Thursday, January 1, 2026

Mały Przegląd 1939 rok - Pierwszy styczniowy list z Ein Harod.


Listy Stefanii Wilczyńskiej podpisywanie, STEFANIA W., z jej pobytu w Eretz Israel ukazywały się w „Małym Przeglądzie” w latach 1935–1939. „Pani Stefa” opisywała swoje doświadczenia z życia w kibucu (głównie z kibucu Ein Harod) oraz proces budowania nowego społeczeństwa.

Listy były pisane prostym, bezpośrednim językiem, stanowiły unikalne świadectwo jej fascynacji ruchem kibucowym i dylematów związanych z ewentualną emigracją na stałe. Listy służyły podtrzymaniu kontaktu z wychowankami Domu Sierot w Warszawie oraz przybliżeniu czytelnikom „Małego Przeglądu” idei odrodzenia żydowskiego w Eretz Israel.

Wilczyńska opisywała codzienność w Ein Harod, trudności i radości. Listy byly pisane prostym, bezpośrednim językiem, często nawiązywały do warunków życia w Domu Sierot na Krochmalnej.

Bardzo ciekawy jest opis "kłótni" z budowniczym któremu tłumaczy dla niej sprawy oczywiste. Oczywiste dla Pani Stefy, po tym jak Janusz Korczak zaprojektował Dom Sierot na Krochmalnej a pózniej Nasz Dom na Bielanach gdzie i łazienki i klozet były zaprojektowane i zbudowane według potrzeb dzieci a nie norm dla dorosłych.


Kłócę się z budowniczym,
dlaczego każe kontakty elektry-
czne, łańcuszki w ubikacjach za
wysoko umieszczać?
Właśnie wtedy dzieci nie sięgają, wspi-
nają się, ciągną, szarpią i wię-
cej się rwie, psuje, łamie. Ale
budowniczym trudniej wytłuma-
czyć, co potrzebne dla dzieci,
niż dzieciom, jak mają szano-
wać, obchodzić się i pilnować,
by nie zniszczyły i nie zmarno-
wały. I opowiedziałam mu, że
u nas na Krochmalnej przez 25
lat tylko jedno krzesło ze 110
zostało złamane. I to też wier-
nie dalej służy — w szwalni,
chociaż z obciętymi nogami —.


Krzesła Domu Sierot. Przy każdym stoliku podczas posiłków stało 6 krzeseł.

Sławne krzesła Domu Sierot były używane nawet na podwórku. Dom na drugim planie po prawej to kamienica czynszowa Krochmalna 90.

Ten sam rodzaj krzeseł były używane nawet na koloniach letnich w Gocławku. Na fotografi wychowawca, Pan Misza (Wasserman Wróblewski) i dzieci.

Nasz Dom na Bielanach - łazienka.