Korczak Sju Haiku av Jiri Kondo på svenska

Jiri Kondos dedikation i boken jag fick av honom




Jiri Kondos bok om Korczak, på japanska

Korczak Sju Haiku
av Jiri Kondo


1
Flyg sparvar
kvittra Krochmalnagatans sång

2
Gråtande fåglar
föll ur boet,
Jag skall vagga er till sömns

3
En stjärna föll,
bleknande
i Warszawas natt

4
Det kalla ekot
av svarta stövlar
ljuder i gettonatten

5
Ensam med Gud
slickas i branden
av sju lågor

6
Gråt, vind,
för de döda barnen i Treblinka 

7
Mild bris, blås
över sommarheden i Treblinka
ett requiem

Ovan är Jiri Kondos Sju haiku om Korczak. En haiku "ska" vara vara så formulerad att den inte kräver någon förklaring. Läsaren ska själv fylla i mellan orden och läsa in stämningen i ögonblicksbilden. Den ska vara direkt och omedelbar, förmedla en känsla och samtidigt vara underfundig. Det är väl därför man skriver haiku - för att anta utmaningen att göra en ögonblicksbild i bundet versmått. Fritt skapande inom givna ramar.

Den dominerande internationella versformen är tre rader, vilka överförts från den japanska stavelsegrupperingen 5-7-5. Uppdelningen i tre rader är viktig för den skapar tankepauser mellan raderna i den trestegsupplevelse som kännetecknar haiku. Men bildens betydelse i haiku framför formen har varit den främsta anledningen till stavelseräkningens bortfall.

KORCZAK monument World Wide Concept! I found out that it is exactly 20 years since I started with Stockholm Holocaust Name Monument at Ile Hoëdic

Dr. Janusz Korczak

"My first monument" Holocaust Name Monument in Stockholm with my grandchild Ebbele or Ebba.

Some old pages from "My first monument". Holocaust Name Monument in Stockholm looks almost like the water aquarelle that was provided by one of my friends.

Now, I am trying to get funds or secure enough (read: more) funds for my new project. KORCZAK monument world wide! I found out that it is exactly 20 years since I started with Stockholm Holocaust Name Monument at Ile Hoëdic. 
Ile Hoëdic is an island off the south coast of Brittany in north-western France. Actually ancestors of Holocaust survivors live there. I was doing it during Summer 1994. At this little island I got a fax from Birgit Friggebo that was at that time Swedish Minister for Culture that she wanted to meet me and discuss it. Earlier, this year I apply for grants for the erection of the Name Monument.
I took a ferry, train and flight from Hoëdic and landed i Stockholm some hours before the meeting...

2014 - project, World Wide Korczak monument started on Finnish island called Degerö....

Janusz Korczak monument - World Wide Concept - Symbols of Happy children - The future and happiness of mankind lies in a happy childhood

Symbols of the child and happiness. 

Korczak was bringing happiness to the lives of children through his novels, his education and throughout his entire life life. 

"The future and happiness of mankind lies in a happy childhood" he wrote. Children balloons and kits are symbols for a child and happy childhood.

"My idea of playing with kites did not succeed...

Perhaps I shall succeed yet"
—sentences from a letter of Korczak's that reached Israel the day Word War II broke out (September 1st. 1939).

Korczak wrote 

Every child has the right to have a swing
And every girl has the right to have a doll
But if the times are very difficult,
Let the wind give them a kite....

Just as the sea gives a child a toy - a boat, 

so the wind has to give him a kite  

Adam Czerniakow - Pierwsze powstanie w Warszawskim Getcie - Janusz Korczak, przemawiał na grobie przyjaciela. "...Bóg Ci powierzył godność Twego narodu i Bogu Ty godność tę przekazałeś”.

23 lipca 1942 r. na wieść o rozpoczęciu przez Niemców likwidacji Getta Warszawskiego prezes warszawskiego Judenratu Adam Czerniaków popełnił samobójstwo.

Adam Czerniaków zanim popełnił samobójstwo napisał.

"...Żądają ode mnie bym własnymi rękami zabijał dzieci mego narodu. Nie pozostaje mi nic innego, jak umrzeć"

Janusz Korczak, przemawiał na grobie przyjaciela.

"...Bóg Ci powierzył godność Twego narodu i Bogu Ty godność tę przekazałeś”.

Żona Felicja Czerniaków napisała o tym po wojnie:

Adam Czerniaków to było pierwsze powstanie w Warszawskim Getcie.

The first uprising in the Warsaw Ghetto
"... They are demanding that I kill the children of my people with my own hands. I have nothing to do but to die."
July 23, 1942. The news of the start of the liquidation of the Warsaw ghetto by the Germans resulted in the chairman of the Warsaw Judenrat, Adam Czerniaków´s suicide.

Janusz Korczak, spoke at the grave of his close friend.
"... God has entrusted you the dignity of your nation and to God you bestowed that dignity."

Adam Czerniaków it was the first uprising in the Warsaw Ghetto, wrote about it after the war, his wife dr. Felicia Czerniaków.

Korczak monument - World Wide Concept - The main Korczak symbol - A portrait of Korczak’s face Symbole Korczaka - zdjęcie z 1933 roku

At the heart of Korczak’s educational insights was the tenant that child welfare is fundamentally about individual relationships and people. 

Nothing could be more symbolic of this than the portrait of a man. This particular portrait displays the deep compassion and concern for others, and children in particular, that Korczak practiced.


This particular photograph has also been the photo of choice for the survivors and those who knew Korczak first hand, used in Korczak society graphics and displayed in photographs in survivors homes. It is probably the most recognisable picture of Korczak for many people.


On the best known picture of dr. Janusz Korczak (above) there is a "Black strip" appearing on the top. Do You know why? I know!

The history of the most known picture of Janusz Korczak.
The photographer making picture of Korczak, Edward Poznanski was explaining for the orphanage children what an latent image is. A latent image on photographic film is an invisible image produced by the exposure of the film to light. When the film is developed, the area that was exposed darkens and forms a visible image. In the early days of photography, the nature of the invisible change in the silver halide crystals of the film's emulsion coating was unknown, so the image was said to be "latent" until the film was treated with photographic developer. One of the kids was very, very curious how "latent Doctor Korczak" looks like and slightly opened the film holder and exposed a rim of sheet of previously exposed film to the sunlight.

On the best known picture of dr. Janusz Korczak (above) there is a "Black strip" appearing on the top. Do You know why? I know! 

Jak byłem w Jerozolimie ponad 20 lat temu spotkałem się z wychowankami z Domu Sierot. To były dzieci których mój ojciec był wychowawca. Mieli z moim ojcem wspaniały kontakt. Przerzucili swa miłosć do Korczaka i Domu Sierot na mojego ojca. Jeden z nich to Szlomo o którym poprzednio pisałem jak uratował zdjęcia z Domu Sierot. Drugi chłopiec to Jakubek Dodiuk. Na spotkanie w Jerozolimie przygotowałem się rzetelnie. Miałem ze soba własnoręcznie powiększone zdjęcia. Prosiłem ich o pomoc zeby ustalić kto jest na zdjęciach. Przy okazji zapytałem się o zdjęcie Korczaka. Dlaczego brakuje górnej częsci głowy? Czy tak było zrobione? Okazało sie ze to był wrażliwy temat ....... Szlomo powiedział jak to Jakubek otworzył kasetę z eksponowanym zdjęciem bo chciał zobaczyć "utajonego" Pana Doktora. W ten sposób naswietlił kawałek zdjęcia. Fotografem był Edek (Edward) Poznanski, przyjaciel Domu Sierot który wyjasniał dzieciom czary fotografi.

Ciekawosć dziecka. Może fotograf opowiadał jak to pod wpływam światła następują zamiany w emulsji i powstaje niewidoczny tzw. utajony obraz który do momentu wywołania należy chronić przed światłem.... Jakubek chciał zobaczyć ten "tajemniczy obraz".

Ostatni Symbol Janusza Korczaka - Kwiaty, Rośliny, Zieleń - Korczak monument - World Wide Concept

The last symbol of Janusz Korczak - Flowers, Plants, Green

I'm unwittingly beginning write, although it did not planed to do it using the fragments from the Korczak´s Ghetto Diary. Maybe I am doing so because there is so much symbolism in the words: "I have been watering the flowers, poor orphanage plants, ... Parched earth breathed.Zaczynam mimowolnie pisać, choć tego wcale nie chciałem od fragmentów Pamiętnika z Getta. Może dlatego że jest tyle symboliki w słowach Podlałem kwiaty, biedne rośliny sierocińca, rośliny żydowskiego sierocińca. Ziemia spieczona odetchnęła.

Maj 1942
Dobry Boże!
Dzięki Ci, dobry Boże, za łąkę i barwne zachody, za rześki wietrzyk wieczorny po upalnym dniu znoju i mozołu.
Dobry Boże, który wymyśliłeś tak mądrze, że kwiaty mają zapach, świętojanki świecą na ziemi, iskry gwiazd – na niebie.

 Symbole Korczaka - Kwiaty, Rośliny

4 sierpnia 1942 roku Janusz Korczak napisał
Podlałem kwiaty, biedne rośliny sierocińca, rośliny żydowskiego sierocińca. Ziemia spieczona odetchnęła.
Przyglądał się mojej pracy wartownik. Czy go drażni, czy rozrzewnia ta moja pokojowa o szóstej rano czynność?
Stoi i patrzy. Nogi szeroko rozstawił.

Kwiaty, Rośliny, Zieleń i Korczak to przecież nie tylko okres Getta gdzie uporczywie szukał zieleni dla dzieci.

Kościół Wszystkich Świętych. Za plebanią, bliżej ul. Pańskiej był mały ogród. Dzieci od Korczaka w liście do ks Godlewskiego proszą o pozwolenie zobaczenia zieleni.

Do wielebnego Księdza Plebana przy Parafii Wszystkich Świętych.

Uprzejmie prosimy Sz. Ks. Plebana o łaskawe udzielenie nam pozwolenia na kilkakrotne odwiedzenie ogrodu przy Kościele w soboty w godzinach rannych, możliwie wczesnych (6.30 – 10).
Tęsknimy trochę powietrza i zieleni. Duszno u nas i ciasno. Chcemy zapoznać się i zaprzyjaźnić z przyrodą.
Nie będziemy niszczyć zasiewów.

Gorąco prosimy o nieodmówienie naszej prośbie.
Zygmuś, Semi, Abraszka, Hanka, Aronek

Kwiaty, Rośliny, Zieleń to też Różyczka i Ogród Saski albo samo projektowanie Domu Sierot. 

Różyczka ostatni turnus, lato 1940.

7 - Siódemka - Symbol Korczakowski - Seven, one of Korczaks symbols - sju i Korczaks liv - Korczak Monument World Wide Concept

Korczak, analizując swoje życie w Pamiętniku pisanym w Getcie, podzielił swe losy na okresy siedmioletnie.

Jeszcze jeden symbol Korczakowski –  7 .

Sądzę, że nie wszyscy wiedzą, co oznacza owa Korczakowska Siódemka.

7 lat oznacza, m.in, maksymalny okres czasu jaki dzieci mogły być w Domu Sierot i w Naszym Domu. Zazwyczaj od 7-14 roku życia. Takie Siedem dobrych lat, jak to określał i opisał mój Tata, Misza Wasserman Wróblewski (Pan Misza).

7 letnie fazy w życiu - Janusz Korczak, w Pamiętniku pisanym w Getcie Warszawskim, podzielił swoje życie na siedmioletnie fazy, okresy. Każdy tak charakterystyczny.

7 października 1912 roku Janusz Korczak został dyrektorem Domu Sierot przy ulicy Krochmalnej 92 w Warszawie.

 7 - siedmioramienny świecznik - Menora. Był takowy w Domu Sierot na Krochmalnej.

Symbol 7 - siedmioramienny świecznik - Menora.

 7 - siedmioramienny świecznik - Menora. Był takowy w Domu Sierot na Krochmalnej (jak również świecznik Chanukowy). Stosunek Korczaka do religii jest dosyć skomplikowany. Korczak nie był wierzący, był wychowany w świeckim żydowskim domu. Korczak przez całe życie szukał jednak jakiejś religijnej prawdy. Pokłócił się z ateistką Maryną Falską, która w Naszym Domu nie wyobrażała sobie katolickiej kaplicy. Korczak był przekonany, że dzieci potrzebują w swoim życiu kontaktu z Bogiem, a szczególnie dzieci skrzywdzone przez los. W końcu Falska zgodziła się. W budynku Naszego Domu na Bielanach powstała, tak jak w Domu Sierot wydzielona przestrzeń, tzw. pokój ciszy, w którym dzieci mogły przez chwilę pobyć w samotności. 

Siedmioramienny świecznik – menora – przypomina wyglądem drzewo życia (symbol wszechświata). Menora i jej siedem ramion to pień i gałęzie. 

Liczba ramion- 7, oznacza to co w życiu człowieka najważniejsze:

- Bożą obecność
- bojaźń Bożą
- siłę Bożą
- Boże zrozumienie
- wiedzę Bożą
- Boską dobrą radę
- Boską mądrość 

7 Haiku
Pisarz japonski  Jiro Kondo który wydał bogatoilustrowaną ksiązkę o Korczaka napisał wiersz Korczak - Siedem Haiku

Haiki pisarza japonskiego - Jiri Kondo, urywek z 

Siedem haik Korczakowskich

Sam na sam z Bogiem 

ogień liżący z

siedmiu płomieni

Haiki powinno się czytać dwukrotnie, by obraz sytuacji stanął przed nami!

En haiku "ska" vara så formulerad att den inte kräver någon förklaring. Läsaren ska själv fylla i mellan orden och läsa in stämningen i ögonblicksbilden. Den ska vara direkt och omedelbar, förmedla en känsla och samtidigt vara underfundig. Det är väl därför man skriver haiku - för att anta utmaningen att göra en ögonblicksbild i bundet versmått. Fritt skapande inom givna ramar.
Ovan är Jiri Kondos haiku om Korczak. Ibland två rader, ibland tre eller fyra rader. Varje avd de sju skilda uppdelningar/verser genererar en stark bild. Just bildens betydelse i haiku framför formen har varit den främsta anledningen till den tidigare så eftertraktade stavelseräkningens bortfall.
Den dominerande internationella versformen är tre rader, vilka överförts från den japanska stavelsegrupperingen 5-7-5. Uppdelningen i tre rader är viktig för den skapar tankepauser mellan raderna i den trestegsupplevelse som kännetecknar haiku.
Men bildens betydelse i haiku framför formen har varit den främsta anledningen till stavelseräkningens bortfall.

Haiku är framför allt visuell, både när det gäller den diktade bildens klarhet och textens rum på pappret. Ju färre ord, desto större energi hos varje ord. Om orden läses upp, fordras stor uppmärksamhet för att fånga deras mening och förstå deras sammanhang. Därför uppläses haiku nästan alltid två gånger. Vid andra uppläsningen har överraskningens poäng gått förlorad, om man redan uppfattat den efter första uppläsningen, men dikten ges tillfälle att sjunka in och avslöja nya valörer. Allt enligt de som vet!