Wednesday, December 18, 2024

Jude, Jude Skjortan Ude! - Jude, jude, skjortan hänger ude!

Möte med Marianek
Igår berättade Marianek Blum om sin tid i Sverige. Han visade för mig sin Arbetsbok från skolan och hur barnen skrek efter honom på gatan i Hälsingborg.

UNRRAs sista Vita Båt till Sverige
Den 26 juli 1945 kom Marianek (Marian, Maciek) Blum med S/S Kastelholm, den sista Vita Båten till Sverige. Han överlevde 4 år i Piotrków Trybunalski-ghetto och koncentrationslägren Ravensbrück och Bergen-Belsen. Efter 5 år i Sverige har han lämnat Sverige. Efter det att ingen har skrikit glåpord efter Marian (Maciek, Marianek) som föddes i gettot!

Sondertransport nr. 131 - Blum Maria och Marianek Blum 
På listan över judiska kvinnor som deporterades i december 1944 från Piotrków Trybunalski till koncentrationslägret Ravensbrück, är den första som nämns Blum Maria, född den 22 februari 1937. Tvåa på listan är Anna Blum, född den 15 mars 1912. Anna är Marianeks (Marias) mamma. Deportationslistan är den enda platsen där Blum Marian står som flicka. Dessutom är födelseåret också felaktigt. Marianek föddes i gettot 1940, inte 1937. Dagen och månaden är dock korrekta. På samma sätt i Mariankas mamma blivit många år yngre (läs mer arbetsför). På ett liknande sätt som hos Marianek så stämmer hennes födelsedag och månad med uppgifterna på DP-2-kortet, som UNRRA färdigställde i juli 1945 på transitsjukhuset i Lübeck.

Arbetsbok. Marianek kom med den sista Vita Båten till Sverige. Han överlevde 4 år i Piotrków Trybunalski-ghetto och koncentrationslägren Ravensbrück och Bergen-Belsen. Efter 5 år i Sverige har de lämnat Sverige. Efter det har ingen skrikit glåpord efter Marianek-Maciek!

Arbetsbok. Marianek kom med den sista Vita Båten till Sverige. Han överlevde 4 år i Piotrków Trybunalski-ghetto och koncentrationslägren Ravensbrück och Bergen-Belsen. Efter 5 år i Sverige har de lämnat Sverige. Efter det har ingen skrikit glåpord efter Marianek-Maciek!

Sondertransport nr. 131 - Blum Maria och Marianek Blum. På listan över judiska kvinnor som deporterades i december 1944 från Piotrków Trybunalski till koncentrationslägret Ravensbrück, är den första som nämns Blum Maria, född den 22 februari 1937. Tvåa på listan är Anna Blum, född den 15 mars 1912. Anna är Marianeks (Marias) mamma.

Marianek Blum, 9 år. 

DP-2-kort som UNRRA färdigställde i juli 1945 på transitsjukhuset i Lübeck.

Marianek (till höger) kom med den sista Vita Båten till Sverige. Han överlevde 4 år i Piotrków Trybunalski gettot och koncentrationsläger Ravensbrück och Bergen-Belsen. Efter 5 år i Sverige har de lämnat Sverige. Efter det ingen har skrikit glåpord efter Marianek-Maciek!




Piotrków Trybunalski getto.


Piotrków Trybunalski getto.



Tuesday, December 17, 2024

Numer‎ ‎Pięćdziesiąty‎ ‎Szósty (56) z Domu Sierot Janusza Korczaka opowiada "dwóch‎ ‎doktorach,‎ ‎którzy‎ ‎są‎ ‎na‎ ‎wojnie".

Starsze‎ ‎dzieci‎ ‎ciągle‎ ‎opowiadają o‎ ‎dwóch‎ ‎doktorach,‎ ‎którzy‎ ‎są‎ ‎na‎ ‎wojnie.‎ ‎Jeden‎ ‎jest prezesem‎ ‎towarzystwa‎ ‎opieki‎ ‎nad‎ ‎„Domem‎ ‎Sierot", drugi‎ ‎dyrektorem.


28‎ ‎marca:‎ ‎Starsze‎ ‎dzieci‎ ‎ciągle‎ ‎opowiadają o‎ ‎dwóch‎ ‎doktorach,‎ ‎którzy‎ ‎są‎ ‎na‎ ‎wojnie.‎ ‎Jeden‎ ‎jest prezesem‎ ‎towarzystwa‎ ‎opieki‎ ‎nad‎ ‎„Domem‎ ‎Sierot", drugi‎ ‎dyrektorem.
    Ten‎ ‎pierwszy‎ ‎doktór‎ ‎jest‎ ‎podobno‎ ‎bardzo‎ ‎nerwowy‎ ‎i‎ ‎o‎ ‎byle‎ ‎co‎ ‎krzyczy.‎ ‎Potrafi‎ ‎nawet‎ ‎krzyczeć‎ ‎na‎ ‎p. Stefę‎ ‎(no?),‎ ‎ale‎ ‎ma‎ ‎dobre‎ ‎serce,‎ ‎tylko‎ ‎że‎ ‎taki‎ ‎prędki, niecierpliwy.‎ ‎Zawsze‎ ‎ogląda‎ ‎dziewczynkom‎ ‎głowy i‎ ‎najczęściej‎ ‎każe‎ ‎strzyc‎ ‎włosy.‎ ‎Bez‎ ‎litości‎ ‎i‎ ‎bez ‎apelacji!
    A‎ ‎ja‎ ‎akurat‎ ‎doczekałam‎ ‎się‎ ‎już‎ ‎polki.‎ ‎Można nawet ‎podzielić‎ ‎przedziałem‎ ‎i‎ ‎z‎ ‎dwóch‎ ‎stron‎ ‎związać wstążkami. Trochę‎ ‎jeszcze‎ ‎sterczą,‎ ‎ale‎ ‎zawsze‎ ‎podobne‎ ‎do‎ ‎warkoczyków.
    Ten‎ ‎drugi‎ ‎doktór‎ ‎ma‎ ‎podobno‎ ‎łysinkę,‎ ‎rude‎ ‎wąsy i‎ ‎śpiczastą‎ ‎bródkę.‎ ‎Jak‎ ‎kogoś‎ ‎lubi,‎ ‎nazywa‎ ‎go‎ ‎„fujarą"‎ ‎i‎ ‎„cymbałem"‎ ‎i‎ ‎udaje,‎ ‎że‎ ‎go‎ ‎to‎ ‎dziecko‎ ‎nie‎ obchodzi.‎ ‎Ale‎ ‎wszyscy‎ ‎doskonale‎ ‎wiedzą‎ ‎że‎ ‎najlepiej lubi‎ ‎ze‎ ‎starszych‎ ‎Reginę,‎ ‎a‎ ‎z‎ ‎młodszych‎ ‎Natkę.
    Ten‎ ‎doktór‎ ‎jest‎ ‎podobno‎ ‎tak‎ ‎samo‎ ‎ważny,‎ ‎H‎‎mm, nawet‎ ‎ważniejszy‎ ‎od‎ ‎p.‎ ‎Stefy.‎ ‎Czy‎ ‎to‎ ‎możliwe,‎ ‎by ktoś‎ ‎miał‎ ‎więcej‎ ‎do‎ ‎powiedzenia‎ ‎od‎ ‎panny‎ ‎Stefy?

Ten‎ ‎pierwszy‎ ‎doktór‎ ‎jest‎ ‎podobno‎ ‎bardzo‎ ‎nerwowy‎ ‎i‎ ‎o‎ ‎byle‎ ‎co‎ ‎krzyczy. Ten‎ ‎drugi‎ ‎doktór‎ ‎ma‎ ‎podobno‎ ‎łysinkę,‎ ‎rude‎ ‎wąsy i‎ ‎śpiczastą‎ ‎bródkę.

Izaak Eliasberg i Janusz Korczak, dwaj  lekarze ze szpitala im. Bersohnów i Baumanów, aktywni w Towarzystwie Pomoc dla Sierot. Tutaj z wychowankami i p. Stefanią w Domu Sierot na Krochmalnej.

Mały Przegląd: pismo dzieci i młodzieży : tygodniowy dodatek bezpłatny do nr 279 "Naszego Przeglądu" R.10, nr 39 (4 października 1935)
https://polona.pl/item-view/c42da7e9-4cfe-4664-a4d0-d7e301956df1?page=2

Number Fifty Six (56) from Janusz Korczak's Orphanage tells the story of "two doctors at war".


March 28: The older children keep talking about two doctors who are at war. One is the president of the society caring for the "Orphanage", the other is the director.
    This first doctor is apparently very nervous and shouts about anything. He can even shout at p. Stefa (no?), but he has a good heart, only he's so fast, impatient. He always looks at the girls' heads and most often orders them to cut their hair. Without mercy and without appeal!
    And I've just got a polka. You can even divide it with a parting and tie it with ribbons on both sides. They still stick out a little, but they're always similar to braids.
    The second doctor is apparently bald, has a red mustache and a pointed beard. When he likes someone, he calls them a "jerk" and a "dumbass" and pretends he doesn't care about the child. But everyone knows perfectly well that of the older ones he likes Regina best, and of the younger ones he likes Natka best.
    This doctor is apparently just as important, H mm, even more important than Ms. Stefa. Is it possible for someone to have more to say than Miss Stefa?

Monday, December 16, 2024

Dom Sierot Janusza Korczaka - Numer‎ ‎Pięćdziesiąty‎ ‎Szósty (56) opowiada historię pięknej,‎ ‎samotnej‎ ‎choinki‎ na na‎ ‎cmentarzu‎ ‎przy ul.‎ ‎Okopowej.



O choince na Cmentarzu‎ ‎żydowskim
Kto‎ ‎bywał‎ ‎na‎ ‎cmentarzu‎ ‎przy ul.‎ ‎Okopowej,‎ ‎zwrócił‎ ‎zapewne uwagę‎ ‎na‎ ‎piękną,‎ ‎samotną‎ ‎choinkę‎ ‎w‎ ‎kwaterze‎ ‎XVlII-tej.‎ ‎Może przystanął‎ ‎i‎ ‎myślał:‎ ‎kto‎ ‎leży pod‎ ‎tym‎ ‎wiecznie‎ ‎zielonym‎ ‎i młodym‎ ‎pomnikiem,‎ ‎pod‎ ‎t‎ą ‎jedyną  ‎na‎ ‎całym‎ ‎cmentarzu choinką‎ ‎?
Historię ‎tej‎ ‎choinki‎ ‎opowiada Numer‎ ‎Pięćdziesiąty‎ ‎Szósty‎ ‎— wychowanka‎ ‎„Domu‎ ‎Sierot" przy‎ ‎ul.‎ ‎Krochmalnej ‎92‎ ‎—‎ ‎w pamiętniku‎ ‎swoim,‎ ‎pisan‎ym‎ ‎w latach‎ ‎1917—18.

Gdy w sierpniu 1914 roku Korczak został powołany do wojska i opuścił Dom Sierot na długie cztery lata Stefa Wilczyńska prowadziła sama Dom Sierot. Na cztery miesiące przed powrotem Korczaka z wojny pani Stefa cieżko przeżyła śmierć jednej z  ulubionych wychowanek którą traktowała jak własną córkę – śmierć Esterki Wajntraub.  

W Domu Sierot był Pokój ciszy. Obok tego pokoju był też inny pokój gdzie dzieci mogły odrabiać lekcje, to w tym pokoju odczytywano też codzienną gazetkę Domu Sierot – i tam właśnie dzieci, te, które chciały, mogły zmówić modlitwę, np. za zmarłych rodziców razem z Korczakiem. Ten pokój nazywano Czytelnią wnioskując z listu dzieci do prezydenta Hoovera opublikowanego w Małym Przeglądzie. Były tam zawieszone dwie fotografie, Esterki Wajntraub i obok, Józefa Piłsudskiego. Od 1927 roku była tam również zawieszona fotografia senatora Hoovera.


Pocztówkę tę dajemy nie dlatego, że pan Hoover jest prezydentem, bo już na posiedzeniu naszym w roku 1927 postanowiliśmy zawiesić fotografię pana Hoovera w czytelni obok fotografii błogosławionej pamięci Esterki Wajntraub i obok Józefa Piłsudskiego. Esterka była wychowanką Domu Sierot i pielęgnując dzieci podczas tyfusu plamistego, zaraziła się i umarła. A kto jest Józef Piłsudski, Pan Konsul wie i tak. […]
Pod fotografią Herberta Hoovera: "Kiedy po wojnie głodne dzieci chodziły w łachmanach, Hoover przysłał z Ameryki nie tylko mąkę i mleko, nie tylko bieliznę i odzież, ale i piłkę nożną, bo przedtem nikt nie znał tej zabawy"*.

http://jimbaotoday.blogspot.com/2017/11/w-pokoju-ciszy-na-krochmalnej-wisiay.html
ń





Sunday, December 15, 2024

"Happy Thursdays" at Korczak´s editorial office of Little Review (Mały Przegląd) newspaper.

Secretary's report and information about "Happy Thursdays"
 


What did Janusz Korczak regularly do on Thursday afternoons?

....tomorrow, Saturday, October 11th - performance.
At 2 p.m. The Flower Postcard is an entry ticket for 3 people.
In the afternoon it will take place at the Apollo cinema (Marszałkowska 106).


Secretary's report.
(SCHOOL YEAR 1929-30).
At the beginning of the school year there was a renovation. The yard and stairs were full of lime. We couldn't enter our room because there were ladders. There were pots with paint and brushes lying around. and lime was dripping from the ceiling.
I had to hang a note on the door:
"Due to renovation, the editorial office of Mały Przegląd is closed"
..................
..................
Most people came on Thursdays. Thursdays were always cheerful. Mr. Editor told tales, anecdotes. We organized recitations, artistic dances and songs.
These performances began on a certain Thursday on the third anniversary of the existence of the Little Review.
Mr. Editor (read Janusz Korczak) brought chocolate, we sang, Salcia danced. Then someone recited. From that time on, "Happy Thursdays" continued.  Even those who did not know exactly what the editorial office was would come. There were a lot of those who had written only one letter or had not written at all, they only knew 
 that the Little Review (Mały Przegląd) existed.

Pamiętniki "Brzdąca" z filmu Charliego Chaplina w Małym Przeglądzie - Decyzja Korczaka ( ! ? ).




Pamiętam jak w grudniu 2017 roku studiowałem "Mały Przegląd" i "Nasz Przegląd"*. Najpierw ile stron miał każdy numer i kiedy wychodził i czy można było odłączyć fizycznie "Mały Przegląd" od "Naszego Przeglądu" - jak to by Korczak określił bez proszenia i czekania aż dorośli sami przeczytają. Odnalazłem wtedy że dodatek "Mały Przegląd" był drukowany w środku "Naszego Przeglądu".

Byłem zdziwiony, sądziłem że to chochlik drukarski, gdy pierwszy numer Małego Przeglądu w 1926 roku wyszedł w sobotę, w Szabat. Okazało się że to nie chochlik, i że dziennik Nasz Przegląd wychodził również w soboty czego się nie spodziewałem!!! Ale tylko jeden, jedyny, ten pierwszy numer Małego Przeglądu wyszedł w sobotę.

Kolejne zdziwienie to że w styczniu 1928 roku ukazały się trzy numery "środowe" (Nr. 1, nr. 3 i nr. 5 z 4-, 11- i 18-tego stycznia 1928). Te trzy numery zawierały pamiętniki amerykańskiego aktora - dziecka znanego czytelnikom "Małego Przeglądu" jako Brzdąc z filmu Charliego Chaplina pod tym samym tytułem. Brzdąc - Jackie Coogan miał wtedy 14 lat.

Moje zdziwienie to nie tylko te wydanie środowe ale także cel ich wydawania. Pomyślałem o tym że "Bankructwo małego Dżeka" ukazało się po raz pierwszy w 1924 roku, czyli cztery lata wcześniej, taka pierwsza myśl albowiem Brzdąc został poprzez swoje role w filmach, dzieckiem milionerem.

Kolejne moje zdziwienie to że w styczniu 1928 roku ukazały się trzy numery "środowe" (Nr. 1, nr. 3 i nr. 5 z 4-, 11- i 18-tego stycznia 1928). Te trzy numery zawierały pamiętniki amerykańskiego aktora - dziecka znanego czytelnikom "Małego Przeglądu" jako Brzdąca z filmu Charliego Chaplina pod tym samym tytułem. Brzdąc - Jackie Coogan miał wtedy 14 lat.
Brzdąc



The diaries of an American actor - a child known to readers of "Mały Przegląd" as the Kid from Charlie Chaplin's film of the same title. The Kid - Jackie Coogan was 14 years old at the time.

I remember studying "Mały Przegląd" and "Nasz Przegląd"* entire December 2017. First, how many pages did each issue have and when did it come out, and whether it was possible to physically separate "Mały Przegląd" from "Nasz Przegląd" - as Korczak would put it, without asking and waiting for adults to read it themselves. I found then that the supplement "Mały Przegląd" was printed inside "Nasz Przegląd".

I was surprised, I thought it was a printer's devil when the first issue of Mały Przegląd in 1926 came out on Saturday, on Shabbat. It turned out that it was not a devil, and that the daily Nasz Przegląd also came out on Saturdays, which I did not expect!!! But only one, the only one, the first issue of Mały Przegląd came out on Saturday.

Another surprise was that in January 1928 three "Wednesday" issues of "Mały Przegląd" were published (No. 1, No. 3 and No. 5 from January 4, 11 and 18, 1928) among regular issues published on Fridays. These three issues contained the diaries of an American actor - a child known to readers of "Mały Przegląd" as the Kid from Charlie Chaplin's film of the same title. The Kid - Jackie Coogan was 14 years old at the time.

My surprise was not only this Wednesday issue but also the purpose of publishing them. I thought about the fact that "The Bankruptcy of Little Jack" was first published in 1924, i.e. four years earlier, such was my first thought because the Kid became a child millionaire thanks to his roles in films.

Friday, December 13, 2024

Co regularnie robił Janusz Korczak w czwartki po południu? - Pan Redaktor który ‎przyniósł‎ ‎czekoladę to oczywiście Korczak.


....jutro‎ ‎w‎ ‎sobotę‎ ‎dn.‎ ‎11‎ ‎października-‎ ‎przedstawienie.
‎ ‎o‎ ‎godz.‎ ‎2-giej‎ ‎po‎ ‎Pocztówka‎ ‎kwiatów‎ ‎jest‎ ‎biletem wejścia‎ ‎dla‎ ‎3‎ ‎osób.
południu‎ ‎odbędzie‎ ‎się‎ ‎w‎ ‎kinie‎ ‎Apollo‎ ‎(Marszałkowska‎ ‎106).‎

Sprawozdanie‎ ‎sekretarki.
(ROK‎ ‎SZKOLNY‎ ‎1929-30).
Na‎ ‎początku‎ ‎roku‎ ‎szkolnego‎ ‎był remont.‎ ‎Na‎ ‎podwórku‎ ‎i‎ ‎schodach‎ ‎było‎ ‎pełno‎ wapna.‎ ‎Nie‎ ‎można‎ ‎było‎ ‎wejść‎ ‎do‎ ‎naszego‎ ‎pokoju,‎ ‎bo‎ ‎stały‎ dra‎biny.‎ ‎garnki‎ ‎z‎ ‎farbą,‎ ‎leżały‎ pendzle‎ ‎i‎ ‎kapało‎ ‎wapno‎ ‎z‎ ‎sufitu. ‎
Musiałam‎ ‎powiesić‎ ‎na drzwiach‎ ‎kartkę:
"Z‎ ‎powodu‎ ‎remontu‎ ‎redakcja‎ ‎Małego‎ ‎Przeglądu‎ ‎nieczynna"

..................
..................
Najwiecej‎ ‎osób‎ ‎przychodziło w ‎czwartki.‎ ‎Czwartki‎ ‎były zawsze‎ ‎wesołe.‎ ‎Pan‎ ‎Redaktor opowiadał‎ ‎bajki,‎ ‎anegdoty,‎ ‎urządzaliśmy‎ ‎deklamacje,‎ ‎tance‎ ‎artystyczne‎ ‎i‎ ‎śpiewy.
Występy‎ ‎te‎ ‎zaczęły‎ ‎się‎ ‎pewnego czwartku w‎ ‎trzecią‎ ‎rocznicę istnienia Małego‎ ‎Przeglądu.
Pan‎ ‎Redaktor‎ ‎przyniósł‎ ‎czekoladę,‎ ‎Śpiewaliśmy.‎ ‎Salcia‎ ‎za‎tańczyła.‎ ‎Potem‎ ‎ktoś‎ ‎zadeklamował. Od tego czasu zaczęły się "wesołe czwartki"-
Przychodzili nawet tacy którzy nie wiedzieli dokładnie czem jest redakcja. Był bardzo dużo takich którzy napisali tylko jeden list albo tez nie napisali wcale, wiedzieli tylko 
że istnieje Mały Przegląd.
Mały Przegląd: pismo dzieci i młodzieży : tygodniowy dodatek bezpłatny do nr 279 "Naszego Przeglądu" R.5, nr 40 (10 października 1930).

Tuesday, December 10, 2024

Janusz Korczak´s and Maryna Falska´s Nasz Dom - Our Home revisited.



Before WWII.

Before WWII.

December 2024

The building in Warsaw which housed the "Nasz Dom" [Polish: Our Home] orphanage in Warszawa. This orphanage for non - Jewish children was directed by Janusz Korczak and Maryna Falska, and operated during the years 1928 - 1944. Photos taken before WWII are marked.

Before WWII.

December 2024

Before WWII.
December 2024

December 2024

Before WWII.


December 2024

Janusz Korczak (top row) at Our Home.

December 2024

December 2024

December 2024

December 2024

December 2024

December 2024