchodząc do wagonu na Umschlagu, mógł widzieć jego ostatnie spojrzenie na Warszawę, domy przy Dzikiej przylegające do Umschlagu ( U ) , czyli 47–69.

Ulica Nowlipki 7. Korczak, wychodząc z budynku Nowolipki 7 lub siedząc w redakcji pisma Małego Przeglądu i Naszego Przeglądu, miał widok na ulicę Dziką i jej narożne budynki Dziką 1 i Dziką 2. Mały Przegląd ukazał się po raz ostatni 1 września 1939 roku.


Ulica Dzika 2-4 w okresie Getta. Korczak, wychodząc z budynku Nowolipki 7 lub siedząc w redakcji pisma Małego Przeglądu i Naszego Przeglądu, miał widok na ulice Dziką i jej narożne budynki Dziką 1 i Dziką 2–4. 

Ulica Nowlipki 7. Korczak, wychodząc z budynku Nowolipki 7 lub siedząc w redakcji pisma Małego Przeglądu i Naszego Przeglądu, miał widok na ulicę Dziką i jej narożne budynki Dziką 1 i Dziką 2. Mały Przegląd ukazał się po raz ostatni 1 września 1939 roku.

Wracając do ulicy Dzikiej, to kończyła się jej północna część przy Umschlagplatz. Naprzeciwko Umszlagu budynki na ulicy Dzikiej miały numery 47–69. Janusz Korczak, wychowawcy i 239 dzieci zostali 5 sierpnia 1942 roku deportowani z budynku Domu Sierot na Siennej 16 na Umschlagplatz na rogu Dzikiej z Stawki. Szli pieszo, ulicą Dzika/Zamenhofa która kilkakrotnie zmieniała nazwę w latach 30-tych. Przed wojną, gdy Zamenhofa dochodziła do skrzyżowania Stawek, była ulica znów Dziką. Niemcy nazwali, upraszczając, całą ulicę Wildstraße, czyli Dziką.

Niemcy nazwali, upraszczając, całą ulicę Wildstraße, czyli Dziką.


Propagandowe zdjęcie przeładowywania węgla dla Getta (zima 1941–1942?) Za murem otaczającym Umschlag widzą się domy mieszkalne. Od lewej, od narożnika z ul. Szczęśliwą to budynek Dzika nr 9 mieszczący kino „Unja”. Ostatni budynek po prawej to Dzika nr 19.
Nowolipki 7, jedyne zdjecie które znalazlem

Aufruf – wezwanie z 28 lipca 1942 do stawienia się na rogu ulicy Dzikiej i Stawki, gdzie za murem wybudowanym w maju 1942 był Umschlagplatz. Umschlagplatz to w 99% znaczyło deportację do obozu śmierci w Treblince. Wejście na Umszlag jest zaznaczone strzałką.

Dzieci polskie, ze strony aryjskiej patrzą na getto (w kierunku południowym i ul. Stawki). Tę fotografię z okresu Powstania w Getcie Warszawskim wykonano z załamania ul. Dzikiej w kierunku południowym. Po prawej kamienica Dzika 19, (maj 1943 ?). Podpis w niemieckiej gazecie.… die unter dramatischen Verhältnissen zu überleben suchten. Foto: Mieczysław Bilazewski.

Kwiecien-Maj 1943. Powstanie w Getcie Warszawskim. Dzieci ze strony aryjskiej patrzą na getto. Tę fotografię wykonano z załamania ul. Dzikiej w kierunku południowym. Widoczna po prawej prawej stronie modernistyczna, zachowana do dziś kamienica braci Goldbandów została wybudowana w 1939 roku i istnieje do dziś. Nieco dalej za nią widoczny dom na rogu ul. Szczęśliwej 1 i Dzikiej 9 z charakterystycznym narożnym budynkiem kina "Unja", znajdującym się już za murem getta (widoczny w poprzek zdjęcia trochę poniżej głów dzieci). Tu na ulicy Dzikiej czyli Wildstraße były bramy do getta na Umschlagplatz.

Umschlagplatz - deportacja do obozu śmierci w Treblince. Nad dachami wagonów towarowych widać zabudowania na ul. Stawki i Dzikiej (lewe zdjęcie). Przedwojenne zdjęcie domu Dzika 9 i Szcześliwa 1 które widac zarówno z Umschlagplatz jaki i na górnym zdjęciu z dziecmi patrzacymi na walki w getcie. Widok budynków przy Dzikiej w okolicy wylotu Stawek – fotografowany z rejonu rampy kolejowej . Od lewej górne piętra domu Stawki 27/Dzika 45, następnie przerwa - wylot Stawek i niski dom przy Dzikiej 47 potem dach wysokiego budynku (być może Dzika 49).

Większość Żydów docierała na położony na północnym krańcu getta Umschlagplatz pieszo ulicą Zamenhofa która zmieniała nazwę gdy dochodziła do ulicy Stawki (albo ul. Niskiej). Od skrzyżowania Stawek była ulica Dzika która skręcała w lewo i zmieniała nazwę na Powązkowską. Niemcy nazwali ulicę składającą się z dawnych ulic Dzikiej i Zamenhofa – Wildstraße (Dzika).

Grupa Żydów na ulicy Zamenhofa/Dzikiej (Wildstraße) eskortowana w kierunku Umschlagplatz. Rok 1943 (z raportu Stroopa).
Ulica Dzika "za Cara" - rok 1900.